Controle en nazorg na de behandeling van borstkanker

U bent de afgelopen periode behandeld voor borstkanker en/of DCIS. Ondanks dat de behandeling erop is gericht u te genezen, blijft het risico bestaan dat de ziekte terugkomt. Voor de één is het risico groter dan voor de ander. Controles worden daarom op uw persoonlijke situatie afgestemd. De diagnose borstkanker en de behandeling ervan is ingrijpend en kunnen u onzeker maken. Daarom bieden wij ondersteuning en begeleiding bij het verwerkingsproces. In deze brochure leest u meer over de controles en nazorg na uw behandeling.

Controle na uw behandeling

Controle is er in eerste instantie op gericht om terugkeer van borstkanker in de behandelde borst in een vroeg stadium op te sporen. Beeldvorming zoals een mammografie of MRI speelt hierbij een belangrijke rol. Bij het lichamelijk onderzoek kan eventuele nieuwe tumorgroei op de borstwand, in het litteken, of in de omliggende lymfeklieren worden opgespoord, echter is het maar zelden zo dat dit dan niet op de beeldvorming al is gevonden.

Bij de controle worden ook de late gevolgen van de doorgemaakte behandeling en de eventuele bijwerkingen van uw eerdere of huidige behandeling besproken. U kunt hierbij denken aan pijnklachten, functiebeperking of lymfoedeem. Indien nodig wordt een verwijzing naar een therapeut voorgesteld. Indien u nog hormonale therapie gebruikt, wordt u ook gevraagd of u daar bijwerkingen van ondervindt zoals opvliegers, gewichtstoename, somberheid (zie informatiefolder hormonale therapie). De bijwerkingen en de mate waarin u daar last van heeft, verschillen per persoon.

Controle geeft ook inzicht in de resultaten van de behandeling bij patiënten met borstkanker.

Praktische informatie over de controle:

• U heeft de eerste 5 jaar ieder jaar een controle.
• U krijgt dan een afspraak voor een mammografie of MRI. Om tot een goede beoordeling te komen, is soms nog een extra afspraak nodig voor aanvullend onderzoek. Als dit nodig is, ontvangt u hierover bericht.
• Na de onderzoeken vindt het controlegesprek plaatst. Deze afspraak duurt 10 minuten (u kunt ook een langere afspraak maken, bijvoorbeeld als u veel klachten heeft).
• Het controlegesprek wordt uitgevoerd door uw vaste contactpersoon (verpleegkundig specialist) en soms door een medisch specialist (chirurg, radiotherapeut of internist).
• Na 5 jaar wordt gekeken of de controle kan worden afgerond.

Nazorg na uw behandeling

Bij de controle is er ook aandacht voor uw ervaring met betrekking tot uw diagnose en behandeling. Dit is van grote waarde om ook de nazorg op maat aan te kunnen bieden. Via vragenlijsten kunnen we meten hoe het met u gaat. Deze vragenlijsten, de zogenaamde Patient Reported Outcomes Measures, afgekort PROMs, bevatten vragen over bijvoorbeeld pijn, vermoeidheid en uw emotionele toestand. U ontvangt deze vragenlijst op meerdere momenten gedurende het traject. De antwoorden worden opgenomen in uw dossier en met u besproken in de spreekkamer, om zo samen te beslissen over de voor u best passende nazorg.

Veel gestelde vragen en antwoorden

Wat kan ik zelf doen?

Het is belangrijk om eventueel nieuwe tumorgroei in het litteken of in de omgevende lymfeklieren vroeg op te sporen. Wij adviseren u daarom uw lichaam na de operatie opnieuw te leren kennen, zodat u weet wat normaal en niet normaal is. Dit doet u door goed naar uw borsten te kijken en ook te voelen. Als u zelfonderzoek wenst te doen, dan raden we aan dit niet elke dag of elke week te doen, maar op een vast moment in de maand. Voor vrouwen die nog menstrueren is het goed dit in de week na de menstruatie te doen. Ook is het zinvol om uw andere borst te controleren op een eventuele nieuwe tumor. Als u borstkanker heeft gehad, heeft u een iets verhoogd risico op het opnieuw krijgen van borstkanker.

Tussentijdse klachten

Mochten er tussen de afgesproken controles nieuwe klachten ontstaan, dan bestaat er natuurlijk altijd de mogelijkheid om een tussentijdse (bel)afspraak te maken met uw vaste contactpersoon. Deze zal uw klachten bekijken en zo nodig gericht aanvullend onderzoek aanvragen.

Kan ik preventief onderzoek laten doen naar uitzaaiingen in het lichaam of bloed?

Uit onderzoek blijkt dat vroege opsporing van uitzaaiingen via bloed- of röntgenonderzoek niet leidt tot een langere overleving. Daarnaast kan het verrichten van bloed- en röntgenonderzoek ook nadelig zijn. Bij elk onderzoek is het mogelijk dat er een afwijkende uitslag wordt gevonden zonder dat er feitelijk iets aan de hand is. We noemen dat een vals-positieve bevinding. In deze gevallen zal er uitgebreider onderzoek plaatsvinden om de aard van de afwijking te achterhalen. Als er dan niets aan de hand blijkt te zijn, is er veel onnodige onrust gezaaid. Dit is de reden dat bij de controles niet standaard bloedonderzoek of scans worden ingepland.

Is het mogelijk om uitzaaiingen van borstkanker genezend te behandelen?

Als uitzaaiingen naar bijvoorbeeld bot, lever of longen eenmaal zijn ontdekt, is volledige genezing helaas vaak niet meer mogelijk. Uitzaaiingen kunnen wel tijdelijk bestreden worden. Dat betekent dat behandeling van uitgezaaide borstkanker gericht is op het tot stilstand brengen van de tumorgroei en het handhaven of verbeteren van de kwaliteit van leven door het bestrijden of voorkomen van klachten. Een klein aantal patiënten kan hiermee zeer langdurig in een stabiele toestand blijven.

Met welke klachten moet u naar de huisarts of specialist gaan?

Er zijn geen specifieke klachten aan te geven die passen bij uitzaaiingen van borstkanker en waar u dus voor naar de huisarts of specialist moet gaan. Een algemene stelregel is dat klachten, die u niet bekend voorkomen en die langer (enige weken) aanhouden, meer aandacht verdienen.

Wat te doen na het einde van de controles?

Na het beëindigen van de controles door het ziekenhuis krijgt u een advies mee voor verdere controles via het bevolkingsonderzoek of via de huisarts. Voor deelname aan het bevolkingsonderzoek wordt u door het ziekenhuis (opnieuw) aangemeld; hiertoe wordt een kopie van de brief betreffende de laatste controle naar het bevolkingsonderzoek gestuurd. Het is voor veel patiënten lastig als deze jaarlijkse controles stoppen, want zij ervaren deze als een geruststelling. Voor andere patiënten zal het echter een opluchting zijn dat zij de jaarlijkse gang naar ons ziekenhuis niet meer hoeven maken. Vanuit het oogpunt van de kankerbehandeling en de levensverwachting is het niet nodig een langer controleschema aan te houden.

Wanneer u, na het stoppen van de controles, denkt dat er iets bijzonders aan de hand is of wanneer u zich om wat voor reden dan ook zorgen maakt, kunt u contact opnemen met uw huisarts. Mocht de huisarts een verwijzing raadzaam vinden, dan kunt u opnieuw bij ons terecht.

Heeft u nog vragen?

 U kunt contact opnemen met:

• Uw vaste contactpersoon via ons algemene telefoonnummer.
• Voor vragen waarop u dezelfde dag nog antwoord nodig hebt, kunt u terecht op het telefonisch spreekuur, u vindt informatie over de beschikbaarheid van de spreekuren op www.avl.nl/spreekuren.
• Het Centrum Patiënteninformatie voor algemene vragen.
• Voor het maken, wijzigen of annuleren van uw afspraken belt u ons algemene telefoonnummer en vraagt u naar de afdeling Poliplanning 3.