Deze website maakt gebruik van cookies

Deze website toont video’s van YouTube. Deze partij plaatst cookies (third party cookies). Als u deze cookies niet wilt, dan kunt u dat hier aangeven. U kunt dan geen video’s op deze website zien. Wij plaatsen zelf ook cookies om onze site te verbeteren. Deze gegevens worden niet aan derden verstrekt. Lees meer over het cookiebeleid

Deze website maakt gebruik van cookies om video's te tonen en het gebruikersgemak te verbeteren. Als u deze cookies niet wilt, dan kunt u dat hier aangeven. Lees meer over het cookiebeleid

Ga direct naar de inhoud, het hoofdmenu, het servicemenu of het zoekveld.

Immuuntherapie

Wat is immuuntherapie?Icoon afspelen
JuOfzlfdiGA
Sluiten Sluit icoon

Wat is immuuntherapie? (Bronvermelding: KWF Kankerbestrijding)

Immuuntherapie is een behandeling die ervoor zorgt dat het eigen afweersysteem kankercellen beter kan vernietigen. Immuuntherapie staat volop in de belangstelling: regelmatig melden kranten en nieuwsrubrieken veelbelovende berichten over deze relatief nieuwe behandelmethode tegen kanker. Het Antoni van Leeuwenhoek is nauw betrokken bij veel grote (internationale) onderzoeken en heeft een voortrekkersrol in onderzoek naar en behandeling met immuuntherapie. De ontwikkelingen gaan snel, maar momenteel is immuuntherapie pas voor een paar vormen van kanker een standaardbehandeling.

De immuuntherapie-onderzoekers van het Antoni van Leeuwenhoek werken intensief samen met de kankerspecialisten van ons instituut. Zo is er nauw contact over het toenemend aantal standaardbehandelingsmogelijkheden en over de mogelijke deelname van bepaalde groepen patiënten aan nieuwe experimentele behandelingen.

Verloop van de behandeling

U krijgt de immunotherapiemedicijnen toegediend via een infuus, in tabletvorm of via onderhuidse injecties.

Toediening

Immuuntherapie kan op verschillende manieren worden gegeven. Dit is afhankelijk van de soort immuuntherapie die u krijgt. De meeste behandelingen worden gegeven via een infuus.

Sluiten Sluit icoon
Als u de middelen via een infuus krijgt, dan duurt dit enkele uren. Meestal kan dit op de afdeling Dagbehandeling. In sommige gevallen wordt u opgenomen.

Dagbehandeling

Voor de toediening van de immuuntherapie verblijft u een aantal uur op de dagbehandeling of wordt u – in een enkel geval – opgenomen op een verpleegafdeling.

Sluiten Sluit icoon
Immunotherapie is een behandeling van kanker met medicijnen die een afweerreactie tegen kankercellen stimuleert

Dubbele check

Om veiligheidsredenen worden de gegevens van de patiënt en de toe te dienen medicijnen voor elke immuuntherapiebehandeling door twee oncologieverpleegkundigen gecontroleerd.

Sluiten Sluit icoon
Medewerkers van de dienst begeleiding en ondersteuning kunnen u en uw naasten tijdens en na de behandeling ondersteunen bij vragen rond uw ziekte.

Bijwerkingen

U kunt het beste de bijsluiter of patiënten-informatiefolder van uw specifieke medicijnen controleren. De mogelijke bijwerkingen verschillen per soort immuuntherapiebehandeling sterk. Vaak zorgt immuuntherapie voor het versterken van afweerreacties en soms kan dit leiden tot afweerreacties tegen het eigen lichaam. Het is belangrijk al uw klachten te bespreken met uw behandelend arts.

Sluiten Sluit icoon

Wat gaat er gebeuren?

Hier vindt u meer informatie over immuuntherapie, welke vormen er zijn, hoe een immuuntherapiebehandeling verloopt en de bijwerkingen die kunnen voorkomen.

Wat is immuuntherapie?

Immuuntherapie is een verzamelnaam voor verschillende behandelingen die het menselijk afweersysteem in staat moeten stellen kankercellen te bestrijden – zoals afweercellen dat ook doen bij bijvoorbeeld bacteriën. Het afweersysteem wordt hiervoor versterkt en bewerkt. Immuuntherapie richt zich dus niet op de tumor, zoals bijvoorbeeld chemotherapie of bestraling, maar op het activeren van het eigen afweersysteem.

Standaardbehandeling en klinische trials

Er wordt in het Antoni van Leeuwenhoek veel onderzoek gedaan om nieuwe vormen van immuuntherapie te ontwikkelen en bestaande vormen van immuuntherapie te verbeteren. Een aantal immuuntherapiebehandelingen zijn inmiddels standaardbehandelingen. Standaard betekent dat deze vorm van immuuntherapie officieel is geregistreerd voor de behandeling van bepaalde soorten kanker. Andere behandelingsvormen zijn nog in ontwikkeling en worden alleen gegeven als experimentele therapie. Zo’n experimentele behandeling wordt ook wel klinisch wetenschappelijk onderzoek of een klinische trial genoemd. In het Antoni van Leeuwenhoek ‘lopen’ veel klinische trials waaraan patiënten mee kunnen doen.

Waarom immuuntherapie?

Uw arts legt u uit met welke bedoeling een behandeling met immuuntherapie aan u wordt voorgesteld. Oorspronkelijk werd immuuntherapie alleen gegeven als de ziekte niet meer genezend kon worden behandeld. Omdat bij een deel van de patiënten de kankercellen geheel vernietigd werden en de kanker ook vaak langdurig wegblijft, wordt immuuntherapie nu gezien als een behandeling met ook een genezend doel. Deze behandeling is gericht op het vergroten van de kans op genezing. Soms wordt immuuntherapie gegeven als een aanvullende behandeling, bijvoorbeeld na een operatie of bestraling om eventueel achtergebleven kankercellen te vernietigen. Of om eventuele zeer kleine, onzichtbare uitzaaiingen buiten het operatie- of bestralingsgebied te vernietigen. Dit laatste is nog experimenteel.

Soorten immuuntherapie

Er zijn grofweg vier verschillende soorten immuuntherapie. Of immuuntherapie voor u een optie is, en welke soort immuuntherapie wordt gekozen, hangt af van veel verschillende factoren. Uw behandelend arts bespreekt met u of in aanmerking komt voor immuuntherapie, en voor welk soort.

Checkpoint remmers

De vorm van immuuntherapie die al het meest is ontwikkeld, is de behandeling met checkpoint remmers die de afweerreactie versterken. Checkpoint remmers voor immuuntherapie worden door de farmaceutische industrie ontwikkeld. U krijgt de checkpoint remmers via een infuus toegediend. Bij deze vorm van immuuntherapie binden de checkpoint remmers aan specifieke schakelaars op de afweercellen of de kankercellen. Hierdoor wordt het afweersysteem geactiveerd. De afweercellen kunnen nu gemakkelijker de kankercellen herkennen en vernietigen.

Behandeling met checkpoint remmers die de afweerreactie versterken wordt al veel gegeven. In grote onderzoeken is aangetoond dat patiënten met bijvoorbeeld melanoom, niercelkanker, longkanker of blaaskanker baat kunnen hebben bij een behandeling met deze checkpoint remmers. Sommige van deze middelen zijn al officieel geregistreerd als geneesmiddel voor bijvoorbeeld vergevorderd melanoom of bepaalde vormen van longkanker, zoals Ipilimumab (Yervoy®), Nivolumab (Opdivo®) en Pembrolizumab (Keytruda®). Behandelingen met geregistreerde geneesmiddelen worden ook wel standaardbehandelingen genoemd.

Vaccins

Er zijn verschillende soorten vaccins ontwikkeld die gebruikt kunnen worden in de behandeling tegen kanker. Vaccins worden gemaakt in het laboratorium. Vaccins bestaan er in verschillende vormen. Ze kunnen bijvoorbeeld bestaan uit gedode kankercellen of stukjes DNA. Deze vaccins worden gegeven om te zorgen dat er een afweerreactie ontstaat tegen de kankercellen. Na de vaccinatie kunnen de geactiveerde afweercellen de kankercellen aanvallen.

Onder deze behandeling valt ook de zogenoemde dendritische cel vaccinatie. Dendritische cellen kunnen helpen om afweercellen actief te maken. Bij deze vorm van vaccinatie worden voorlopers van de dendritische cellen uit het bloed gehaald. Vervolgens worden de dendritische cellen in het lab “getraind” om te zorgen dat ze de afweercellen tegen de kanker kunnen activeren. Daarna worden deze getrainde dendritische cellen in de vorm van een vaccin aan de patiënt teruggegeven. In de patiënt kunnen de dendritische cellen dan de juiste afweercellen tegen de kanker activeren, zodat kankercellen kunnen worden vernietigd. Behandeling met vaccins vind momenteel nog plaats binnen klinische trials.

TIL-therapie

K2dvB_1k6Do

Bij TIL-therapie worden grote aantallen eigen afweercellen teruggegeven aan de patiënt. Deze afweercellen zijn afkomstig uit een stukje tumor van de patiënt. De behandeling begint met het verwijderen van een stukje tumor. Vaak wordt hier een uitzaaiing voor gebruikt. In dit stukje tumor bevinden zich kankercellen, maar ook afweercellen. In het laboratorium vermeerderen de afweercellen uit de tumor zich tot uiteindelijk miljarden afweercellen. Vervolgens krijgt de patiënt een korte voorbehandeling met chemotherapie om het lichaam voor te bereiden op de grote hoeveelheid afweercellen die gegeven gaan worden. Daarna worden de afweercellen via een infuus teruggegeven aan de patiënt. De opgegroeide afweercellen kunnen in veel gevallen vervolgens de kankercellen herkennen, en dus vaak vernietigen.

TIL-therapie wordt op het moment alleen nog gegeven als een experimentele therapie, in een klinische trial. Het wordt met name toegepast bij patiënten met uitgezaaid melanoom, maar is ook in ontwikkeling voor andere vormen van kanker.

T-cel receptor (TCR) gentherapie en CAR T celtherapie

Bij deze vormen van therapie worden eigen afweercellen van de patiënt bewerkt en daarna teruggegeven aan de patiënt. De afweercellen worden met een leukaferese-apparaat uit het bloed gehaald en vervolgens in het laboratorium bewerkt door een gen in te brengen dat ze gaat helpen om kankercellen te herkennen. Na deze genetische bewerking worden de afweercellen vermeerderd tot grote aantallen. De patiënt krijgt daarna een korte behandeling met chemotherapie om het lichaam voor te bereiden op de grote hoeveelheid bewerkte afweercellen die met een infuus worden teruggeven. De afweercellen kunnen dankzij de bewerking iets wat ze daarvoor niet konden; de kankercellen herkennen, en vaak ook vernietigen.

T-cel receptor (TCR) gentherapie en CAR T celtherapie wordt op het moment alleen nog gegeven als een experimentele therapie in klinische trials. Het wordt bijvoorbeeld toegepast bij patiënten met uitgezaaid melanoom of bloedcelkankers zoals acute lymfatische leukemie of non-hodgkin lymfoom. Vooral bij bloedcelkankers zijn er bemoedigende resultaten gezien. Dit stimuleert verder onderzoek naar deze therapie.

Verloop immuuntherapiebehandeling

Immuuntherapie kan op verschillende manieren worden gegeven. Dit is afhankelijk van de soort immuuntherapie. De behandelingen worden meestal gegeven via een infuus. Daarvoor verblijft u een aantal uur op de dagbehandeling of wordt u -bij andere vormen van immuuntherapie- opgenomen op een verpleegafdeling.

Sommige vormen van immuuntherapie worden één keer gegeven, zoals TIL-therapie of T-cel receptor gentherapie. Andere vormen, zoals behandelingen met checkpoint remmers, worden elke twee of drie weken gegeven – gedurende een bepaalde periode. Uw arts zal met u bespreken hoe de behandeling in uw specifieke geval wordt gegeven.

Soms krijgt u bij de immuuntherapiebehandeling ook een extra behandeling met cytokinen. Cytokinen zijn lichaamseigen hormonen die het afweersysteem kunnen stimuleren of juist remmen. Cytokinen kunnen ondersteunend worden gegeven om het effect van andere immuuntherapieën te versterken.

Bijwerkingen

U kunt last hebben van bijwerkingen van immuuntherapie. Van welke bijwerkingen u last kunt krijgen, hangt af van:

  • de soort behandeling;
  • de dosis;
  • de duur van de behandeling;
  • de combinatie met andere medicijnen.

De bijwerkingen van immuuntherapie zijn anders dan die van chemotherapie. Zo wordt u zelden of nooit kaal van immuuntherapie. Aangezien de mogelijke bijwerkingen per soort immuuntherapiebehandeling sterk kunnen verschillen, kunt u het beste de bijsluiter of patiënteninformatie folder van uw specifieke medicijnen controleren. Vaak zorgt immuuntherapie voor het versterken van afweerreacties en soms kan dit leiden tot afweerreacties gericht tegen het eigen lichaam (auto-immuniteit). Het afweersysteem wordt immers sterk gestimuleerd door de immuuntherapie. U kunt hierdoor last krijgen van bijvoorbeeld een grieperig gevoel, darmontstekingen met diarree als gevolg, of huidontstekingen in de vorm van uitslag. Behandelingen met medicijnen die het afweersysteem remmen kunnen soms nodig zijn om dit soort klachten te behandelen. Dit hoeft geen effect te hebben op de anti-kankerwerking van uw behandeling.

Het is belangrijk al uw klachten te bespreken met uw specialist. Hij kan u mogelijk medicijnen voorschrijven die helpen tegen de klachten. Soms wordt de dosis van het medicijn tijdelijk verlaagd of aangepast. Soms wordt er een pauze in de behandeling ingelast.

Het is niet te voorspellen hoe u op immuuntherapie reageert. Sommige mensen hebben veel last van bijwerkingen, anderen merken er minder van. De ernst van de bijwerkingen zegt meestal niets over het resultaat van de behandeling. Als u veel last heeft van bijwerkingen, betekent dat niet automatisch dat de behandeling goed werkt. Omgekeerd geldt hetzelfde: als u weinig last heeft van bijwerkingen, dan wil dat niet zeggen dat de immuuntherapie niet goed werkt.

Volop in ontwikkeling

Er wordt veel onderzoek gedaan, met name naar de verbetering van de bestaande vormen van immuuntherapie. Het onderzoek richt zich onder andere op:

  • meer inzicht verkrijgen in de werking van immuuntherapie;
  • een beter begrip van de vormen van kanker die met immuuntherapie te behandelen zijn;
  • ontwikkeling van nieuwe soorten immuuntherapie (bijvoorbeeld nieuwe checkpoint remmers en vaccins);
  • testen van verschillende combinaties van (immuun-)therapieën;
  • eigenschappen van de patiënt of de tumor identificeren waarmee voorspeld kan worden of een patiënt een hoge kans heeft om te reageren op de behandeling.

TIL-studie

De TIL-behandeling is een vorm van immuuntherapie: een behandeling gericht op het versterken van de eigen afweerreactie. In de TIL-studie (fase III-onderzoek) wordt deze nieuwe behandeling voor patiënten met uitgezaaid melanoom onderzocht.

Op de pagina over de TIL-studie vindt u meer informatie.

Deze behandeling wordt mogelijk bij de volgende kankersoorten toegepast

Trials (experimentele behandelingen)

Onderzoek naar nieuwe behandelingen duurt jaren. Het gebeurt op een wetenschappelijk en ethisch verantwoorde manier, zeer zorgvuldig en stap voor stap.

Elke nieuwe behandeling kan naast voordelen ook nadelen hebben. De nieuwe behandeling wordt daarom nauwkeurig bestudeerd.

Meedoen aan trials is mogelijk maar niet in alle gevallen. Zorg ervoor dat u zich goed bewust bent van de voorwaarden.

Trials bekijken

Nieuwe ontwikkelingen

  • Succesvolle test met immuuntherapie bij blaaskanker

    Immuuntherapie met zogenoemde PDL1-blokkers blijkt effectief bij een subgroep van blaaskankerpatiënten. De resultaten van een grote internationale studie die dit laat zien, zijn op 4 maart gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift The Lancet. Het Antoni van Leeuwenhoek deed als enige Nederlandse centrum mee aan het onderzoek.

    Lees verder

Daarom Antoni van Leeuwenhoek

Onze kwaliteit

Uit ons patiënttevredenheidsonderzoek blijkt dat patiënten ons gemiddeld waarderen met een 8.6!

8 .6

Doe mee

Om onze zorg te verbeteren horen wij graag hoe u het Antoni van Leeuwenhoek heeft ervaren.

Meer informatie

Deel dit onderwerp
 
We helpen u graag verder020 512 9111
 
contact
020 512 9111
We helpen u graag verder