Euthanasie in het

Antoni van Leeuwenhoek

Centrum voor Kwaliteit van Leven

Inhoudsopgave

• Inleiding
• Wat is euthanasie
• Hoe gaan wij in het Antoni van Leeuwenhoek om met euthanasie
• Wanneer mag een arts euthanasie toepassen
• Wie beslist over euthanasie
• Wat gebeurt er als u een euthanasiewens heeft
• Wat is de waarde van een schriftelijke euthanasieverklaring
• Wat schrijft u in een euthanasieverklaring
• Wat gebeurt er bij de uitvoering van euthanasie
• Wat betekent euthanasie voor u en uw naasten
• Vragen

Inleiding

Euthanasie is een complex onderwerp waar mensen heel verschillende gevoelens en gedachtes bij kunnen hebben. Wij begrijpen en respecteren dit. Wel is het van belang dat u begrijpt wat euthanasie inhoudt op het moment dat u hierom zou (willen) vragen. In deze folder proberen we dit duidelijk te maken.

Wat is euthanasie

Bij euthanasie wordt, op uw uitdrukkelijke verzoek, uw leven opzettelijk beëindigd door een arts. De arts geeft u, op een vooraf afgesproken datum en tijd, medicijnen die vrijwel direct de dood tot gevolg hebben.

Hoe gaan wij in het Antoni van Leeuwenhoek om met euthanasie

In het Antoni van Leeuwenhoek wordt er in eerste instantie alles aan gedaan zo goed mogelijk palliatieve zorg te verlenen. Deze palliatieve zorg is gericht op het verlichten van klachten zodat u uw leven zo goed en aangenaam mogelijk kunt afronden. Als u ondanks deze palliatieve zorg een euthanasiewens heeft, wordt door uw behandelend arts beoordeeld of u voldoet aan de zorgvuldigheidseisen die voor de euthanasie procedure nodig zijn. De arts is hier wettelijk toe verplicht. Ook zal de arts overleggen en samenwerken met uw eigen huisarts of andere betrokken zorgprofessionals.

Wanneer mag een arts euthanasie toepassen

Een arts mag euthanasie toepassen als er voldaan is aan de volgende zes zorgvuldigheidseisen:

• De arts moet ervan overtuigd zijn dat u echt zelf om euthanasie vraagt en dat u hier goed over heeft nagedacht.
• De arts moet ervan overtuigd zijn dat u uitzichtloos en ondraaglijk lijdt. We noemen het lijden uitzichtloos als het lijden niet te verlichten is door een aanvaardbare medische behandeling.
• De arts moet u informeren over uw situatie en de vooruitzichten.
• De arts moet samen met u tot de conclusie komen dat er geen andere redelijke oplossing is.
• Er moet minimaal één andere, onafhankelijke arts met u in gesprek gaan om te beoordelen of er aan de bovenstaande eisen is voldaan. Dat is meestal een zogeheten SCEN-arts (Steun en Consultatie bij Euthanasie Nederland).
• De arts moet de euthanasie op medisch zorgvuldige wijze uitvoeren. De arts moet een uitgebreid verslag maken van alles wat hij doet rondom een euthanasietraject. Na uitvoering van euthanasie wordt aan de hand van dit verslag getoetst of de arts strafbaar heeft gehandeld of niet.

Wie beslist over euthanasie

In Nederland bestaat er geen recht op euthanasie. Met andere woorden: u kunt de arts vragen om euthanasie toe te passen, maar het is uiteindelijk de arts die beslist of hij op dit verzoek kan ingaan.

De arts kan twee redenen hebben om niet op het verzoek in te gaan. Ten eerste kan de arts oordelen dat (nog) niet wordt voldaan aan de zorgvuldigheidseisen. Ten tweede kan de arts om persoonlijke redenen geen euthanasie willen toepassen. In dit laatste geval zal de arts proberen u in contact te brengen met een arts die dit wel wil.

Wat gebeurt er als u een euthanasiewens heeft

Op het moment dat u een euthanasiewens heeft, bespreekt u dit met de arts. Het is van belang dat u de arts duidelijk uitlegt waarom u een euthanasieverzoek doet.

De arts voert vervolgens meerdere gesprekken met u om te beoordelen of er op dat moment wordt voldaan aan de zorgvuldigheidseisen. Bij een deel van deze gesprekken worden uw naasten betrokken, bij een deel ook niet. Het is namelijk noodzakelijk voor de arts om te weten dat het echt uw eigen wens is. Ook de verpleging wordt betrokken bij de gesprekken.

Om u en de arts te ondersteunen in dit proces, wordt er gekeken of er behoefte is aan ondersteuning door andere disciplines zoals de geestelijk verzorger, psycholoog of psychiater. Vervolgens zal de arts een tweede, onafhankelijke arts inschakelen die met u in gesprek gaat. Deze arts vraagt u opnieuw uit te leggen waarom u euthanasie wenst. Wanneer beide artsen overtuigd zijn dat er wordt voldaan aan de zorgvuldigheidseisen, dan zal de eerste arts een datum en tijd met u afspreken waarop de euthanasie wordt uitgevoerd. Dit hele proces kost tijd en inspanning. Dit zorgt ervoor dat er al snel enkele weken tussen het eerste gesprek en de daadwerkelijke uitvoering van de euthanasie zitten.

Wat is de waarde van een schriftelijke euthanasieverklaring

Een schriftelijke euthanasieverklaring is geen garantie of voorwaarde dat u euthanasie kan krijgen. De schriftelijke verklaring toont aan hoe u bij het opstellen van de verklaring over euthanasie dacht en kan een verzoek ondersteunen. U zal echter nog steeds mondeling een verzoek moeten doen en het bovenstaande proces met artsen moeten doorlopen.

Wat schrijft u in een euthanasieverklaring

Uw arts kan u vragen om in simpele woorden en in enkele zinnen, uw verzoek op papier kenbaar te maken. In een schriftelijk euthanasieverzoek schrijft u op onder welke omstandigheden u euthanasie zou willen. Als u dat wilt, kunnen uw naasten of uw arts met u meedenken over hoe u dit kunt verwoorden in een schriftelijk euthanasieverzoek. Het is nodig dat u in uw schriftelijk verzoek duidelijk aangeeft wat u als ondraaglijk en uitzichtloos lijden beschouwt. Als u dit helder opschrijft, is het voor uw behandelend arts duidelijk onder welke omstandigheden u euthanasie wil. U moet onder uw verzoek altijd uw naam, de datum en uw handtekening zetten.

Wat gebeurt er bij de uitvoering van euthanasie

De arts spuit twee verschillende medicijnen, na elkaar, bij u in een bloedvat. De verwachting is dat u snel in coma raakt en kort daarna overlijdt. Er is altijd een verpleegkundige bij de uitvoering aanwezig en daarnaast kunnen uw naasten aanwezig zijn. Omdat sterven door euthanasie geen ‘natuurlijk overlijden’ is, schakelt de arts na uw overlijden de gemeentelijk lijkschouwer in. Deze moet uw lichaam zien en formulieren invullen. Het kan soms enige tijd duren voordat deze arts ter plaatse kan zijn. Uw lichaam mag echter niet opgebaard of verplaatst worden tot dit gebeurd is.

Wat betekent euthanasie voor u en uw naasten

Uw naasten kunnen u ondersteunen bij uw euthanasiewens, maar u moet er zelf om vragen. Als u tijdens het doorlopen van het euthanasieproces zo ziek (verward of comateus) wordt dat u niet meer zelf aan kunt geven wat u wilt dan kan euthanasie niet worden uitgevoerd. Uw familie kan de gesprekken met de dokter niet voeren in uw plaats.

Euthanasie kan voor uw naasten emotioneel zwaar zijn. Ook na euthanasie volgt voor hen een rouwproces. Wij kunnen hierin ondersteuning bieden door samen met uw naasten terug te kijken op wat er allemaal is gebeurd.

Vragen

Mocht u na het lezen van deze folder nog vragen hebben, dan kunt u terecht bij uw behandelend arts of de verpleegkundige van de afdeling.

Bronnen

Informatiefolder over euthanasie (Jeroen Bosch Ziekenhuis, VUmc, Hospice De Duinsche Hoeve)

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/brochures/2015/12/17/handreiking-schriftelijk-euthanasieverzoek-publieksversie