Cytostatica: Carboplatin/ Etoposide/ Bleomycine

Deze informatie is een aanvulling op de informatie die uw arts en verpleegkundige u al gegeven heeft. In het eerste gedeelte wordt u het verloop van de kuur uitgelegd. In het tweede gedeelte vindt u informatie over mogelijke bijwerkingen en adviezen en in het derde gedeelte instanties/personen waar u met uw vragen terecht kunt.

1. Het verloop van de kuur

De medicamenten die toegediend worden, zijn:

De volgende kuur start drie weken na dag 1.

Toediening:

• Deze kuur wordt op de Dagbehandeling gegeven.
• Voor elke kuur van start kan gaan wordt uw bloed gecontroleerd. Afhankelijk van deze uitslag wordt bepaald of de kuur gegeven kan worden of moet worden uitgesteld.
• Voor toediening van de medicijnen wordt een infuus ingebracht.

2. Bijwerkingen

Hieronder leest u meer over de bijwerkingen die het meest voorkomen bij deze kuur. U krijgt ook adviezen over wat u kunt doen.

Niet iedereen krijgt bijwerkingen. Sommige mensen hebben veel last van bijwerkingen. Anderen hebben weinig of geen klachten. De meeste bijwerkingen gaan weer over.

Hoeveel last u heeft van bijwerkingen, zegt niets over hoe goed de behandeling werkt. De adviezen in deze folder kunnen helpen, maar werken niet voor iedereen hetzelfde.

Bijwerkingen vermeld met een * komen zelden voor.

• Misselijkheid en braken
• Smaakverandering
• Invloed op de werking van het beenmerg
• Vermoeidheid/ verminderde energie
• Irritatie en/of ontsteking van het mondslijmvlies
• Invloed op de nieren
• Haaruitval
• Invloed op seksualiteit
• Tintelingen en doofgevoel in vingertoppen en tenen *
• Oorsuizen en/ of verminderd gehoor*
• Allergische reactie na eerdere behandeling met carboplatin/etoposide *
• Koorts tot 24 uur na de bleomycine toediening
• Bleomycine kan een bruinverkleuring van de bloedvaten en huid geven *
• Longafwijkingen *

Opmerkingen en adviezen met betrekking tot de bijwerkingen

1. Misselijkheid en braken

• Deze kuur kan flinke misselijkheid veroorzaken en daarvoor worden er medicijnen tegen misselijkheid en braken voorgeschreven door uw arts. Deze medicijnen slikt u voor de toediening volgens een bepaald schema. Hierover wordt u tijdig geïnformeerd.
• Probeer zelf uit waar u wel tegen kunt en waar niet. Dit kan voor iedereen anders zijn.
• Gebruik regelmatig lichte kleine maaltijden. Een lege maag kan namelijk ook een misselijk gevoel geven.
• Eet op tijdstippen dat u minder misselijk bent, zelfs 's nachts als u wakker bent.
• Forceer uzelf niet tot eten, maar haal de "schade" tussen de kuren in.
• Bepaalde geuren kunnen misselijkheid verergeren.
• Zorg voor een frisse kamer en frisse lucht.
• Probeer in elk geval per dag 1,5 liter vocht te drinken.
• Vraag zo nodig advies van een diëtist.
• Er bestaat een informatiefolder over medicatie tegen misselijkheid en braken, vraag uw arts of verpleegkundige hierom.

Voedingsadviezen vanuit ervaringen van patiënten

• Laat de maag langzaam wennen aan vaster voedsel.
• Warme gerechten kunnen tegenstaan. Een alternatief is bijvoorbeeld een koude maaltijdsalade. Deze smaakt vaak beter en is even gezond.
• Gebruik koude koolzuurhoudende dranken, met name cola of ginger ale.
• Drink koffie en thee liever met melk.

2. Smaakverandering

• Smaakverandering kan leiden tot verminderde eetlust.
• Hier is weinig tegen te doen. Probeer veel verschillende producten uit.
• Als u weinig proeft, is het extra belangrijk dat het eten er aantrekkelijk uitziet.

3. Invloed op de werking van het beenmerg

• Verminderd aantal witte bloedlichaampjes (leucocyten) geeft verhoogde kans op infecties.
• Verminderd aantal bloedplaatjes (trombocyten) geeft verhoogde kans op blauwe plekken, een bloedneus en bloedend tandvlees.
• Verminderd aantal rode bloedlichaampjes(erytrocyten) geeft kans op bloedarmoede.
• Deze remming van aanmaak van bloedlichaampjes door het beenmerg is tijdelijk van aard.
• Bij het spontaan ontstaan van blauwe plekken of het regelmatig voorkomen van een moeilijk te stelpen bloedneus, bij koorts hoger dan 38,5 °Celsius of snel duizelig worden (sterretjes zien) waarschuwt u uw arts of de dienstdoende arts in het AvL.
• In het algemeen heeft het gebruik van extra vitaminen en/of ijzertabletten geen invloed op het herstel van het beenmerg.

4. Vermoeidheid/verminderde energie

• U kunt merken dat u tijdens deze behandeling minder energie heeft, sneller vermoeid raakt en emotioneel kunt zijn.
• Houd hier rekening mee in uw dagelijks leven; neem voldoende tijd om te rusten.

5. Irritatie en/of ontsteking van het mondslijmvlies

• U kunt hierdoor een erge droge mond hebben of juist een overmatige speekselproductie.
• U kunt hierdoor last hebben van taai slijm in uw mond.
• U kunt hierdoor last krijgen van wondjes in uw mond.
• Goede mondhygiëne is belangrijk bij het voorkomen en behandelen van irritatie en/of ontsteking van het mondslijmvlies.
• Poets regelmatig uw gebit met een zachte tandenborstel.
• Spoel uw mond vier tot zesmaal per dag met zout water (1 theelepel zout op 250ml water).
• Vet regelmatig uw lippen in, dan ontstaan er minder snel kloofjes.
• Gebruik bij een droge mond een zuurtje of kauwgom.
• Meld bij een bezoek aan de tandarts dat u met cytostatica wordt behandeld.
• Overleg met uw huisarts bij koortsuitslag op uw lip. Voorkom uitbreiding.
• Bij een pijnlijke mond met wit beslag waarschuwt u uw huisarts.
• Een waterijsje is prettig bij een droge of pijnlijke mond.
• Er bestaat een informatiefolder over mondverzorging. Vraag uw arts of verpleegkundige hierom.

6. Invloed op de nieren

• Zie ook specifieke informatie
• Het is belangrijk thuis voldoende te drinken.
• Drink daarom 1,5 tot 2 liter per dag. Hieronder wordt ook verstaan yoghurt, vla, ijs, soep, etc.
• Zo nu en dan een zwak alcoholhoudend drankje kan geen kwaad.

7. Haaruitval

• Haaruitval begint na drie tot zes weken. Dit kan gepaard gaan met een gevoelige hoofdhuid.
• Behalve het hoofdhaar kan overige lichaamsbeharing ook uitvallen.
• U kunt overwegen een pruik aan te schaffen. Bij de verpleegkundige kunt u dan een machtiging voor vergoeding krijgen en een adressenlijst van kappers die pruiken verzorgen.
• Het is aan te raden voordat de haaruitval begint naar de desbetreffende kapper te gaan zodat hij/zij uw eigen model ziet.
• Op de website “Lookgoodfeelbetter.nl” staan adviezen over uiterlijke verzorging met bijvoorbeeld sjaals, pruiken en make-up.

8. Invloed op de seksualiteit

• Ook tijdens een cytostaticakuur blijft geslachtsgemeenschap mogelijk. Als gevolg van de bijwerkingen kunt u echter minder of geen zin hebben in vrijen of geslachtsgemeenschap.
• Door de irritatie van het slijmvlies van de vagina kan geslachtsgemeenschap een branderig gevoel geven of pijnlijk zijn.
• Het gebruik van een glijmiddel kan een oplossing zijn.
• Tijdens een behandeling met chemotherapie is een goede vorm van anticonceptie noodzakelijk.

9. Tintelingen en doof gevoel in vingertoppen en tenen*

• Melden bij een volgend ziekenhuisbezoek.

10. Oorsuizen en/of verminderd gehoor*

• Het verminderen van het gehoor begint bij de hoge tonen.
• Melden bij een volgend ziekenhuisbezoek.

11. Allergische reactie na eerdere behandeling met carboplatin/etoposide *

• Treedt op tijdens toediening of direct aansluitend op de kuur.
• Klachten kunnen zijn: jeuk, huiduitslag, kortademigheid, lage bloeddruk, warmtegevoel, koorts.
• Met de arts wordt besproken op welke wijze de behandeling voortgezet wordt.

12. Koorts tot 24 uur na de Bleomycine toediening

• Bleomycine kan koorts veroorzaken tot 24 uur na toediening hiervan.
• U kunt één of twee tabletten paracetamol innemen om de koorts te onderdrukken.

13. Bleomycine kan een bruinverkleuring geven van de bloedvaten en huid*

• Deze afwijkingen kunnen maanden zichtbaar blijven, maar verdwijnen meestal weer.
• De huid is gevoeliger voor zonlicht: gebruik een goede beschermingscrème en ga niet uitgebreid zonnen. Dit versterkt het effect van bleomycine op de huid.

14. Longafwijkingen

• Er zal regelmatig een longfoto gemaakt worden.
• Vóór de eerste kuur zal een longfunctieonderzoek gedaan worden; alleen op indicatie wordt dit herhaald.
• Waarschuw bij een droge kuch of kortademigheid uw arts.
• Met de arts wordt besproken op welke wijze de behandeling voortgezet wordt.

Wanneer waarschuwen?

In principe neemt u contact op met uw specialist of dienstdoende arts:

• Bij aanhoudende misselijkheid en/of braken ondanks het gebruik van medicijnen hiertegen.
• Bij het spontaan ontstaan van blauwe plekken.
• Bij het regelmatig voorkomen van een moeilijk te stelpen bloedneus.
• Bij koorts hoger dan 38,5 °Celsius, tenzij dit binnen 24 uur na de bleomycine toediening plaatsvindt. Meldt dit dan wel de volgende keer.
• Kortademigheid of droge hoest.

3. Waar kunt u met uw vragen terecht

Heeft u naar aanleiding van deze informatie nog vragen, blijf daar dan niet mee lopen. U kunt hiermee terecht bij:

• Uw behandelend arts
• De verpleegkundige op de afdeling
• De verpleegkundige op de dagbehandeling
• Het telefonisch spreekuur. Informatie over bereikbaarheid van de spreekuren vindt u op www.avl.nl/spreekuren.

Bij de medewerkers van het Centrum voor Kwaliteit van Leven (CKvL) kunnen u of de mensen uit uw omgeving terecht met vragen over:

• De situatie waarin u zich bevindt
• Uw ziekte en/of behandeling
• Hoe het thuis nu moet
• De mogelijkheid van inschakeling van een gezinshulp of een wijkverpleegkundige
• Of als u gewoon eens wilt praten

Aanvullende informatie

De kanker.nl folder over chemotherapie is verkrijgbaar op de verpleegafdeling en in het Centrum Patiënteninformatie.

Het boekje ’107 vragen over cytostatica’ is verkrijgbaar in het Centrum Patiënteninformatie.