Controle op Anale Intraepitheliale Neoplasie (AIN)

U ontvangt deze informatie omdat u bent gevraagd voor controle op Anale Intraepitheliale Neoplasie (AIN).

Wat is AIN?

Met AIN (Anale Intraepitheliale Neoplasie) wordt een verandering bedoeld in het slijmvlies in en rond de anus. Bij AIN is er sprake van onrustige cellen van het slijmvlies. Deze onrustige cellen kunnen mogelijk uitgroeien tot anuskanker en om deze reden wordt AIN benaderd als een voorstadium van anuskanker. AIN wordt veroorzaakt door het humaan papillomavirus (HPV), hetzelfde virus dat bij vrouwen baarmoederhalskanker veroorzaakt. Kanker ontstaat niet van het ene op het andere moment. Het ontwikkelt zich meestal in de loop van een aantal jaren. Zolang er geen sprake is van kanker, maar er wel afwijkingen worden gevonden, spreekt men van voorstadia. De onrustige cellen worden beschouwd als voorlopers die in kanker kúnnen ontaarden. Het gebeurt regelmatig dat voorstadia van anale kanker spontaan weer verdwijnen. Bij hoeveel personen met AIN dit het geval is, is nog niet bekend. Over het algemeen geeft AIN geen klachten. Het is wetenschappelijk nog niet aangetoond dat de screening op voorstadia van anuskanker ook daadwerkelijk anuskanker in de toekomst zal voorkomen. Wij bieden u deze controle aan omdat wij vermoeden dat wij hierdoor de kans op anuskanker voor u in de toekomst verminderen.

Welke voorstadia zijn er?

Er zijn twee verschillende voorstadia van anuskanker bekend. Het stellen van de diagnose AIN vindt plaats via weefselonderzoek. Hiervoor worden er, indien er zichtbare afwijkingen zijn, tijdens het onderzoek biopten (hapjes anaal slijmvlies) afgenomen. De verschillen van de voorstadia zijn als volgt:

• Geen dysplasie, er worden geen afwijkende cellen gezien
• Laaggradige AIN, alleen de oppervlakkige slijmvlieslaag bevat afwijkende cellen
• Hooggradige AIN, de afwijkende cellen worden dieper in de slijmvlieslaag gezien of worden in de gehele dikte van het anale slijmvlieslaag gezien.

Hoe kunt u zich voorbereiden op het onderzoek?

We vragen u om 24 uur voorafgaand aan het onderzoek:

• Geen gekruid eten te nuttigen
• Geen anale seks te hebben
• Niet anaal te spoelen (dit beïnvloedt het onderzoek nadelig)

Het is niet nodig te stoppen met bloed verdunnende medicatie.

Het bezoek

De afspraak duurt 30 tot 45 minuten. Allereerst zal de onderzoeker u een aantal vragen stellen. Daarna wordt u verzocht in de kleedkamer uw broek, onderbroek en schoenen uit te trekken. U krijgt een handdoek om uw geslachtsdelen te bedekken. De onderzoeker wordt altijd geassisteerd door een tweede persoon.

Het onderzoek

U neemt plaats op een onderzoeksbank waarbij u de benen in de beensteunen legt. De bank wordt omhoog gebracht zodat de onderzoeker goed beeld heeft.

1. Buitenkant van de anus (peri-anaal)

De onderzoeker bekijkt de buitenkant van de anus, waar zich ook afwijkingen kunnen bevinden. Er wordt azijnzuur aangebracht, dit is een kleurstof die nodig is om de afwijkende huid beter in beeld te brengen. Dit kan koud, nat en soms iets branderig aanvoelen. Vervolgens kijkt de onderzoeker met een microscoop om eventuele afwijkingen tot in detail te kunnen bekijken. Dit wordt Hoge Resolutie Anoscopie (HRA) genoemd.

2. Rectaal toucher

De onderzoeker zal daarna een ‘rectaal toucher’ doen. Er wordt aan de binnenkant van de anus met een vinger gevoeld omdat sommige afwijkingen beter voelbaar zijn dan zichtbaar.

3. Binnenkant van de anus (intra-anaal)

Om de binnenkant van de anus te bekijken, brengt de onderzoeker een proctoscoop aan in de anus (zie afbeelding 1). Deze proctoscoop is vooraf ingesmeerd met glijmiddel om het inbrengen makkelijk te maken. Als de proctoscoop is ingebracht dan brengt de onderzoeker een wattenstaaf met een in azijnzuur gedrenkt gaasje in. Azijnzuur is een kleurstof die nodig is om de afwijkende huid beter in beeld te brengen. Dit kan koud, nat en soms iets branderig aanvoelen. De proctoscoop wordt uit de anus gehaald en het gaasje met de azijnzuur blijft zitten om in te werken. Na ongeveer een minuut wordt de wattenstaaf met het gaasje verwijderd en de proctoscoop wordt weer in de anus ingebracht.

Wederom wordt er een HRA gedaan om eventuele afwijkingen tot in de details te kunnen bekijken. Het anusslijmvlies is geplooid en om alle plooien goed te beoordelen zal de proctoscoop een aantal keer worden in- en uitgebracht.

Afbeelding 1: Proctoscoop

Afwijkingen

Als de onderzoeker een peri- of intra-anale afwijking ziet dan wordt daar een weefselbiopt van genomen dat ongeveer 3 mm groot is. Per verdachte afwijking wordt er een biopt genomen.

Biopt aan buitenkant van de anus (perianaal)

Als er aan de buitenkant van de anus een biopt wordt genomen, wordt de huid eerst verdoofd. Dit gebeurt met een injectie. U voelt na de verdoving nog wel druk, maar geen pijn meer. Een biopt aan de buitenkant gebeurt met een stansbiopteur, dit is een klein appelboortje. Dit boortje maakt een stukje huid los waarna het met een pincet en schaartje pijnloos kan worden weggehaald.

Biopt aan binnenkant van de anus (intra-anaal)

Een biopt aan de binnenkant van de anus gebeurt met een biopteur. Dit is een tang met aan het einde een klein knip gedeelte. Het slijmvlies in de anus heeft geen pijnzenuwen. U voelt daarom vrijwel geen pijn bij afname van het biopt. Het is zelden nodig om bij een biopt aan de binnenkant van de anus te verdoven. Als dit wel nodig is, gebeurt dit met behulp een verdovende crème of spray of soms met behulp van een injectie.

Na het biopt

Na het nemen van een biopt kan de huid of het slijmvlies wat bloeden, dit kan één tot enkele dagen duren. U krijgt een absorberend verband mee om te voorkomen dat er eventueel bloed op uw kleding komt te zitten. Er kan nog enkele dagen bloed bij de ontlasting te zien zijn of op het wc-papier zitten. Dit is normaal. Alleen bij veel bloedverlies, moet u contact opnemen met uw onderzoeker. U kunt op die dag uw normale bezigheden handhaven. Overleg met uw onderzoeker als u hierover nog vragen heeft.

Door het nemen van weefselbiopten ontstaan kleine wondjes, om die reden raden wij aan om tot drie dagen na biopsie geen passieve anale seks te hebben. Mocht er langer sprake zijn van anaal bloedverlies of andere anale klachten, dan adviseren wij geen passieve anale seks te hebben tot deze klachten over zijn, en contact op te nemen met het onderzoeksteam.

Pathologisch onderzoek van het biopt

De biopten worden in een potje gedaan met bewaarvloeistof. Dit weefsel wordt naar de patholoog-anatoom gestuurd, die het biopt onderzoekt. De patholoog-anatoom stelt vast of er AIN aanwezig is. Na twee weken krijgt u telefonisch de uitslag van het biopt.

Als de diagnose AIN is

Dat er AIN is gevonden betekent niet dat u anuskanker heeft of zult krijgen. Bij laaggradig AIN wordt er geen behandeling geadviseerd. De afwijking kan namelijk spontaan verdwijnen. U zult na een jaar weer een oproep krijgen om u te laten controleren op AIN. Bij hooggradig AIN is het advies om u te laten behandelen. Voor meer informatie kunt u de patiëntenfolder Behandeling van Anale Intraepitheliale Neoplasie (AIN), inzien.

Meer informatie

Afspraak maken of verzetten

Voor het maken van een afspraak of het verzetten hiervan, kunt u contact opnemen met Poli Planning 3 via het algemene telefoonnummer van het Antoni van Leeuwenhoek

020 512 9111.

Vragen

Mocht u na deze informatie nog vragen hebben, dan kunt u deze stellen aan het onderzoeksteam. U kunt hiervoor een telefonische afspraak maken op het spreekuur. Informatie over de bereikbaarheid van de telefonische spreekuren vindt u op: www.avl.nl/spreekuren.

Het onderzoeksteam

• Dr. S. Vrouenraets, internist-infectioloog
• S.Balder, verpleegkundig specialist infectieziekten