Na de overlevingswinst komt de precisiewinst

De afgelopen jaren zijn grote stappen gezet in de ontwikkeling van nieuwe behandelingen. Tegelijkertijd leren we steeds beter welke patiënt daadwerkelijk baat heeft bij een behandeling, welke volgorde van behandelen het meest effectief is en wanneer een behandeling juist achterwege kan blijven. Juist deze ontwikkeling van ‘precisiewinst’ zal volgens ons de komende jaren het verschil maken.

1. Een tumor beter begrijpen leidt tot een betere behandeling

De eerste stap naar precisiewinst begint bij een beter beeld van de tumor. Onderzoekers van het ARTIMES project ontwikkelden onlangs een AI-model dat op CT scans nauwkeuriger kan bepalen wat het volume van de tumor is én hoe de patiënt reageert op behandeling. Door de eigenschappen van een tumor steeds beter in kaart te brengen, kunnen artsen behandelingen nauwkeuriger afstemmen op de individuele patiënt.

2. Niet alleen wát je behandelt, maar ook wannéér

Steeds vaker blijkt dat de volgorde van behandelingen minstens zo belangrijk is als de behandeling zelf. Bij melanoom in stadium 3 (lokale uitzaaiingen naar omliggende lymfeklieren) laat onderzoek zien dat immuuntherapie vóór een operatie de afweer al activeert terwijl de tumor nog aanwezig is. Hierdoor is er meer kans op overleving. Het Antoni van Leeuwenhoek behoort internationaal tot de voorlopers op dit gebied en onderzoekt hoe deze aanpak ook bij andere tumorsoorten kan worden toegepast.

3. Radiotherapie wordt steeds nauwkeuriger

Ook radiotherapie ontwikkelt zich razendsnel. Tijdens een bestraling kan een tumor bewegen of iets van plek veranderen. Ook de organen eromheen kunnen bewegen of van vorm veranderen. Met de MR-linac zien we dit direct. We kunnen de bestraling meteen aanpassen als dat nodig is. Hierdoor kunnen we niet alleen preciezer bestralen, maar neemt de kans op bijwerkingen af.

4. Soms is minder behandelen beter

Precisiewinst betekent ook dat patiënten soms minder behandeling nodig hebben. Dankzij betere diagnostiek en voorspellers van behandelrespons kunnen artsen steeds beter bepalen welke patiënten veilig minder intensief behandeld kunnen worden. Dit doen we altijd in overleg met de patiënt en met het oog op de kwaliteit van leven. Minder doen, zoals bij de SONIA studie, voorkomt onnodige bijwerkingen, verbetert de kwaliteit van leven én draagt bij aan een meer doelmatige inzet van vaak kostbare geneesmiddelen.

5. Ook opereren wordt steeds preciezer

Innovaties in de operatiekamer dragen eveneens bij aan betere uitkomsten. Zo maken geavanceerde 3D-navigatietechnieken het mogelijk om de precieze locatie van een tumor te bepalen. Dit heeft als voordeel dat moeilijk te traceren tumoren, doordat ze klein zijn of omringd worden door belangrijke bloedvaten, makkelijker en preciezer gevonden worden. Met een speciaal chirurgisch navigatie-instrument ziet de chirurg precies waar hij in het lichaam aan het opereren is, en wat de beste route naar de tumor is. Deze navigatietechniek wordt nu ook gecombineerd met robot-geassisteerde operaties. Deze techniek zorgt ervoor dat tumoren volledig kunnen worden verwijderd en belangrijke omliggende structuren niet worden beschadigen.