Cisplatin / Etoposide

Voor patiënten met longkanker

U komt in aanmerking voor behandeling met chemotherapie: Cisplatin/ Etoposide. Deze informatie is bedoeld als aanvulling op de informatie die uw arts en/of verpleegkundige u al gegeven heeft.

In deze folder vindt u meer informatie over deze behandeling. Het is belangrijk om de informatie goed door te lezen en de folder te bewaren. In deze folder staat belangrijke informatie die later bruikbaar voor u kan zijn.

Voorafgaand aan de behandeling

Tijdens elke behandelingsdag en bij de vervolgbezoeken wordt bloedonderzoek uitgevoerd en worden uw temperatuur, bloeddruk, hartslag, zuurstofgehalte in het bloed en het gewicht gemeten.

Bij bezoeken aan uw arts, verpleegkundig specialist of physician assistant wordt uw algemene gezondheid gecontroleerd, gevraagd hoe u zich voelt en welke andere medicijnen u eventueel gebruikt. Tevens zullen er geregeld onderzoeken worden uitgevoerd, waaronder bloedafname, lichamelijk onderzoek en een CT-scan. In het begin van de behandeling worden de CT-scans na de eerste twee toedieningen gemaakt. Als de behandeling effect heeft wordt er na de laatste twee toedieningen opnieuw een CT-scan gemaakt.

Ondersteunende medicatie tijdens en na de kuur

Inname hiervan staat in een aparte folder vermeld: o.a. medicijnen tegen misselijkheid. Hierover krijgt u meer uitleg tijdens het gesprek op de afdeling.

Het verloop van de kuur

De behandeling wordt 1x per 3 weken gegeven via het infuus.

Omdat u het medicijn Cisplatin krijgt wordt u de avond voorafgaand aan de dag van kuur opgenomen in het AvL. Omdat Cisplatin een nadelig effect op de nieren heeft is het noodzakelijk om voor- en na te spoelen. Dit gebeurt via het infuus met een zoutoplossing en glucose. De dag na de kuur wordt u ontslagen, mits u voldoende eigen intake heeft.

Toediening

• Voor de kuur wordt u in het ziekenhuis opgenomen.
• De kuur wordt op de afdeling gegeven via een infuus.
• Voor elke kuur van start kan gaan wordt uw bloed gecontroleerd. Afhankelijk van deze uitslag wordt bepaald of de kuur gegeven kan worden, moet worden aangepast of moet worden uitgesteld.

Specifieke maatregelen

• •Voor- en naspoelen is noodzakelijk om de nadelige invloed van de Cisplatin op de nieren te voorkomen.
  • Het gelijktijdig gebruik van Cisplatin met pijnstillers uit de NSAID groep (oa. Brufen, Ibuprofen, Naproxen, Aspirine) wordt afgeraden twee dagen voor, de dag van en twee dagen na de kuur vanwege de nadelige invloed op de nieren. Het gebruik van deze middelen graag melden bij uw behandelend arts.
  • Om te controleren of u niet te veel vocht vasthoudt, wordt u 3 keer per dag gewogen.

• Op de dagen ná de Cisplatin-toediening is het belangrijk dat u goed blijft drinken (1,5 tot 2 liter liter per dag)
• Indien u Cisplatin toegediend krijgt, wordt u geadviseerd om vanaf 24 uur voor tot 24 uur na het infuus geen visoliesupplementen of producten die verrijkt zijn met omega-3-vetzuren in te nemen. Deze producten zouden ervoor kunnen zorgen dat de chemotherapie minder werkzaam is. Het volledig voedingsadvies is te lezen op de website van ‘Voeding en kanker info’ (www.voedingenkankerinfo.nl).

Uitscheidingsproducten

Wanneer u met chemotherapie wordt behandeld, dan zullen de chemische stoffen uit de medicijnen via uitscheidingsproducten (urine, ontlasting, wondvocht, bloed, traanvocht, transpiratie, sperma, braaksel en speeksel) uit uw lichaam verdwijnen. Het is goed om enkele dagen beschermende maatregelen te nemen. Voor Cisplatin 7 dagen en voor Etoposide 5 dagen. (zie folder “Maatregelen thuis na behandeling met chemotherapie”).

Allergische reactie
Cisplatin en Etoposide kunnen heel soms een allergische reactie veroorzaken. Daarom krijgt u voorafgaand aan de kuur verschillende medicijnen toegediend om een allergische reactie te voorkomen of te beperken.

Mogelijke risico’s en bijwerkingen

Tijdens de behandeling kunnen de hieronder beschreven bijwerkingen optreden. Allereerst moet worden benadrukt dat de genoemde bijwerkingen kunnen, maar niet hoeven voorkomen. Sommige mensen hebben veel last van bijwerkingen, anderen vrijwel niet. De mate waarin bijwerkingen optreden heeft niet te maken met het resultaat van de behandeling.

Er kunnen ook andere bijwerkingen zijn welke niet hieronder vermeld staan. Als er ongewone bijwerkingen optreden, is het van groot belang het melden ervan niet uit te stellen, maar uw vaste contactpersoon op de hoogte te brengen. Als bijwerkingen voorkomen, gaan de meeste nadat de behandeling is gestopt over. In sommige gevallen kunnen de bijwerkingen ernstig of langdurig van aard zijn. Het is mogelijk dat uw arts u andere behandelingen zal geven om de ernst en het ongemak van bijwerkingen te verminderen. Bespreek daarom uw bijwerkingen altijd met uw behandelaar in het Antoni van Leeuwenhoek.

Bijwerkingen van Cisplatin/Etoposide

De meest voorkomende bijwerkingen die optreden bij behandeling met Cisplatin en Etoposide zijn:

Algeheel haarverlies

Vermoeidheid/ verminderde energie

Invloed op de werking van het beenmerg (minder bloedcellen)

• Invloed op de nieren
• Misselijkheid en braken
• Diarree
• Obstipatie
• Smaakverandering
• Irritatie en/of ontsteking van het mondslijmvlies
• Invloed op seksualiteit
• Plaatselijke irritatie van het bloedvat
• Huiduitslag

Bijwerkingen specifiek bij Cisplatin

• Invloed op de nieren
• Gehoorverlies/ tinnitus

Bijwerkingen specifiek bij Etoposide

• Algeheel haarverlies
• Invloed op de nieren

Algeheel haarverlies

- Het haarverlies begint na 3-6 weken tot u volledig kaal wordt. Dit kan gepaard gaan met een gevoelige hoofdhuid. Behalve het hoofdhaar kan ook overige lichaamsbeharing uitvallen.

• U kunt overwegen een pruik aan te schaffen. Bij de verpleegkundige kunt u een machtiging voor vergoeding krijgen.

• Bij het Centrum Patiënteninformatie is een adressenlijst kappers, informatie over sjaals en dergelijke en informatie over de workshop ‘Look Good…Feel Better’ in het Antoni van Leeuwenhoek.

• Het is aan te raden, voordat de haaruitval begint, naar de desbetreffende kapper te gaan zodat hij/zij uw eigen model ziet.

- Geven de bijwerkingen aan
• Geven de adviezen aan

Vermoeidheid/verminderde energie
- U kunt merken dat u tijdens deze behandeling minder energie heeft en sneller vermoeid raakt.
• Houd hier rekening mee in uw dagelijks leven; wissel beweging en rust af. Zorg dat u goed slaapt. Houdt u aan vaste tijden om naar bed te gaan en op te staan.

Invloed op de werking van het beenmerg (minder bloedcellen)
- Verminderd aantal witte bloedlichaampjes (neutrofielen) geeft verhoogde kans op infecties. Ga mensen die verkouden zijn of griep hebben zo veel mogelijk uit de weg
- Verminderd aantal bloedplaatjes (trombocyten) geeft verhoogde kans op blauwe plekken, een bloedneus en bloedend tandvlees.
- Verminderd aantal rode bloedlichaampjes (erytrocyten) geeft kans op bloedarmoede. U kunt zich o.a. meer kortademig voelen en vermoeid zijn, zelfs als u maar heel weinig hebt gedaan. U kunt duizeliger zijn, wat bleker zien, koud gevoel ervaren, transpireren en hartkloppingen ervaren.
- Deze remming van aanmaak van bloedlichaampjes door het beenmerg is tijdelijk van aard.
• In het algemeen herstelt dit vanzelf binnen enkele dagen.

Vermindering nierfunctie
-Uit de bloedwaarden kan blijken dat de nierfunctie achteruit gaat.
• Het zou kunnen dat deze behandeling dan moet stoppen.
• De nierfunctie wordt in de gaten gehouden door de behandelaar.
• Zie hieronder de adviezen van invloed op de nieren.

Invloed op de nieren
• Het is belangrijk thuis voldoende te drinken. Drink daarom 1,5 tot 2 liter per dag (tenzij anders geadviseerd). Hieronder wordt ook verstaan yoghurt, vla, ijs, soep, etc. Alcohol en koffie tellen niet mee.
• Eén of twee glazen bier of wijn kunnen geen kwaad.

Misselijkheid en braken
- Door o.a. irritatie van het maagslijmvlies ontstaat misselijkheid en braken
• Medicijnen tegen misselijkheid en braken, vraag uw behandelaar hierom.
• Probeer zelf uit waar u wel tegen kunt en waar niet. Dit kan voor iedereen anders zijn.
• Gebruik regelmatig lichte kleine maaltijden. Een lege maag kan namelijk ook een misselijk gevoel geven.
• Eet op tijdstippen dat u minder misselijk bent, zelfs 's nachts als u wakker bent.
• Bepaalde geuren kunnen misselijkheid verergeren.
• Er bestaat een informatiefolder over medicatie tegen misselijkheid en braken, vraag uw behandelaar hierom.

Diarree (meer dan vier keer per dag waterige dunne ontlasting).
- Door irritatie van het darmslijmvlies
• Zorg voor voldoende vocht inname: 1,5 tot 2 liter per dag. Het is belangrijk om het vochtverlies aan te vullen en om uitdroging te voorkomen.
• Probeer prikkelende of scherpe voeding te vermijden.
• Eet geen grote maaltijden en geen vet, geen grove vezels en gasvormende producten, zoals ui, knoflook, kool, prei.
• Drink geen koolzuurhoudende drank (met prik), geen koffie en geen alcohol.

Obstipatie
Bij verstopping komt de ontlasting minder dan 3 keer per week. U kunt de volgende klachten hebben:
- Harde en droge ontlasting
- Persen bij stoelgang
- Opgezette buik
- Buikpijn/darmkrampen
- Verminderde eetlust door een vol gevoel
• Zorg dat u voldoende drinkt. Minstens 1,5 liter per dag
• Eet veel vezels. Vezels zitten in volkoren producten, fruit en groenten.
• Probeer zoveel mogelijk te bewegen 
• Zo nodig kan uw behandelaar medicijnen voorschrijven om de stoelgang te bevorderen

Smaakverandering
- Smaakverandering kan leiden tot verminderde eetlust.
• Hier is weinig tegen te doen. Probeer veel verschillende producten uit.
• Als u weinig proeft, is het extra belangrijk dat het eten er aantrekkelijk uitziet.

Irritatie en/of ontsteking van het mondslijmvlies
- U kunt hierdoor een erge droge mond hebben of juist een overmatige speekselproductie.
- U kunt hierdoor last hebben van taai slijm in uw mond.
- U kunt hierdoor last krijgen van wondjes in uw mond.
• Goede mondhygiëne is belangrijk bij het voorkomen en behandelen van irritatie en/of ontsteking van het mondslijmvlies.
• Poets regelmatig uw gebit met een zachte tandenborstel.
• Spoel uw mond 4 tot 6 maal per dag met zout water (1 theelepel op 250 ml water).
• Vet regelmatig uw lippen in, dan ontstaan er minder snel kloofjes.
• Gebruik bij een droge mond een zuurtje of kauwgom.
• Meld bij een bezoek aan de tandarts dat u met cytostatica wordt behandeld.
• Overleg bij een koortslip met uw huisarts. Voorkom uitbreiding.
• Bij een pijnlijke mond met wit beslag waarschuwt u uw huisarts.
• Er bestaat een informatiefolder over mondverzorging, vraag uw arts of verpleegkundige hierom.

Oorsuizen en/of verminderd gehoor
- Vermindert gehoor begint bij de hoge tonen.
• Melden bij een volgend ziekenhuisbezoek.

Gewricht- en spierpijn
- Er kan spierzwakte optreden. Deze klachten kunnen enkele dagen na de behandeling optreden.
• Neem contact op met uw arts voor pijnmedicatie.

Plaatselijke irritatie van het bloedvat
- Zwelling, roodheid en pijn op de plaats waar de infuusnaald heeft gezeten.
- Deze klachten verdwijnen binnen een week tot tien dagen.

Invloed op de seksualiteit
- Ook tijdens een chemokuur blijft geslachtsgemeenschap mogelijk. Als gevolg van de bijwerkingen kunt u echter minder of geen zin hebben in vrijen of geslachtsgemeenschap.
- Door de irritatie van het slijmvlies van de vagina kan geslachtsgemeenschap een branderig gevoel geven of pijnlijk zijn.
• Het gebruik van een glijmiddel kan een oplossing zijn.
• Tijdens een behandeling met chemotherapie is een goede vorm van anticonceptie noodzakelijk.
• Houd rekening met de specifieke maatregelen gedurende de eerste dagen na chemotherapie.

Huiduitslag en/of jeuk
-Er kunnen roodheid en/of vlekken te zien zijn op de huid.
• Smeer een verzachtende crème. Indien dit niet voldoende werkt, kan er een crème voorgeschreven worden.
• Probeer niet te krabben.
• Huidreacties kunnen verergeren door blootstelling aan zonlicht. Bescherm uw huid met zonnebrand en kleding.

Wanneer waarschuwen?

• In principe neemt u contact op met uw behandelaar:
  • Bij aanhoudende misselijkheid en/of braken ondanks het gebruik van medicijnen hiertegen.
  • Bij aanhoudende diarree
  • Bij het spontaan ontstaan van blauwe plekken.
  • Bij het regelmatig voorkomen van een moeilijk te stelpen bloedneus.
  • Bij koorts > 38,5 °C
  • Bij klachten of zorgen neemt u contact op met uw behandelaar