Kunnen voorspellen of een patiënt reageert op chemotherapie zou heel waardevol zijn - Antoni 1-2020

Goed idee | 23 genadeloos af met de verzwakte cel. Zo geef je de twee medicijnen niet tegelijk, maar profiteer je wel van de synergie tussen beide.’ KWETSBAARHEID UITBUITEN In het Nederlands Kanker Instituut (NKI), het onderzoeksinstituut van het Antoni van Leeuwenhoek, zocht Bernards met collega’s uit of dit werkt. Als achilleshiel kozen ze een bekende reactie van cellen op stress: de slaap- stand. Gewone lichaamscellen kunnen zichzelf onder stressvolle omstandig- heden in een soort slaapstand zetten. Dat doen ze bijvoorbeeld als hun DNA beschadigd is. Dat is gunstig, want dan stoppen ze met delen en het immuunsysteem ruimt hen op. In het lab vonden Bernards en collega’s een manier om leverkankercellen in slaap te krijgen, zodat ze stopten met delen. Bovendien bleken de kankercellen dan een kwetsbaarheid te hebben die de onderzoekers konden uitbuiten om hen uit te schakelen. Die tweede klap is essentieel. ‘Het lijkt er namelijk op dat slapende kankercellen tumorgroei en uitzaaiing kunnen bevorderen als het immuunsysteem, of een therapie, hen niet verwijdert.’ Zo kwamen ze tot een medicijncombinatie die in muizen een goed effect liet zien. GENADEKLAP ‘Dat principe van een zwakte uitbuiten zou bij heel veel tumorsoorten kunnen werken’, zegt Bernards, die nu met zijn onderzoeksgroep zoekt naar allerlei manieren om kankercellen in slaap te sussen en naar stoffen die zulke cellen gericht doden. Daarvoor kreeg de groep een grote subsidie van het European Research Council. Bernards richtte recentelijk ook speciaal hier- voor het bedrijf Oncosence op. Voordat de aanpak als behandeling beschikbaar komt, duurt overigens nog wel even. De komende paar jaar moet eerst in klinische studies worden uitgezocht of het ook bij mensen zowel veilig als effectief is. Wie: Prof. dr. René Bernards, onderzoeker. Doet onderzoek naar: Het one-two punch-principe bij combinaties van kankermedicijnen: het eerste medicijn creëert een zwakte in de kankercel en het tweede medicijn rekent vervolgens af met de verzwakte cel. Hoopt: dat dit principe in de toekomst voor alle kankersoorten een effectieve behandeling oplevert. Er zijn veel combinaties van kankermedicijnen te beden- ken die in theorie perfect samenwerken, maar in de praktijk te schadelijk zijn voor een mensenlichaam om samen toe te dienen. Daar bedacht onderzoeker René Bernards een moge- lijke oplossing voor: geef de medicatie niet samen maar vlak achter elkaar. Zoals de one-two punch, de effectieve combinatie van twee snel opeenvol- gende stoten bij boksen. ‘Het eerste medicijn creëert een zwakte in de kan- kercel en het tweede rekent vervolgens ‘Dit zou bij veel tumor- soorten kun- nen werken’ E

RkJQdWJsaXNoZXIy NTM3ODg0