Adriamycine / Cyclofosfamide a 3 weken

Deze informatie is bedoeld als aanvulling op de informatie die uw arts en verpleegkundige u al gegeven hebben. In het eerste gedeelte wordt u het verloop van de kuur uitgelegd. In het tweede gedeelte vindt u informatie over mogelijke bijwerkingen en adviezen en in het derde gedeelte instanties/personen waar u met uw vragen terecht kunt.

1. Het verloop van de kuur

De medicamenten die toegediend worden, zijn:

De volgende kuur start 3 weken na dag 1.

Toediening:

Deze kuur wordt op de Dagbehandeling gegeven. Het is een korte kuur die ongeveer een uur duurt. Voor elke kuur van start kan gaan wordt uw bloed gecontroleerd. Afhankelijk van deze uitslag wordt bepaald of de kuur gegeven kan worden of moet worden uitgesteld. Voor de toediening van de medicijnen wordt een infuus ingebracht. De verpleegkundige dient handmatig de Adriamycine toe met een bolusinjectie via het infuus. De Cyclofosfamide wordt met behulp van een infuuspomp toegediend.

2. Bijwerkingen

De bijwerkingen die het meest bij deze kuur voorkomen worden hier nader toegelicht en voorzien van adviezen.

Allereerst moet worden benadrukt dat deze bijwerkingen kunnen optreden, maar dat dit niet altijd gebeurt. Sommige mensen hebben veel last van bijwerkingen, anderen vrijwel niet. De meeste bijwerkingen zijn van tijdelijke aard. De genoemde adviezen zijn geen pasklare oplossingen, maar slechts richtlijnen voortkomend uit ervaringen van ons en van patiënten.

De mate waarin bijwerkingen optreden heeft niets te maken met het resultaat van de behandeling.

• Misselijkheid en braken
• Smaakverandering
• Invloed op de werking van het beenmerg
• Onprettige smaak tijdens toediening
• Vermoeidheid/verminderde energie
• Irritatie en/of ontsteking van het mondslijmvlies
• Haaruitval
• Invloed op de seksualiteit
• Menstruatiestoornissen
• Klachten die lijken op een blaasontsteking
• Roodverkleuring van de urine
• Pijn en roodverkleuring van de huid*
• Invloed op werking van de hartspier*
• Roodverkleuring huid/zwaar gevoel in arm
• Irritatie van de ogen

Bijwerkingen vermeld met een * komen zelden voor.

• Geven de bijwerkingen aan
• Geven de adviezen aan

1. Misselijkheid en braken

• Deze kuur kan forse misselijkheid veroorzaken en het is daarom belangrijk dat u de medicatie tegen misselijkheid goed en volgens voorschrift inneemt. Uw behandelend arts zal u voorafgaand aan de kuur recepten meegeven.
• Probeer zelf uit waar u wel tegen kunt en waar niet. Dit kan voor iedereen anders zijn.
• Gebruik regelmatig lichte kleine maaltijden. Een lege maag kan namelijk ook een misselijk gevoel geven.
• Eet op tijdstippen dat u minder misselijk bent, zelfs 's nachts als u wakker bent.
• Forceer uzelf niet tot eten, maar haal de ‘schade’ tussen de kuren in.
• Bepaalde geuren kunnen misselijkheid verergeren.
• Zorg voor een frisse kamer en frisse lucht.
• Probeer in elk geval per dag 1,5 liter vocht te drinken.
• Vraag zo nodig advies van een diëtist.
• Er bestaat een folder over medicijnen tegen misselijkheid en braken, vraag uw arts of verpleegkundige hierom.

Voedingsadviezen vanuit ervaringen van patiënten

• Laat de maag langzaam wennen aan vaster voedsel.
• Warme gerechten kunnen tegenstaan. Een alternatief is bijvoorbeeld een koude maaltijdsalade. Deze smaakt vaak beter en is net zo gezond.
• Gebruik koude koolzuurhoudende dranken, met name cola of gingerale.
• Drink koffie en thee liever met melk.

2. Smaakverandering

• Smaakverandering kan leiden tot verminderde eetlust. Hier is weinig tegen te doen.
• Probeer veel verschillende producten uit.
• Als u weinig proeft, is het extra belangrijk dat het eten er aantrekkelijk uitziet.

3. Invloed op de werking van het beenmerg

• Verminderd aantal witte bloedlichaampjes (leukocyten) geeft verhoogde kans op infecties.
• Verminderd aantal bloedplaatjes (thrombocyten) geeft verhoogde kans op blauwe plekken, een bloedneus en bloedend tandvlees.
• Verminderd aantal rode bloedlichaampjes(erytrocyten) geeft kans op bloedarmoede.
• Deze remming van aanmaak van bloedlichaampjes door het beenmerg is tijdelijk van aard.
• Bij het spontaan ontstaan van blauwe plekken of het regelmatig voorkomen van een moeilijk te stelpen bloedneus, bij koorts > 38,5 °C of snel duizelig worden (sterretjes zien) waarschuwt u uw arts of de dienstdoende arts in het Antoni van Leeuwenhoek.
• In het algemeen heeft het gebruik van extra vitaminen en/of ijzertabletten geen invloed op het herstel van het beenmerg.

4. Onprettige smaak tijdens toediening

• Tijdens de toediening kan een metaalachtige smaak ontstaan, met name bij de toediening van de Cyclofosfamide.
• Het zuigen op een pepermuntje of zuurtje kan soms helpen.
• Vraag de verpleegkundige of zij/hij het infuus langzamer wil zetten.

5. Vermoeidheid/verminderde energie

• U kunt merken dat u tijdens deze behandeling minder energie heeft, sneller vermoeid raakt en emotioneel kunt zijn.
• Houd hier rekening mee in uw dagelijks leven; neem voldoende tijd om te rusten.

6. Irritatie en/of ontsteking van het mondslijmvlies

• U kunt hierdoor een erge droge mond hebben of juist een overmatige speekselproductie.
• U kunt hierdoor last hebben van taai slijm in uw mond.
• U kunt hierdoor last krijgen van wondjes in uw mond.
• Goede mondhygiëne is belangrijk bij het voorkomen en behandelen van irritatie en/of ontsteking van het mondslijmvlies.
• Poets regelmatig uw gebit met een zachte tandenborstel.
• Spoel uw mond 4 tot 6 maal per dag met zout water (1 theelepel zout op 250ml water).
• Vet regelmatig uw lippen in, dan ontstaan er minder snel kloofjes.
• Gebruik bij een droge mond een zuurtje of kauwgom.
• Meld bij een bezoek aan de tandarts dat u met cytostatica wordt behandeld.
• Overleg bij koortsuitslag op uw lip met uw huisarts. Voorkom uitbreiding.
• Bij een pijnlijke mond met wit beslag waarschuwt u uw huisarts.
• Een waterijsje is prettig bij een droge of pijnlijke mond.
• Er bestaat een informatiefolder over mondverzorging, vraag uw arts of verpleegkundige hierom.

7. Haaruitval

• Haaruitval begint meestal in de derde week na de 1e kuur. Dit kan gepaard gaan met een gevoelige hoofdhuid.
• U kunt overwegen een pruik aan te schaffen. Bij de verpleegkundige kunt u een machtiging voor vergoeding krijgen.
• Het is aan te raden voordat de haaruitval begint naar desbetreffende kapper te gaan zodat hij/zij uw eigen model ziet.
• Behalve het hoofdhaar kan overige lichaamsbeharing ook uitvallen.

8. Invloed op de seksualiteit

• Ook tijdens een cytostaticakuur blijft geslachtsgemeenschap mogelijk. Als gevolg van de bijwerkingen kunt u echter minder of geen zin hebben in vrijen of geslachtsgemeenschap.
• Door de irritatie van het slijmvlies van de vagina kan geslachtsgemeenschap een branderig gevoel geven of pijnlijk zijn.
• Het gebruik van een glijmiddel kan een oplossing zijn.
• Tijdens een behandeling met chemotherapie is een goede vorm van anticonceptie noodzakelijk.

9. Menstruatiestoornissen

• Dit wisselt van ‘een keer overslaan’ tot wegblijven.
• Kan gepaard gaan met overgangsklachten.
• Na het einde van de behandeling kan de menstruatie terugkomen.

10. Klachten die lijken op een blaasontsteking*

• Door irritatie van het blaasslijmvlies kan het urineren pijnlijk zijn of in frequentie toenemen.
• Het is belangrijk thuis voldoende te drinken. Drink 1,5 tot 2 liter per dag. Hieronder wordt ook verstaan yoghurt, vla, ijs, soep, etc.
• Zo nu en dan een zwak alcoholhoudend drankje kan geen kwaad.
• Wanneer het urineren pijnlijk is kan het soms helpen om tijdens en na het urineren te spoelen met lauw water.
• Meldt de blaasklachten bij een volgend ziekenhuisbezoek.

11. Roodverkleuring van de urine

• Tot enige dagen na de toediening, dit is onschuldig.

12. Pijn en roodverkleuring van de huid*

• Eerder bestraalde huid kan soms reageren met pijn en roodheid.
• Raadpleeg uw arts of verpleegkundige.

13. Invloed op de werking van de hartspier*

• Komt zelden voor, alleen na langdurig gebruik van Adriamycine.
• Klachten kunnen zijn: kortademigheid, dikke voeten ’s avonds, ritmestoornissen.
• Bij bovenstaande klachten contact opnemen met uw specialist of de dienstdoende arts in het Antoni van Leeuwenhoek.
• Zo nodig zal een hartfunctie onderzoek gedaan worden.

14. Roodheid van de huid/zwaar gevoel in arm

• Tijdens toediening van Adriamycine.

15. Irritatie van de ogen

• De ogen kunnen tranen of juist heel droog en branderig zijn.
• Oogdruppels, vraag uw arts hiernaar.
• Lensdragers kunnen beter een bril dragen om de kans op irritatie te verminderen.
• In zeldzame gevallen kan het traanvocht door de Adriamycine rood verkleurd zijn waardoor de lenzen ook kunnen verkleuren. Draag de dag van toediening en de dag erna in ieder geval een bril.

Wanneer de arts waarschuwen:

In principe neemt u contact op met uw specialist of dienstdoende arts:

• Bij aanhoudende misselijkheid en/of braken ondanks het gebruik van medicijnen hiertegen.
• Bij het spontaan ontstaan van blauwe plekken.
• Bij het regelmatig voorkomen van een moeilijk te stelpen bloedneus.
• Bij koorts > 38,5 °C

3. Waar kunt u met uw vragen terecht

Heeft u naar aanleiding van deze informatie nog vragen, blijf daar dan niet mee lopen. U kunt hiermee terecht bij:

• uw behandelend arts
• de verpleegkundige op de afdeling
• de verpleegkundige op de Dagbehandeling
• het Centrum Patiënteninformatie
• het telefonisch spreekuur, informatie over bereikbaarheid vindt u op www.avl.nl/spreekuren

Bij het Centrum voor Kwaliteit van Leven (CKvL) kunnen u of de mensen uit uw omgeving terecht met vragen over:

• de situatie waarin u zich bevindt
• uw ziekte en/of behandeling
• hoe het thuis nu moet
• de mogelijkheid van inschakeling van een gezinshulp of een wijkverpleegkundige
• of als u gewoon eens wilt praten

Aanvullende informatie

De kanker.nl folder over chemotherapie en het boekje ’107 vragen over cytostatica’ zijn verkrijgbaar in het Centrum Patiënteninformatie.