Vijf jaar na immuuntherapie nog geen terugkeer van darmkanker

Ook na jaren nog geen terugkeer van kanker

De NICHE-2-studie onderzoekt het effect van immuuntherapie bij patiënten met een specifieke vorm van darmkanker, waarbij de tumor veel fouten in het DNA bevat. Dit type darmkanker wordt ook wel dMMR of MSI genoemd en komt voor bij ongeveer 15 procent van de patiënten met niet-uitgezaaide darmkanker.

De patiënten kregen twee kuren immuuntherapie, in een periode van vier weken, gevolgd door een operatie. Eerdere resultaten lieten al zien dat de behandeling bij vrijwel alle patiënten goed aansloeg. Bij 68 procent waren tijdens de operatie geen levende kankercellen meer te vinden.

Naast het effect dat direct na de operatie te zien is, is het van belang of dit zich vertaalt in betere uitkomsten voor patiënten op de lange termijn. 

Inmiddels hebben de onderzoekers de patiënten gemiddeld vijf jaar gevolgd en waren alle patiënten nog kankervrij en in leven. Deze nieuwe resultaten bevestigen daarmee dat de behandeling ook op langere termijn bijzonder goed werkt.

Chalabi: "We wisten al dat de tumoren erg goed reageerden op de immuuntherapie en dat was zeer hoopgevend. Maar uiteindelijk gaat het erom of patiënten ook op langere termijn vrij blijven van kanker. Bij de huidige standaardbehandeling komt de ziekte bij 20 tot 40 procent van deze patiënten terug. Dat na vijf jaar nog bij niemand de ziekte is teruggekeerd, na een behandeling van slechts vier weken, is uniek en zeer positief. We hopen dat deze behandeling straks beschikbaar komt voor alle patiënten met deze vorm van darmkanker."

Van onderzoek naar behandeling

De resultaten zijn extra opvallend omdat veel van de patiënten in de studie een grote tumor had die al door de darmwand heen was gegroeid. Bij zulke tumoren is het risico groot dat de kanker terugkomt. Toch bleven de patiënten vrij van kanker.

De resultaten hebben inmiddels ook buiten Nederland invloed op de behandeling van darmkanker. In verschillende landen, waaronder Uruguay, Noorwegen en Schotland, is de korte behandeling met immuuntherapie vóór de operatie opgenomen in de standaardzorg. Ook staat de behandeling in internationale behandelrichtlijnen. In Nederland wordt onderzocht hoe deze beschikbaar kan komen voor patiënten met deze vorm van darmkanker.

Kan een operatie in de toekomst achterwege blijven?

De onderzoekers bekeken ook of ze met een bloedtest konden volgen hoe goed patiënten op de immuuntherapie reageerden. Daarbij zochten ze naar kleine stukjes DNA van de tumor die in het bloed terechtkomen.

Vóór de behandeling was bij de meeste patiënten tumor-DNA in het bloed te vinden. Twee weken na de eerste behandeling was dit bij 45 procent verdwenen en na de tweede behandeling, vlak vóór de operatie, bij 82 procent. Dat laat zien hoe goed en snel immuuntherapie bij deze vorm van darmkanker werkt.

Bij ongeveer twee op de drie patiënten waren na immuuntherapie geen levende kankercellen meer te vinden. Dat werd pas duidelijk toen het verwijderde darmweefsel na de operatie onder de microscoop werd onderzocht. De onderzoekers willen daarom al vóór de operatie beter kunnen vaststellen of de kanker volledig verdwenen is.

Promovenda Lauren van den Dungen: "Onze volgende uitdaging is om betrouwbaar vast te stellen of de kanker na immuuntherapie volledig verdwenen is. Als dat lukt, ontstaat de kans om sommige patiënten in de toekomst een operatie te besparen. Daar zijn we nu al mee bezig: we combineren verschillende onderzoeken zoals bloedonderzoek, een kijkonderzoek van de darm en scans, en kijken hoe nauwkeurig die samen zijn."

Daarnaast onderzoeken de wetenschappers of één soort immuuntherapie net zo goed werkt als de combinatie van twee soorten en of een langere behandeling bij meer patiënten alle kankercellen kan laten verdwijnen. De eerste resultaten van dit vervolgonderzoek binnen het NICHE platform worden in 2027 verwacht.

Het onderzoek van het Antoni van Leeuwenhoek wordt mede mogelijk gemaakt door KWF Kankerbestrijding en de AVL Foundation. De NICHE-2 studie werd gefinancierd door Bristol-Myers Squibb.