Cytostatica CEB

Deze informatie is bedoeld als aanvulling op de informatie die uw arts en verpleegkundige u al gegeven heeft. In het eerste gedeelte wordt u het verloop van de kuur uitgelegd. In het tweede gedeelte vindt u informatie over mogelijke bijwerkingen en adviezen en in het derde gedeelte waar u met uw vragen terecht kunt.

1. Het verloop van de kuur

De medicamenten die toegediend worden, zijn:

In principe worden deze kuren poliklinisch gegeven op de Dagbehandeling.

2. Bijwerkingen

De bijwerkingen die het meest bij deze kuur voorkomen zullen nader worden toegelicht en voorzien van adviezen. Allereerst moet worden benadrukt dat de genoemde bijwerkingen kunnen maar niet hoeven voorkomen.

De meeste bijwerkingen zijn van tijdelijke aard. Sommige mensen hebben veel last van bijwerkingen, anderen vrijwel niet. De mate waarin bijwerkingen optreden heeft niets te maken met het resultaat van de behandeling. De genoemde adviezen zijn slechts richtlijnen en geen pasklare oplossingen.

Bijwerkingen met een * komen zelden voor:

• Misselijkheid en braken
• Smaakverandering
• Invloed op de werking van het beenmerg
• Vermoeidheid/ verminderde energie
• Irritatie en/of ontsteking van het mondslijmvlies
• Haaruitval
• Invloed op de seksualiteit
• Menstruatiestoornissen
• Verminderde spermaproductie
• Oogklachten
• Rode, soms jeukende huidafwijkingen
• * Kortademigheid
• * Tintelingen in vingers, tenen
• * Oorsuizen, minder horen
• * Nierfunctiestoornissen
• Koorts en rillingen binnen 24 uur na toediening van bleomycine

Opmerkingen en adviezen

1. Misselijkheid en braken

• Door o.a. irritatie van het maagslijmvlies ontstaat misselijkheid en braken
• Er bestaan goede middelen tegen misselijkheid en braken (Kytril, Primperan), vraag uw arts hierom.
• Probeer zelf uit waar u wel tegen kunt en waar niet. Dit kan voor iedereen anders zijn.
• Gebruik regelmatig lichte kleine maaltijden. Een lege maag kan ook een misselijk gevoel geven.
• Eet op tijdstippen dat u minder misselijk bent, zelfs 's nachts als u wakker bent.
• Forceer uzelf niet tot eten, maar haal de ‘schade’ tussen de kuren in.
• Bepaalde geuren kunnen de misselijkheid verergeren.
• Zorg voor een frisse kamer en voldoende frisse lucht.
• Probeer in elk geval per dag 1,5 liter vocht te drinken.
• Vraag zonodig advies van een diëtist.
• Vraag naar de informatiefolder over medicatie tegen misselijkheid en braken.

Voedingsadviezen vanuit ervaringen van patiënten.

• Laat de maag langzaam wennen aan vaster voedsel.
• U kunt beter niet met een lege maag opstaan of naar bed gaan.
• Warme gerechten kunnen tegenstaan. Een alternatief is bijv. een koude maaltijdsalade. Deze smaakt vaak beter en is even ‘gezond’.
• Gebruik koude koolzuurhoudende dranken, met name Cola of Gingerale.
• Drink koffie en thee liever met melk.

2. Smaakverandering

• Smaakverandering kan leiden tot verminderde eetlust.
• Hier is weinig tegen te doen. Probeer veel verschillende producten uit.
• Als u weinig proeft, is het extra belangrijk dat het eten er aantrekkelijk uitziet.

3. Invloed op de werking van het beenmerg

• Verminderd aantal witte bloedlichaampjes (leucocyten) geeft verhoogde kans op infecties.
• Verminderd aantal bloedplaatjes (trombocyten) geeft verhoogde kans op blauwe plekken, een bloedneus en bloedend tandvlees.
• Verminderd aantal rode bloedlichaampjes(erytrocyten) geeft kans op bloedarmoede.
• Deze remming van aanmaak van bloedlichaampjes door het beenmerg is van tijdelijke aard.
• Bij het spontaan ontstaan van blauwe plekken of het regelmatig voorkomen van een moeilijk te stelpen bloedneus, bij koorts > 38,5 o Celsius of snel duizelig worden (sterretjes zien) waarschuwt u uw arts of dienstdoende arts in het Antoni van Leeuwenhoek
• In het algemeen heeft het gebruik van extra vitaminen en/of ijzertabletten geen invloed op het herstel van het beenmerg.

4. Vermoeidheid/ verminderde energie

• U kunt merken dat u tijdens deze behandeling minder energie heeft, sneller vermoeid raakt en emotioneel kunt zijn.
• Houd hier rekening mee in uw dagelijks leven; neem voldoende tijd om te rusten.

5. Irritatie en/of ontsteking van het mondslijmvlies

• U kunt hierdoor een erge droge mond hebben of juist een overmatige speekselproductie.
• U kunt hierdoor last hebben van taai slijm in uw mond.
• U kunt hierdoor last krijgen van wondjes in uw mond.
• Goede mondhygiëne is belangrijk bij het voorkomen en behandelen van irritatie en/of ontsteking van het mondslijmvlies.
• Poets regelmatig uw gebit met een zachte tandenborstel.
• Spoel uw mond vier tot zes maal per dag met zout water (1 theelepel op 250 cc water).
• Vet regelmatig uw lippen in, dan ontstaan er minder snel kloofjes.
• Gebruik bij een droge mond een zuurtje of kauwgom.
• Meld bij een bezoek aan de tandarts dat u met cytostatica wordt behandeld.
• Overleg bij koortsuitslag op uw lip met uw huisarts. Voorkom uitbreiding.
• Bij een pijnlijke mond met wit beslag waarschuwt u uw huisarts.
• Een waterijsje is prettig bij een droge of pijnlijke mond.
• Er bestaat een informatiefolder over mondverzorging, vraag uw arts of verpleegkundige hierom.

6. Haaruitval

• Haaruitval begint na ongeveer drie tot zes weken. Dit kan gepaard gaan met een gevoelige hoofdhuid.
• Behalve het hoofdhaar kan overige lichaamsbeharing ook uitvallen.
• U kunt overwegen een pruik aan te schaffen. Bij de verpleegkundige kunt u dan een machtiging voor vergoeding krijgen en een adressenlijst van kappers die pruiken verzorgen.
• In het boek ‘Goed verzorgd beter gevoel’ staan adviezen over uiterlijke verzorging m.b.t. bijvoorbeeld sjaals, pruiken en make-up.

7. Invloed op de seksualiteit

• Ook tijdens een cytostaticakuur blijft geslachtsgemeenschap mogelijk. Als gevolg van de bijwerkingen kunt u echter minder of geen zin hebben in vrijen of geslachtsgemeenschap.
• Door de irritatie van het slijmvlies van de vagina kan geslachtsgemeenschap een branderig gevoel geven of pijnlijk zijn.
• Het gebruik van een glijmiddel kan een oplossing zijn.
• Tijdens een behandeling met chemotherapie is een goede vorm van anticonceptie noodzakelijk.

8. Menstruatiestoornissen

• Dit wisselt van ‘een keer overslaan’ tot wegblijven.
• Kan gepaard gaan met overgangsklachten.
• Na het einde van de behandeling kan de menstruatie terugkomen.

9. Verminderde spermaproductie

• Er bestaat een mogelijkheid tot invriezen van sperma. Dit moet gedaan worden voordat de eerste kuur gegeven wordt.
• Na beëindiging van de kuren kan de spermaproductie zich weer herstellen.

10. Oogklachten

• De chemotherapie kan oogklachten geven: droog, zanderig gevoel in de ogen en lichtschuwheid. Er bestaan oogdruppels die deze klachten kunnen verlichten. Een zonnebril kan maken dat u wat rustiger kan kijken.

11. *Huidafwijkingen

• Etoposide en bleomycine kunnen huidafwijkingen geven. Dit kan bestaan uit roodheid van de huid, die kan jeuken of het ontstaan van pigmentplekken.
• Als u huidafwijkingen ontwikkelt als u thuis bent, neemt u dan contact op met uw behandelend arts. Deze kan beoordelen of de huidafwijkingen inderdaad veroorzaakt worden door de gegeven middelen of dat ze een ander oorzaak hebben.
• Wees voorzichtig met zonlicht: u kunt sneller verbranden dan u van zichzelf gewend bent. U hoeft de zon niet volledig te vermijden, maar gebruik wel een hoge beschermingsfactor en let erop dat u niet verbrandt.

12. *Kortademigheid

• Bleomycine kan kortademigheid veroorzaken door een allergische reactie van de long op dit middel (zeldzaam).
• Indien u zich kortademig voelt, neem dan contact op met de behandelend arts. Deze kan beoordelen of dit inderdaad door de bleomycine komt of een andere oorzaak heeft, b.v. een infectie.

13. Tintelingen in handen en voeten

Carboplatin kan de gevoelszenuwen van vingers en tenen aantasten. Dit veroorzaakt een tintelend, soms doof gevoel in vingers, tenen. Als u dit merkt, moet u ons waarschuwen. We passen dan de behandeling aan. Dit is een zeldzame bijwerking.

14. Oorsuizen

• Carboplatin kan de gehoorszenuw beschadigen. Dit veroorzaakt oorsuizen, minder horen of een hoge pieptoon in de oren. Als u dit merkt, moet u ons waarschuwen. We passen dan de behandeling aan. Dit is een zeldzame bijwerking.

15. Nierfunctiestoornissen

• Carboplatin kan soms nierfunctiestoornissen veroorzaken. U merkt daar zelf meestal niets van. Dit wordt geconstateerd met het laboratoriumonderzoek. Het kan zijn dat uw arts aanvullend onderzoek aanvraagt en de dosis van de carboplatin aanpast. Dit is echter zelden nodig.

16. Koorts en rillingen binnen 24 uur na toediening van bleomycine

• De toediening van bleomycine kan een koortsreactie teweegbrengen die gepaard kan gaan met rillingen. Dit gebeurt binnen 24 uur na de toediening.
• Het slikken van 2 tabletten paracetamol en evt. prednison of dexamethason, kan deze reactie verminderen. Als de koorts optreedt 24 uur na de bleomycine, wordt deze waarschijnlijk niet veroorzaakt door de bleomycine en moet u contact met ons opnemen.

Wanneer contact opnemen:

In principe neemt u contact op met uw specialist of dienstdoende arts:

• Bij aanhoudende misselijkheid en/of braken ondanks medicijnen hiertegen.
• Bij het spontaan ontstaan van blauwe plekken of puntbloedingen van de huid.
• Bij het regelmatig voorkomen van een moeilijk te stelpen bloedneus.
• Kortademigheid.
• Huidafwijkingen.
• Koorts boven 38.5 graden Celsius en/of koude rilling.

3. Vragen

Heeft u naar aanleiding van deze informatie nog vragen, stel ze gerust.

U kunt hiermee terecht bij:

• Uw behandelend arts;
• De verpleegkundige op de afdeling;
• De verpleegkundige op de Dagbehandeling;
• Het Centrum Patienteninformatie.

Bij het Centrum Kwaliteit van Leven (CKvL) kunnen u of uw naasten terecht met vragen over:

• De situatie waarin u zich bevindt;
• Uw ziekte en/of behandeling;
• Hoe het thuis nu moet;
• De mogelijkheid van inschakeling van een gezinshulp of een wijkverpleegkundige;
• Of als u gewoon eens wilt praten.

Meer informatie

Voor aanvullende vragen kunt u ook terecht op het telefonisch verpleegkundig spreekuur. U vindt informatie over de bereikbaarheid van de verschillende spreekuren op: www.avl.nl/spreekuren.

Aanvullende informatie

De KWF-folder over chemotherapie en het boekje ‘107 vragen over chemotherapie’ zijn verkrijgbaar in het Centrum Patiënten informatie.