In het AVL kwam Luc in contact met uroloog Pim van Leeuwen. Hier kon hij deelnemen aan een studie naar een nieuwe, beeldgestuurde operatietechniek voor patiënten met prostaatkanker die is uitgezaaid naar lymfeklieren in het kleine bekken.

Kankercellen opsporen tijdens de operatie

"Bij deze patiënten weten we ongeveer waar de uitzaaiingen zitten, maar zijn ze met een standaardoperatie vaak niet goed terug te vinden", legt Van Leeuwen uit. "Juist omdat ze vaak vlak bij belangrijke structuren liggen, zoals bloedvaten, zenuwen of de darm. Daarom ontwikkelden we in het AVL speciale technieken waarmee we kankercellen tijdens de operatie heel gericht kunnen opsporen en verwijderen."

Bij Luc werd gebruikgemaakt van een combinatie van geavanceerde beeldvorming, navigatietechnologie en radioactieve tracers. De uitzaaiingen worden vooraf zichtbaar gemaakt op scans en tijdens de operatie kan de chirurg ze met speciale apparatuur terugvinden.

"Je kunt het vergelijken met een soort TomTom tijdens de operatie", zegt Van Leeuwen. "We zien precies waar we ons bevinden ten opzichte van de scan. Vervolgens gebruiken we een speciale detector waarmee we de gemarkeerde kankercellen kunnen opsporen. Daardoor kunnen we veel nauwkeuriger werken en gezond weefsel sparen."

Die precisie is belangrijk. Niet alleen om de kanker volledig te verwijderen, maar ook om complicaties te voorkomen. Van Leeuwen: "Bij Luc zaten de uitzaaiingen direct naast de endeldarm. Dankzij deze techniek konden we de uitzaaiingen verwijderen terwijl de darm volledig intact bleef."

Van palliatief naar kans op genezing

Voor Luc betekende de behandeling een enorme omslag. "In eerste instantie leek het erop dat ik de rest van mijn leven medicijnen zou moeten gebruiken", vertelt hij. "Toen kwam deze mogelijkheid. Dat was spannend, want het was een moeilijk gebied om te opereren. Pim gaf ook eerlijk aan dat hij tijdens de operatie zou kunnen besluiten dat het toch niet veilig uitvoerbaar was."

De operatie slaagde. Sterker nog: tijdens de ingreep werden niet twee maar drie uitzaaiingen gevonden en verwijderd.

Volgens Van Leeuwen laat juist dit soort resultaten zien waarom innovatie zo belangrijk is. "Vroeger hadden deze patiënten vaak alleen een palliatief behandelperspectief. Nu zien we dat een aanzienlijk deel alsnog langdurig ziektevrij kan blijven. Voor patiënten met een beperkt aantal uitzaaiingen in het kleine bekken kan een gerichte behandeling zelfs leiden tot genezing."
De aanpak bij prostaatkankerzorg wordt steeds persoonlijker. "Niet iedere prostaatkanker is hetzelfde. We kijken naar het stadium van de ziekte, de kenmerken van de tumor en de persoonlijke situatie van de patiënt. In een gespecialiseerd centrum als het AVL kunnen we operaties, bestraling, medicamenteuze behandelingen en onderzoek combineren. Daardoor kunnen we samen bepalen wat voor iedere patiënt de beste aanpak is."

Bewust van je risico

Terugkijkend heeft Luc één belangrijke boodschap voor andere mannen: "Als ik eerder een PSA-test had gedaan, waren die uitzaaiingen waarschijnlijk nooit ontstaan. Achteraf gezien had ik dat veel eerder moeten doen."

Van Leeuwen begrijpt die conclusie. "In Nederland overlijden jaarlijks meer dan 3.000 mannen aan prostaatkanker. Daarnaast is er nog een grote groep mannen die leeft met uitzaaiingen en langdurige behandelingen. Vroege opsporing kan het risico op uitzaaiingen en sterfte verminderen." Zijn advies: laat je informeren over je risico en de mogelijkheid van testen. "Mannen vanaf ongeveer vijftig jaar zouden bewust moeten nadenken over hun risico op prostaatkanker en zich goed laten informeren over de voor- en nadelen van een PSA-test. Zeker wanneer prostaatkanker, borstkanker, eierstokkanker of alvleesklierkanker in de familie voorkomt, vooral op jonge leeftijd."

Luc sluit zich daarbij aan. "Ik heb drie zonen. Mijn advies aan hen is simpel: ga rond je 50^e het gesprek aan met je huisarts. Dankzij nieuwe behandelingen is er steeds meer mogelijk, maar hoe eerder je erbij bent, des te beter."