5-FU/LEUCOVORIN (laufmann schema)

Deze folder is bedoeld als aanvulling op de informatie die uw arts en verpleegkundige u al gegeven heeft. In het eerste gedeelte krijgt u het verloop van de kuur uitgelegd.

In het tweede gedeelte vindt u informatie over mogelijke bijwerkingen en adviezen en in het derde gedeelte staan personen/instanties waar u met uw vragen terecht kunt.

Het verloop van de kuur

De medicamenten die tijdens de kuur toegediend worden, zijn:

Deze kuur wordt in principe 1 x per week gegeven.

Toediening:

• Iedere kuur kan in principe op de dagbehandeling gegeven worden.
• Voor elke kuur van start kan gaan, wordt uw bloed gecontroleerd. Daarvoor moet u op de dag van de kuur bloed laten afnemen op de bloedafname.
• Afhankelijk van deze bloeduitslag wordt bepaald of de kuur gegeven kan worden of moet worden uitgesteld.
• Voor de toediening van de medicijnen wordt een infuus ingebracht.

2. Bijwerkingen

De bijwerkingen die het meest bij deze kuur voorkomen worden nader toegelicht en voorzien van adviezen. Allereerst moet worden benadrukt dat de genoemde bijwerkingen kunnen maar niet hoeven voorkomen. Sommige mensen hebben veel last van bijwerkingen, anderen vrijwel niet. De meeste bijwerkingen zijn van tijdelijke aard. De mate waarin bijwerkingen optreden heeft niets te maken met het resultaat van de behandeling.

De genoemde adviezen zijn slechts richtlijnen en geen pasklare oplossingen.

• Verminderde eetlust/lichte misselijkheid
• Smaakverandering
• Vermoeidheid/verminderde energie
• Invloed op de werking van het beenmerg*
• Irritatie en/of ontsteking van het mondslijmvlies
• Diarree
• Droge huid
• Invloed op de seksualiteit
• Menstruatiestoornissen*
• Verminderde spermaproductie*
• Irritatie van de ogen

Opmerkingen en adviezen m.b.t. de bijwerkingen

Bijwerkingen vermeld met een * komen zelden voor.

• Geven de bijwerkingen aan
• Geven de adviezen aan

Verminderde eetlust/lichte misselijkheid

• Door o.a. irritatie van het maagslijmvlies kunnen misselijkheid en braken optreden.
• Medicijnen tegen misselijkheid en braken, vraag uw arts hierom.
• Probeer zelf uit waar u wel tegen kunt en waar niet. Dit kan voor iedereen anders zijn.
• Gebruik regelmatig lichte, kleine maaltijden. Een lege maag kan namelijk ook een misselijk gevoel geven.
• Eet op tijdstippen dat u minder misselijk bent, zelfs 's nachts als u wakker bent.
• Forceer uzelf niet tot eten, maar haal de "schade" tussen de kuren in.
• Bepaalde geuren kunnen misselijkheid verergeren.
• Zorg voor een frisse kamer en frisse lucht.
• Probeer in elk geval per dag 1,5 liter vocht te drinken.
• Vraag zonodig advies van een diëtist.
• Er bestaat een informatiefolder over medicatie tegen misselijkheid en braken, vraag uw arts of verpleegkundige hierom.

Voedingsadviezen vanuit ervaringen van patiënten

• Laat de maag langzaam wennen aan vaster voedsel.
• Niet met een lege maag opstaan of naar bed gaan.
• Warme gerechten kunnen tegenstaan. Een alternatief is bijv. een koude maaltijdsalade. Deze smaakt vaak beter en is even "gezond".
• Gebruik koude koolzuurhoudende dranken, met name cola of ginger ale.
• Drink koffie en thee liever met melk.

Smaakverandering

• Smaakverandering kan leiden tot verminderde eetlust.
• Hier is weinig tegen te doen. Probeer veel verschillende producten uit.
• Als u weinig proeft is het voor de spijsvertering extra belangrijk dat het eten er aantrekkelijk uitziet.

Vermoeidheid/verminderde energie

• U kunt merken dat u tijdens deze behandeling minder energie heeft, sneller vermoeid raakt en emotioneel kunt zijn.
• Houd hier rekening mee in uw dagelijks leven; neem voldoende tijd om te rusten.

Invloed op de werking van het beenmerg*

• Verminderd aantal witte bloedlichaampjes (leukocyten) geeft verhoogde kans op infecties.
• Verminderd aantal bloedplaatjes (trombocyten) geeft verhoogde kans op spontane blauwe plekken, een bloedneus en bloedend tandvlees.
• Verminderd aantal rode bloedlichaampjes(erytrocyten) geeft kans op bloedarmoede.
• Deze remming van aanmaak van bloedlichaampjes in het beenmerg is van tijdelijke aard.
• Bij het spontaan ontstaan van blauwe plekken of het regelmatig voorkomen van een moeilijk te stelpen bloedneus, bij koorts hoger dan 38,5 ^oC of snel duizelig worden (sterretjes zien) waarschuwt u uw arts of dienstdoende arts in het Antoni van Leeuwenhoek.
• In het algemeen heeft het gebruik van extra vitaminen en/of ijzertabletten geen invloed op het herstel van het beenmerg.

Irritatie en/of ontsteking van het mondslijmvlies

• U kunt hierdoor een erg droge mond hebben of juist een overmatige speekselproductie.
• U kunt hierdoor last hebben van taai slijm in uw mond.
• U kunt hierdoor last krijgen van wondjes in uw mond.
• Goede mondhygiëne is belangrijk bij het voorkomen en behandelen van irritatie en/of ontsteking van het mondslijmvlies.
• Poets regelmatig uw gebit met een zachte tandenborstel.
• Spoel uw mond vier- tot zesmaal per dag met zout water
  (1 theelepel op 250 cc water).
• Vet regelmatig uw lippen in, dan ontstaan er minder snel kloofjes.
• Gebruik bij een droge mond een zuurtje of kauwgom.
• Meld bij een bezoek aan de tandarts dat u met cytostatica wordt behandeld.
• Overleg bij koortsuitslag op uw lip met uw huisarts. Voorkom uitbreiding.
• Bij een pijnlijke mond met wit beslag waarschuwt u uw huisarts.
• Een waterijsje is prettig bij een droge of pijnlijke mond.
• Er bestaat een informatiefolder over mondverzorging, vraag uw arts of verpleegkundige hierom.

Diarree

• Door irritatie van het darmslijmvlies
• Zorg voor voldoende vochtinname: 1,5 tot 2 liter per dag.
• Bij een frequentie van meer dan 5x per dag of bij heftige buikkrampen moet u uw huisarts of specialist waarschuwen.
• Bij de volgende kuur dient u dit ook te melden aan de arts.

Droge huid

• Droge, schilferige huid, soms met rode, jeukerige plekjes.
• Er kunnen ook kloofjes ontstaan aan de handen en soms ook aan de voeten.
• Was de huid voorzichtig, alleen met water, en dep deze droog.
• Draag geen schurende kleding, vermijd direct zonlicht of erge kou.
• Gebruik een vette crème.
• Bij de volgende kuur melden aan de arts.

Invloed op de seksualiteit

• Ook tijdens een cytostaticakuur blijft geslachtsgemeenschap mogelijk. Als gevolg van de bijwerkingen kunt u echter minder of geen zin hebben in vrijen of geslachtsgemeenschap.
• Door de irritatie van het slijmvlies van de vagina kan geslachtsgemeenschap een branderig gevoel geven of pijnlijk zijn.
• Het gebruik van een glijmiddel kan een oplossing zijn.
• Tijdens een behandeling met chemotherapie is een goede vorm van anticonceptie noodzakelijk. Bespreek dit met uw arts.

Menstruatiestoornissen*

• Dit wisselt van “een keer overslaan” tot wegblijven’
• Kan gepaard gaan met overgangsklachten.
• Na het einde van de behandeling kan de menstruatie terugkomen.

Verminderde spermaproductie*

• Er bestaat een mogelijkheid tot invriezen van sperma.
• Dit moet gedaan worden voordat de eerste kuur gegeven wordt.
• Na beëindiging van de kuren kan de spermaproductie zich weer herstellen.

Irritatie van de ogen

• De ogen kunnen tranen of juist heel droog en branderig zijn.
• Oogdruppels, vraag uw arts hiernaar.
• Lensdragers kunnen beter een bril dragen om de kans op irritatie te verminderen.

De fluorouracil (5-FU) kan een bruinverkleuring van de vaten geven. Hier is verder niet veel tegen te doen. Na het stoppen van de 5-FU zal dit na verloop van tijd weer herstellen.

Wanneer waarschuwen
In principe neemt u contact op met uw specialist of dienstdoende arts:

• Bij aanhoudende misselijkheid en/of braken ondanks het gebruik van medicijnen hiertegen.
• Bij koorts hoger dan 38,5 ^oC.
• Bij het spontaan ontstaan van blauwe plekken.
• Bij het regelmatig voorkomen van een moeilijk te stelpen bloedneus.
• Wanneer diarree lang blijft aanhouden.

3. Waar kunt u met uw vragen terecht

Heeft u naar aanleiding van deze informatie nog vragen, blijf daar dan niet mee lopen. U kunt hiermee terecht bij:

• uw behandelend arts;
• de verpleegkundige op de afdeling;
• de verpleegkundige op de cytostatica polikliniek;
• het telefonisch verpleegkundig spreekuur van de dagbehandeling
• het Centrum Patiënteninformatie;

Bij het Centrum voor Kwaliteit van Leven (CKvL) kunnen u of de mensen uit uw omgeving terecht met vragen over:

• de situatie waarin u zich nu bevindt;
• uw ziekte en/of behandeling;
• hoe het thuis nu moet;
• de mogelijkheid van inschakeling van een gezinshulp of een wijkverpleegkundige;
• of als u gewoon eens wilt praten.

Aanvullende informatie

• De KWF-folder over chemotherapie is verkrijgbaar op de verpleegafdeling en in het Centrum Patiënteninformatie.
• Het boekje ‘107 vragen over cytostatica’ is verkrijgbaar in het Centrum Patiënteninformatie.