Cisplatin

Deze informatie is bedoeld als aanvulling op de informatie die uw arts en verpleegkundige u geeft.

In het eerste gedeelte wordt u het verloop van de kuur uitgelegd. In het tweede gedeelte vindt u informatie over mogelijke bijwerkingen en adviezen en in het derde gedeelte instanties/personen waar u met uw vragen terecht kunt.

Het verloop van de kuur

Het medicament dat toegediend wordt, is:

De volgende kuur start 3 weken na dag 1.

Toediening

• Deze kuur wordt op de Dagbehandeling gegeven en duurt rond de 6 uur.
• Voor elke kuur van start kan gaan wordt uw bloed gecontroleerd. Afhankelijk van deze uitslag wordt bepaald of de kuur gegeven kan worden of moet worden uitgesteld.
• Voor de toediening van de medicijnen wordt een infuus ingebracht.

Specifieke maatregelen

• Voor- en naspoelen is noodzakelijk om de nadelige invloed van de Cisplatin op de nieren te voorkomen. U krijgt vooraf aan de Cisplatin en direct erna een liter spoelvloeistof in 2 uur per zak toegediend. De totale duur van de kuur is dus rond de
  6 uur.
• Het gelijktijdig gebruik van Cisplatin met pijnstillers van de NSAID-groep (oa. Brufen, Ibuprofen, Naproxen, Aspirine) wordt afgeraden vanwege de nadelige invloed op de nieren. Het gebruik van deze middelen graag melden bij uw behandelend arts.
• Om te controleren of u niet te veel vocht vasthoudt, wordt u aan het begin en het eind van de kuur gewogen.
• Op de dagen ná de toediening van Cisplatin is het belangrijk dat u goed blijft drinken (± 2 liter per dag).

Bijwerkingen
De bijwerkingen die het meest bij deze kuur voorkomen worden toegelicht en voorzien van adviezen. Allereerst moet worden benadrukt dat de genoemde bijwerkingen kunnen maar niet hoeven voorkomen. De meeste bijwerkingen zijn van tijdelijke aard. Sommige mensen hebben veel last van bijwerkingen, anderen vrijwel niet. De mate waarin bijwerkingen optreden heeft niets te maken met het resultaat van de behandeling.

De genoemde adviezen zijn richtlijnen en geen pasklare oplossingen.

1. Misselijkheid en braken
2. Smaakverandering
3. Onprettig gevoel tijdens toediening
4. Invloed op de werking van het beenmerg
5. Irritatie en/of ontsteking van het mondslijmvlies
6. Haaruitval
7. Vermoeidheid / verminderde energie
8. Invloed op blaas en nieren
9. huidreacties
10. Invloed op de seksualiteit
11. Menstruatiestoornissen
12. Verminderde spermaproductie
13. Tintelingen en doof gevoel in vingertoppen en tenen*
14. Oorsuizen en/of verminderd gehoor*
15. Obstipatie
16. Allergische reactie bij eerdere behandeling met Cisplatin*

Bijwerkingen vermeld met een * komen zelden voor.

• Geven de bijwerkingen aan
• Geven de adviezen aan

1.    Misselijkheid en braken

• Door o.a. irritatie van het maagslijmvlies ontstaat misselijkheid en braken
• Medicijnen tegen misselijkheid en braken, vraag uw arts hierom.
• Probeer zelf uit waar u wel tegen kunt en waar niet. Dit kan voor iedereen anders zijn.
• Gebruik regelmatig lichte kleine maaltijden. Een lege maag kan namelijk ook een misselijk gevoel geven.
• Eet op tijdstippen dat u minder misselijk bent, zelfs 's nachts als u wakker bent.
• Forceer uzelf niet tot eten, maar haal de "schade" tussen de kuren in.
• Bepaalde geuren kunnen misselijkheid verergeren.
• Zorg voor een frisse kamer en frisse lucht.
• Probeer in elk geval per dag 2 – 2,5 liter vocht te drinken.
• Vraag zo nodig advies van een diëtist.
• Er bestaat een informatiefolder over medicatie tegen misselijkheid en braken, vraag uw arts of verpleegkundige hierom.

Voedingsadviezen vanuit ervaringen van patiënten

• Laat de maag langzaam wennen aan vaster voedsel.
• Niet met een lege maag opstaan of naar bed gaan.
• Warme gerechten kunnen tegenstaan. Een alternatief is bijvoorbeeld een koude maaltijdsalade. Deze smaakt vaak beter en is even "gezond".
• Gebruik koude koolzuurhoudende dranken, met name cola of ginger ale.
• Het gebruik van gember of munt kan verlichtend werken.
• Drink koffie en thee liever met melk.

2.    Smaakverandering

• Smaakverandering kan leiden tot verminderde eetlust.
• Hier is weinig tegen te doen. Probeer veel verschillende producten uit.
• Als u weinig proeft, is het extra belangrijk dat het eten er aantrekkelijk uitziet.

3.     Onprettige smaak tijdens toediening

• Tijdens de toediening kan een metaalachtige smaak ontstaan.
• Het zuigen op een pepermuntje of zuurtje kan soms helpen
• Vraag de verpleegkundige of hij/zij het middel langzamer inspuit.

4.    Invloed op de werking van het beenmerg

• Verminderd aantal witte bloedlichaampjes (leukocyten) geeft verhoogde kans op infecties.
• Verminderd aantal bloedplaatjes (thrombocyten) geeft verhoogde kans op blauwe plekken, een bloedneus en bloedend tandvlees.
• Verminderd aantal rode bloedlichaampjes(erytrocyten) geeft kans op bloedarmoede.
• Deze remming van aanmaak van bloedlichaampjes door het beenmerg is tijdelijk.
• Bij het spontaan ontstaan van blauwe plekken of het regelmatig voorkomen van een moeilijk te stelpen bloedneus, bij koorts > 38,5 ^o C of snel duizelig worden (sterretjes zien) waarschuwt u uw arts of dienstdoende arts in het Antoni van Leeuwenhoek.
• In het algemeen heeft het gebruik van extra vitaminen en/of ijzertabletten geen invloed op het herstel van het beenmerg.

5.    Irritatie en/of ontsteking van het mondslijmvlies

• U kunt hierdoor een erg droge mond hebben of juist een overmatige speekselproductie.
• U kunt hierdoor last hebben van taai slijm in uw mond.
• U kunt hierdoor last krijgen van wondjes in uw mond.
• Goede mondhygiëne is belangrijk bij het voorkomen en behandelen van irritatie en/of ontsteking van het mondslijmvlies.
• Poets regelmatig uw gebit met een zachte tandenborstel.
• Spoel uw mond 4 tot 6 maal per dag met zout water
  (1 theelepel op 250 ml water).
• Vet regelmatig uw lippen in, dan ontstaan er minder snel kloofjes.
• Gebruik bij een droge mond een zuurtje of kauwgom.
• Meld bij een bezoek aan de tandarts dat u met cytostatica wordt behandeld.
• Overleg bij koortsuitslag op uw lip met uw huisarts. Voorkom uitbreiding.
• Bij een pijnlijke mond met wit beslag waarschuwt u uw huisarts.
• Een waterijsje is prettig bij een droge of pijnlijke mond.
• Er bestaat een informatiefolder over mondverzorging, vraag uw arts of verpleegkundige hierom.

6.    Haaruitval

• Haaruitval komt niet tot zelden voor bij Cisplatin. Hoofdhuidkoeling is niet geïndiceerd en ook niet nodig bij deze kuur.

7.    Vermoeidheid / verminderde energie

U kunt merken dat u tijdens deze behandeling minder energie heeft, sneller vermoeid raakt en emotioneel kunt zijn.

Houd hier rekening mee in uw dagelijks leven; wissel activiteiten en rust goed af. Door met regelmaat te blijven bewegen eventueel onder begeleiding van de fysiotherapeut, blijft uw conditie op peil en wordt

afbraak van spieren beperkt. Uit onderzoek is gebleken dat dit u helpt om beter door de kuren te komen en nadien sneller op te knappen.

8.    Invloed op blaas en nieren

• Door irritatie van het blaasslijmvlies kan het urineren pijnlijk zijn of in frequentie toenemen.
• Het is belangrijk thuis voldoende te drinken.
• Drink daarom 1,5 - 2 liter per dag. Dit is ongeveer 10 – 13 koppen of glazen van 150 ml. Denk hierbij aan water, koffie, thee, bouillon. Ook zuivel, tomaten- of groentesap, vruchtenmoes of -sap en soep tellen mee. Wissel af tussen verschillende soorten drinken.
• Neem contact met de arts op als u niet voldoende kunt drinken.
• Wanneer het urineren pijnlijk is kan het soms helpen om tijdens en na het urineren te spoelen met lauw water.
• Meldt de blaasklachten bij een volgend ziekenhuisbezoek zodat uitgezocht kan worden waardoor dit precies wordt veroorzaakt.

9.    Huidreacties

• Zoals roodheid, jeuk, droge/schilferige huid, ontstekings-reacties.
• Was de bestraalde huid voorzichtig met alleen water en dep deze droog.
• Draag geen schurende kleding, vermijd direct zonlicht of erge kou.
• Scheer de bestraalde huid niet en plak geen pleisters op de bestraalde huid.
• Meld het altijd als deze bijwerking optreedt.

10.  Invloed op de seksualiteit

• Ook tijdens een cytostaticakuur blijft geslachtsgemeenschap mogelijk. Als gevolg van de bijwerkingen kunt u minder of geen zin hebben in vrijen of geslachtsgemeenschap.
• Door de irritatie van het slijmvlies van de vagina kan geslachtsgemeenschap een branderig gevoel geven of pijnlijk zijn.
• Het gebruik van een glijmiddel kan een oplossing zijn.
• Tijdens een behandeling met chemotherapie is een goede vorm van anticonceptie noodzakelijk.

11.   Menstruatiestoornissen

• Dit wisselt van “een keer overslaan” tot wegblijven
• Kan gepaard gaan met overgangsklachten
• Na het einde van de behandeling kan de menstruatie terugkomen.

12.  Verminderde spermaproductie

• Er bestaat een mogelijkheid tot invriezen van sperma.
• Dit moet gedaan worden voordat de eerste kuur gegeven wordt.
• Na beëindiging van de kuren kan de spermaproductie zich weer herstellen.

13.  Tintelingen en doof gevoel in de vingertoppen en tenen*

• Melden bij een volgend ziekenhuisbezoek.

14.  Oorsuizen en / of verminderd gehoor*

• Het verminderen van uw gehoor begint met de hoge tonen.
• Melden bij een volgend ziekenhuisbezoek.

15.  Obstipatie

• Overleg met uw arts als u denkt dat uw ontlasting veel minder vaak komt dan u gewend bent.
• Overleg met uw arts als u meer dan twee dagen geen ontlasting hebt gehad.
• Vraag uw arts om laxantia.
• Drink minstens 2 liter vocht per dag.
• Probeer elke dag te bewegen in de vorm van bijvoorbeeld lopen.

16.   Allergische reactie na eerdere behandeling met Cisplatin*

• Treedt op tijdens toediening of direct aansluitend op de kuur.
• Klachten kunnen zijn: jeuk, huiduitslag, kortademigheid, lage bloeddruk, warmtegevoel, koorts.
• Met de arts zal besproken worden op welke wijze de behandeling voortgezet zal worden.

Interactie met andere medicatie:

Overleg altijd over het gebruik van medicatie en/of voedings-supplementen met uw behandelend arts.

In verband met de toediening van cisplatin, moeten visoliesupplementen vermeden worden vanaf 24 uur voorde toediening van de cisplatin tot 24 uur na de toediening.

Als u incidenteel een pijnstiller wilt gebruiken, neem dan bij

voorkeur paracetamol. Overleg bij regelmatige of langdurige

pijnklachten met uw arts.

Wanneer waarschuwen:

In principe neemt u contact op met uw specialist of dienstdoende arts:

• Bij aanhoudende misselijkheid en/of braken ondanks het gebruik van medicijnen hiertegen.
• Bij het spontaan ontstaan van blauwe plekken.
• Bij het regelmatig voorkomen van een moeilijk te stelpen bloedneus.
• Bij koorts > 38,5 ^o C.

Waar kunt u met uw vragen terecht

Hebt u naar aanleiding van deze informatie nog vragen, blijf daar dan niet mee lopen. U kunt hiermee terecht bij:

• uw behandelend arts;
• de verpleegkundige op de afdeling;
• de verpleegkundige op de Dagbehandeling.

Bij het CKvL (Centrum voor Kwaliteit van Leven) kunnen u of de mensen uit uw omgeving terecht met vragen over:

• de situatie waarin u zich bevindt;
• uw ziekte en/of behandeling;
• hoe het thuis nu moet;
• de mogelijkheid van inschakeling van hulp in de thuissituatie.

Meer informatie

Voor aanvullende vragen kunt u ook terecht op het telefonisch verpleegkundig spreekuur van de Dagbehandeling. U vindt informatie over de bereikbaarheid van de verschillende spreekuren op: www.avl.nl/spreekuren.

• In geval van spoed kunt u ook buiten het spreekuur tussen 8.00-17.00 uur terecht.