Cytostatica: 

epirubicine, Cisplatin en continu 5-FU

Deze informatie is bedoeld als aanvulling op de informatie die uw arts en verpleegkundige u al gegeven heeft. In het eerste gedeelte wordt u het verloop van de kuur uitgelegd. In het tweede gedeelte vindt u informatie over mogelijke bijwerkingen en adviezen en in het derde gedeelte instanties/personen waar u met uw vragen terecht kunt.

1. Het verloop van de kuur

De medicamenten die toegediend worden, zijn:

De volgende toediening van Cisplatin en Epirubicine start 3 weken na dag 1. Deze stoffen worden maximaal 8 keer toegediend.

Toediening:

• Voor de toediening van Epirubicine en Cisplatin moet u opgenomen worden in het ziekenhuis.
• Voor elke toediening van Cisplatin en Epirubicine wordt uw bloed gecontroleerd. Afhankelijk van deze uitslag wordt bepaald of de stoffen gegeven kunnen worden of dat dit moet worden uitgesteld.
• Voor toediening van deze kuur wordt een Picc-line of Arm-poort ingebracht. Hierover bestaat aparte informatie.
• Nadat u de Epirubicine en Cisplatin gehad heeft, kunt u ongeveer 24 uur later weer naar huis gaan, als u niet misselijk bent en voldoende kunt drinken.
• Op de Picc-line of Arm-poort wordt de folfusor aangesloten waarin 5-FU zit. Over de folfusor, de werking daarvan bestaat aparte informatie.
• De folfusor loopt 7 dagen en wordt daarom iedere week gewisseld op de dagbehandeling.

Specifieke maatregelen:

• Om te controleren of u niet te veel vocht vasthoudt, wordt u tijdens de opname in het ziekenhuis1 x per dag gewogen en wordt bijgehouden hoeveel u drinkt en plast.
• Het gelijktijdig gebruik Cisplatin en pijnstillers van de NSAID groep (oa. Brufen, Diclofenac, Naproxen, Aspirine) wordt afgeraden vanwege de nadelige invloed op de nieren. Het gebruik van deze middelen graag melden bij uw behandelend arts.
• Indien u Platina (Cisplatin) of Irinotecan toegediend krijgt wordt u geadviseerd om vanaf 24 uur voor toediening tot 24 uur na beëindiging van deze chemotherapie geen visoliesupplementen of producten die verrijkt zijn met omega-3-vetzuren te gebruiken.
• Deze producten zorgen voor een hoog gehalte aan bepaalde vetzuren in uw bloed en zou ervoor kunnen zorgen dat de chemotherapie minder werkzaam is.

Het volledig voedingsadvies is te lezen op de website van ‘Voeding en kanker info’ (www.voedingenkankerinfo.nl). Gebruik de zoekterm ‘vette vis’ om de informatie te vinden.

2. Bijwerkingen

De bijwerkingen die het meest bij deze kuur voorkomen zullen nader worden toegelicht en voorzien van adviezen.

Allereerst moet worden benadrukt dat de genoemde bijwerkingen kunnen maar niet hoeven voorkomen. De meest bijwerkingen zijn van tijdelijke aard. Sommige mensen hebben veel last van bijwerkingen, anderen vrijwel niet.

De mate waarin bijwerkingen optreden heeft niet te maken met het resultaat van de behandeling. De genoemde adviezen zijn slechts richtlijnen en geen pasklare oplossingen.

• Misselijkheid en braken
• Smaakverandering
• Invloed op de werking van het beenmerg
• Vermoeidheid/ verminderde energie
• Irritatie en/of ontsteking van het mondslijmvlies
• Invloed op de nieren.
• Haaruitval
• Invloed op seksualiteit
• Tintelingen en doofgevoel in vingertoppen en tenen
• Oorsuizen en/of verminderd gehoor*
• Allergische reactie na eerdere behandeling met Cisplatin
• Rode verkleuring van de urine
• Invloed op de hartspier*
• Diarree

 
Bijwerkingen vermeld met een * komen zelden voor.

• Geven de bijwerkingen aan
• Geven de adviezen aan

1. Misselijkheid en braken

• Door onder andere irritatie van het maagslijmvlies ontstaat misselijkheid en braken
• Medicijnen tegen misselijkheid en braken, vraag uw arts hierom.
• Probeer zelf uit waar u wel tegen kunt en waar niet. Dit kan voor iedereen anders zijn.
• Gebruik regelmatig lichte kleine maaltijden. Een lege maag kan namelijk ook een misselijk gevoel geven.
• Eet op tijdstippen dat u minder misselijk bent, zelfs 's nachts als u wakker bent.
• Forceer uzelf niet tot eten, maar haal de "schade" tussen de kuren in.
• Bepaalde geuren kunnen misselijkheid verergeren.
• Zorg voor een frisse kamer en frisse lucht.
• Probeer in elk geval per dag 1,5 liter vocht te drinken.
• Vraag zo nodig advies van een diëtist.
• Er bestaat een informatiefolder over medicatie tegen misselijkheid en braken, vraag uw arts of verpleegkundige hierom.

Voedingsadviezen vanuit ervaringen van patiënten

• Laat de maag langzaam wennen aan vaster voedsel.
• Niet met een lege maag opstaan of naar bed gaan.
• Warme gerechten kunnen tegenstaan. Een alternatief is bijv. een koude maaltijdsalade. Deze smaakt vaak beter en is even "gezond".
• Gebruik koude koolzuurhoudende dranken, met name Cola of Gingerale.
• Drink koffie en thee liever met melk.

2.Smaakverandering

• Smaakverandering kan leiden tot verminderde eetlust.
• Hier is weinig tegen te doen. Probeer veel verschillende producten uit.
• Als u weinig proeft, is het extra belangrijk dat het eten er aantrekkelijk uitziet.

3. Invloed op de werking van het beenmerg

• Verminderd aantal witte bloedlichaampjes (leukocyten) geeft verhoogde kans op infecties.
• Verminderd aantal bloedplaatjes (thrombocyten) geeft verhoogde kans op blauwe plekken, een bloedneus en bloedend tandvlees.
• Verminderd aantal rode bloedlichaampjes(erytrocyten) geeft kans op bloedarmoede.
• Deze remming van aanmaak van bloedlichaampjes door het beenmerg is tijdelijk van aard.
• Bij het spontaan ontstaan van blauwe plekken of het regelmatig voorkomen van een moeilijk te stelpen bloedneus, bij koorts hoger dan 38,5 ^o C of snel duizelig worden (sterretjes zien) waarschuwt u uw arts of dienstdoende arts in het Antoni van Leeuwenhoek.
• In het algemeen heeft het gebruik van extra vitaminen en/of ijzertabletten geen invloed op het herstel van het beenmerg.

4. Vermoeidheid/verminderde energie

• U kunt merken dat u tijdens deze behandeling minder energie heeft, sneller vermoeid raakt en emotioneel kunt zijn.
• Houd hier rekening mee in uw dagelijks leven; neem voldoende tijd om te rusten.
  
  5.Irritatie en/of ontsteking van het mondslijmvlies
• U kunt hierdoor een erge droge mond hebben of juist een overmatige speekselproductie.
• U kunt hierdoor last hebben van taai slijm in uw mond.
• U kunt hierdoor last krijgen van wondjes in uw mond.
• Goede mondhygiëne is belangrijk bij het voorkomen en behandelen van irritatie en/of ontsteking van het mondslijmvlies.
• Poets regelmatig uw gebit met een zachte tandenborstel.
• Spoel uw mond 4 tot 6 maal per dag met zout water (1 theelepel op 250 cc water).
• Vet regelmatig uw lippen in, dan ontstaan er minder snel kloofjes.
• Gebruik bij een droge mond een zuurtje of kauwgom.
• Meld bij een bezoek aan de tandarts dat u met cytostatica wordt behandeld.
• Overleg bij koortsuitslag op uw lip met uw huisarts. Voorkom uitbreiding.
• Bij een pijnlijke mond met wit beslag waarschuwt u uw huisarts.
• Een waterijsje is prettig bij een droge of pijnlijke mond.
• Er bestaat een informatiefolder over mondverzorging, vraag uw arts of verpleegkundige hierom.

6. Invloed op de nieren

• Zie ook specifieke informatie
• Het is belangrijk thuis voldoende te drinken.
• Drink daarom 1,5 tot 2 liter per dag. Hieronder wordt ook verstaan yoghurt, vla, ijs, soep, etc.
• Eén of twee glazen bier of wijn kan geen kwaad.

7. Haaruitval

• Haaruitval kan na ± 2 - 6 weken beginnen. Dit kan gepaard gaan met een gevoelige hoofdhuid. 
• Behalve het hoofdhaar kan overige lichaamsbeharing ook uitvallen
• De maatregelen die u kunt nemen hangen af van uw persoonlijke voorkeur
• Lijsten van kappers die pruiken maken, hebben we in ons bezit. U kunt erom vragen.

8. Invloed op de seksualiteit

• Ook tijdens een cytostaticakuur blijft geslachtsgemeenschap mogelijk. Als gevolg van de bijwerkingen kunt u echter minder of geen zin hebben in vrijen of geslachtsgemeenschap.
• Tijdens een behandeling met chemotherapie is een goede vorm van anticonceptie noodzakelijk.

9. Tintelingen en doof gevoel in vingertoppen en tenen

• Melden bij een volgend ziekenhuisbezoek.

10. Oorsuizen en/of verminderd gehoor

• Het verminderen van het gehoor begint bij de hoge tonen.
• Melden bij een volgend ziekenhuisbezoek.

11. Allergische reactie na eerdere behandeling met Cisplatin

• Treedt op tijdens toediening of direct aansluitend op de kuur.
• Klachten kunnen zijn: jeuk, huiduitslag, kortademigheid, lage bloeddruk, warmtegevoel, koorts.
• Met de arts zal besproken worden op welke wijze de behandeling voortgezet zal worden.
  

12. Rode verkleuring van de urine
Epirubicine is een rode stof. Tot en met 48 uur na de toediening kan de urine tijdelijk een rode kleur hebben. Zelden komt de rode stof ook in het traanvocht terecht. Voor de zekerheid adviseren we patiënten die lenzen dragen dit op de dag van toediening tot en met 48 uur daarna niet te doen, om verkleuring van de lenzen te voorkomen.

13. Invloed op de hartspier
Epirubicine kan de functie van de hartspier beïnvloeden. Voordat de behandeling start, zal de hartfunctie gecontroleerd worden. Op indicatie wordt dit herhaald. De meeste patiënten krijgen geen klachten als de totale dosis epirubicine onder een bepaalde waarde blijft. 5-FU kan bij sommige patiënten een tijdelijk samenknijpen van de kransslagaderen teweegbrengen. Dit gaat vaak gepaard met pijn op de borst, transpireren en zich niet lekker voelen. Als u dit voelt, moet u onmiddellijk waarschuwen.

14. Diarree
5-FU kan diarree veroorzaken. Indien u diarree heeft, waarschuw dan uw arts. Deze kan beoordelen of het verstandig is de toediening van 5-FU te continueren of tijdelijk te stoppen. Er bestaan medicijnen tegen de diarree.

Wanneer waarschuwen:

In principe neemt u contact op met uw specialist of dienstdoende arts:

• Bij aanhoudende misselijkheid en/of braken ondanks het gebruik van medicijnen hiertegen.
• Bij het spontaan ontstaan van blauwe plekken.
• Bij het regelmatig voorkomen van een moeilijk te stelpen bloedneus.
• Bij koorts hoger dan 38,5 ^o C.
• Bij pijn op de borst.
• Bij diarree die meer dan 3 x per dag optreedt.
• Bij kortademigheid.
• Bij problemen met de folfusor (zie hierover aparte informatie).

3. Waar kunt u met uw vragen terecht

Hebt u naar aanleiding van deze informatie nog vragen, blijf daar dan niet mee lopen.
U kunt hiermee terecht bij:

• uw behandelend arts;
• de verpleegkundige op de afdeling;
• de verpleegkundige op de dagverpleging;
• het Centrum Patiënteninformatie;
• het telefonisch verpleegkundig spreekuur: openingstijden vindt u op www.avl.nl/dagbehandeling

Bij het Centrum voor Kwaliteit van Leven (CKvL) kunnen u of de mensen uit uw omgeving terecht met vragen over:

• de situatie waarin u zich bevindt;
• uw ziekte en/of behandeling;
• hoe het thuis nu moet;
• de mogelijkheid van inschakeling van een gezinshulp of een wijkverpleegkundige;
• of als u gewoon eens wilt praten.

Aanvullende informatie
De KWF-folder over chemotherapie is verkrijgbaar op de verpleegafdeling en in het Centrum Patiënteninformatie. Het boekje ’107 vragen over cytostatica’ is verkrijgbaar in het Centrum Patiënteninformatie.