Cytostatica Cisplatin - Pemetrexed (Alimta)

Deze informatie is bedoeld als aanvulling op de informatie die uw arts en verpleegkundige u geven. In het eerste gedeelte wordt u het verloop van de kuur uitgelegd. In het tweede gedeelte vindt u informatie over mogelijke bijwerkingen en adviezen, in het derde gedeelte instanties/ personen waar u met uw vragen terecht kunt.

1. Het verloop van de kuur

De medicamenten die toegediend worden zijn:

De volgende kuur start drie weken na dag 1

Toediening:

• Voor de kuur wordt u in het ziekenhuis opgenomen.
• Uw bloed wordt regelmatig gecontroleerd. Afhankelijk van de uitslag wordt bepaald of de kuur gegeven kan worden of moet worden uitgesteld.
• Voor de toediening van de cytostatica wordt een infuus ingebracht.

Specifieke maatregelen:

• Voor- en naspoelen is noodzakelijk om de nadelige invloed van de Cisplatin op de nieren te voorkomen.
• Het gelijktijdig gebruik van Cisplatin met pijnstillers van de NSAID groep (oa. Brufen, Ibuprofen, Naproxen, Aspirine) wordt afgeraden vanwege de nadelige invloed op de nieren. Het gebruik van deze middelen graag melden bij uw behandelend arts.
• Om te controleren of u niet te veel vocht vasthoudt, wordt u 3 keer per dag gewogen.
• Op de dagen ná de Cisplatin-toediening is het belangrijk dat u goed blijft drinken (1,5 tot 2 liter liter per dag)
• Indien u Cisplatin toegediend krijgt, wordt u geadviseerd om vanaf 24 uur voor tot 24 uur na het infuus geen vette vis (haring, bokking, makreel, zalm, sardientjes en ansjovis), visoliesupplementen of producten die verrijkt zijn met omega-3-vetzuren te eten. Deze producten zouden ervoor kunnen zorgen dat de chemotherapie minder werkzaam is. Het volledig voedingsadvies is te lezen op de website van ‘Voeding en kanker info’ (www.voedingenkankerinfo.nl). Gebruik de zoekterm ‘vette vis’ om de informatie te vinden.
• Vanwege de chemotherapie moet u thuis een aantal beschermende maatregelen nemen (zie folder “Maatregelen thuis na behandeling met chemotherapie”).

2. Bijwerkingen

De bijwerkingen die het meest bij deze kuur voorkomen, zullen nader worden toegelicht en voorzien van adviezen. De meeste bijwerkingen zijn van tijdelijke aard. Sommige mensen hebben veel last van bijwerkingen, anderen vrijwel niet. De mate waarin bijwerkingen optreden, heeft niets te maken met het resultaat van de behandeling. De genoemde adviezen zijn slechts richtlijnen en geen pasklare oplossingen.

1.       Misselijkheid en braken.

2.       Smaakverandering.

3.       Onprettige smaak tijdens toediening.

4.       Invloed op de werking van het beenmerg.

5.       Irritatie en/of ontsteking van het mondslijmvlies.

6.       Invloed op de nieren.

7.       Irritatie van de ogen.

8.       Haaruitval.*

9.       Vermoeidheid / verminderde energie.

10.   Invloed op de seksualiteit.

11.   Menstruatiestoornissen.

12.   Verminderde spermaproductie.*

13.   Tintelingen en doof gevoel in vingertoppen en tenen.

14.   Oorsuizen en / of verminderd gehoor.*

15.   Obstipatie.

16.   Allergische reactie na eerdere behandeling met Cisplatin.*

Bijwerkingen vermeld met een * komen zelden voor.

- Geven de bijwerkingen aan

• Geven de adviezen aan

1.       Misselijkheid en braken

-  Door o.a. irritatie van het maagslijmvlies ontstaat misselijkheid en braken.

-  Door de Cisplatin kunt u last hebben van ‘late misselijkheid’ (optredend vanaf 3 dagen na de kuur).

• Medicijnen tegen misselijkheid en braken, worden gegeven. Gebruik ze zoals voorgeschreven.
• Probeer zelf uit waar u wel tegen kunt en waar niet. Dit kan voor iedereen anders zijn.
• Gebruik regelmatig lichte kleine maaltijden. Een lege maag kan namelijk ook een misselijk gevoel geven.
• Eet op tijdstippen dat u minder misselijk bent, zelfs 's nachts als u wakker bent.
• Forceer uzelf niet tot eten, maar haal de "schade" tussen de kuren in.
• Bepaalde geuren kunnen misselijkheid verergeren.
• Zorg voor een frisse kamer en frisse lucht.
• Het is belangrijk om voldoende te drinken. Drink daarom 1,5 tot 2 liter per dag.
• Vraag zo nodig advies van een diëtist.
• Er bestaat een folder over medicijnen tegen misselijkheid en braken, vraag uw verpleegkundige hierom.

Voedingsadviezen vanuit ervaringen van patiënten.

• Laat de maag langzaam wennen aan vaster voedsel.
• Niet met een lege maag opstaan of naar bed gaan.
• Warme gerechten kunnen tegenstaan. Een alternatief is bijv. een koude maaltijdsalade. Deze smaakt vaak beter en is even "gezond".
• Gebruik koude koolzuurhoudende dranken, met name Cola of Ginger-ale.
• Drink koffie en thee liever met melk.

2.       Smaakverandering

-          Smaakverandering kan leiden tot verminderde eetlust.

• Hier is weinig tegen te doen. Probeer veel verschillende producten uit.
• Als u weinig proeft, is het extra belangrijk dat het eten er aantrekkelijk uitziet.

3.       Onprettige smaak tijdens toediening

-          Tijdens de toediening kan een metaalachtige smaak ontstaan.

• Het zuigen op een pepermuntje of zuurtje kan soms helpen

4.       Invloed op de werking van het beenmerg

-          Verminderd aantal witte bloedlichaampjes (leukocyten) geeft verhoogde kans op infecties.

-          Verminderd aantal bloedplaatjes (trombocyten) geeft verhoogde kans op blauwe plekken, een bloedneus en bloedend tandvlees.

-          Verminderd aantal rode bloedlichaampjes (erytrocyten) geeft bloedarmoede.

-          Deze remming van aanmaak van bloedlichaampjes door het beenmerg is tijdelijk van aard.

• Bij het spontaan ontstaan van blauwe plekken of het regelmatig voorkomen van een moeilijk te stelpen bloedneus, bij koorts > 38,5 ˚C of snel duizelig worden (sterretjes zien) waarschuwt u uw arts of dienstdoende arts in het Antoni van Leeuwenhoek.
• In het algemeen heeft het gebruik van extra vitaminen en/of ijzertabletten geen invloed op het herstel van het beenmerg.

5.       Irritatie en/of ontsteking van het mondslijmvlies

-          U kunt hierdoor een droge mond hebben of juist een overmatige speekselproductie.

-          U kunt hierdoor last hebben van taai slijm in uw mond.

-          U kunt hierdoor last krijgen van wondjes in uw mond.

• Goede mondhygiëne is belangrijk bij het voorkomen en behandelen van irritatie en/of ontsteking van het mondslijmvlies.
• Poets regelmatig uw gebit met een zachte tandenborstel.
• Spoel uw mond vier tot zes maal per dag met zout water ( 1 theelepel op 250 cc water).
• Vet regelmatig uw lippen in, dan ontstaan er minder snel kloofjes.
• Gebruik bij een droge mond een zuurtje of kauwgom.
• Meld bij een bezoek aan de tandarts dat u met cytostatica wordt behandeld.
• Overleg bij koortsuitslag op uw lip met uw huisarts. Voorkom uitbreiding.
• Bij een pijnlijke mond met wit beslag waarschuwt u uw huisarts.
• Een waterijsje is prettig bij een droge of pijnlijke mond.
• Informatiefolder over mondverzorging wordt uitgereikt.

6.       Invloed op de nieren

• Zie ook hierboven bij ‘specifieke maatregelen’.
• Om de nieren te beschermen is het belangrijk thuis voldoende te drinken. Drink daarom 1,5 tot 2 liter per dag. Hieronder wordt ook verstaan yoghurt, vla, ijs, soep, etc.
• Neem contact op met de arts als u niet voldoende kunt drinken.
• Eén of twee glazen bier of wijn kan geen kwaad

7.       Irritatie van de ogen

-          De ogen kunnen tranen of juist heel droog en branderig zijn.

• Oogdruppels, vraag uw arts hiernaar.
• Lensdragers kunnen beter een bril dragen om de kans op irritatie te verminderen.

8.       Haaruitval

-          Het haar wordt geleidelijk dunner.

• Verzorg het haar voorzichtig.
• Was het haar met niet te heet water.
• Gebruik een milde shampoo en crèmespoeling.
• Droog het haar voorzichtig.
• Het nemen van een permanent of het haar verven is af te raden.
• Overleg met uw kapper over een ander model van uw haar, zodat het dunner worden minder opvalt.
• Aanschaf van een pruik is soms nodig. Bij uw behandelend arts kunt u dan een machtiging voor vergoeding krijgen.
• De verpleegkundige kan u informatie geven over haaruitval bij chemotherapie.
• Op de internetsite www.lookgoodfeelbetter.nl staan adviezen over uiterlijke verzorging

9.       Vermoeidheid/verminderde energie

-          U kunt merken dat u tijdens deze behandeling minder energie heeft, sneller vermoeid raakt en emotioneel kunt zijn.

• Houd hier rekening mee in uw dagelijks leven; neem voldoende tijd om te rusten.

10.   Invloed op de seksualiteit

-          Ook tijdens een cytostaticakuur blijft geslachtsgemeenschap mogelijk. Als gevolg van de bijwerkingen kunt u echter minder of geen zin hebben in vrijen of geslachtsgemeenschap.

-          Door de irritatie van het slijmvlies van de vagina kan geslachtsgemeenschap een branderig gevoel geven of pijnlijk zijn.

• Het gebruik van een glijmiddel kan een oplossing zijn.
• Tijdens een behandeling met chemotherapie is een goede vorm van anticonceptie noodzakelijk.

11.   Menstruatiestoornissen

-          Dit wisselt van “een keer overslaan” tot wegblijven

-          Kan gepaard gaan met overgangsklachten

-          Na het einde van de behandeling kan de menstruatie terugkomen

12.   Verminderde spermaproductie

• Er bestaat een mogelijkheid tot invriezen van sperma.
• Dit moet gedaan worden voordat de eerste kuur gegeven wordt.
• Na beëindiging van de kuren kan de spermaproductie zich weer herstellen

13.   Tintelingen en doof gevoel in vingertoppen en tenen*

• Melden bij een volgend ziekenhuisbezoek.

14.   Oorsuizen en / of verminderd gehoor*

-          Het verminderen van het gehoor begint met de hoge tonen.

• Melden bij een volgend ziekenhuisbezoek.

15.   Obstipatie

-          Overleg met uw arts als u denkt dat uw ontlasting veel minder vaak komt dan u gewend bent.

-          Overleg met uw arts als u meer dan twee dagen geen ontlasting hebt gehad

• Vraag uw arts om laxantia
• Drink minstens 1,5 liter per dag.
• Probeer elke dag te bewegen in de vorm van bv. lopen.

16.   Allergische reactie na eerdere behandeling met Cisplatin*

-          Treedt op tijdens toediening of direct aansluitend op de kuur.

-          Klachten kunnen zijn: jeuk, huiduitslag, kortademigheid, lage bloeddruk, warmtegevoel, koorts.

• Met de arts zal besproken worden op welke wijze de behandeling voortgezet zal worden.

Wanneer waarschuwen:

Neem contact op met uw specialist of dienstdoende arts:

• Bij aanhoudende misselijkheid en/of braken ondanks het gebruik van medicijnen hiertegen.
• Bij het spontaan ontstaan van blauwe plekken.
• Bij het regelmatig voorkomen van een moeilijk te stelpen bloedneus.
• Bij koorts > 38,5 ^o C.

3. Waar kunt u terecht met uw vragen

Hebt u naar aanleiding van deze informatie nog vragen, blijf daar dan niet mee lopen.

U kunt hiermee terecht bij:

• uw behandelend arts;
• huisarts;
• de verpleegkundige op de afdeling;
• het Centrum Patiënteninformatie.

Bij het Centrum voor Kwaliteit van Leven (CKvL) kunt u of de mensen uit uw woonomgeving terecht met vragen over:

• de situatie waarin u zich bevindt;
• uw ziekte en/of behandeling;
• hoe het thuis nu moet;
• of als u gewoon eens wilt praten.

Meer informatie

De zorgverleners en afdelingen van het Antoni van Leeuwenhoek zijn telefonisch bereikbaar via het algemene telefoonnummer van het ziekenhuis 020 512 9111.
Buiten kantooruren kunt u vragen naar het Weekend-, Avond-, of Nachthoofd.
Indien u contact opneemt met het ziekenhuis houdt u dan uw patiëntengegevens bij de hand.

Aanvullende informatie

De KWF folder over chemotherapie en het boekje ’107 vragen over cytostatica’ zijn verkrijgbaar in het Centrum Patiënteninformatie.

mei 2019