Het gebruik van medische voeding

Voor u ligt er een brochure over medische voeding. Met medische voeding wordt bedoeld: drinkvoeding, desserts, poeders en gels.
Medische voeding wordt voorgeschreven als u met uw gewone voeding onvoldoende voedingsstoffen binnen kunt krijgen. Bijvoorbeeld bij ziekte, bij herstel, na een operatie of bij problemen met kauwen en slikken. In die gevallen kan medische voeding helpen om tekorten aan te vullen en het herstelproces te verbeteren.

In deze brochure gaan we in op welke soorten medische voeding er zijn, voor wie het geschikt is en hoe het gebruikt kan worden. We geven ook enkele tips om het gebruik van medische voeding te vergemakkelijken.

Inhoud

• Soorten medische voeding
• Vergoeding van medische voeding
• Hoeveel medische voeding heeft u nodig?
• Gebruiksadvies en recepten met drinkvoeding
• Meer informatie

Soorten medische voeding

Drinkvoeding

Drinkvoeding is een vloeibare voeding die een uitgebalanceerde mix van macronutriënten, zoals koolhydraten, eiwitten en vetten bevat. Ook zijn er essentiële vitaminen en mineralen aan toegevoegd.

Drinkvoeding is te krijgen in een melkvariant, een sapvariant, een yoghurtvariant en op plantaardige basis. De flesjes bevatten meestal 200 ml per stuk en variëren in voedingswaarde.

Er bestaat ook compacte drinkvoeding in flesjes van 125 ml.

Drinkvoeding is ook verkrijgbaar in een poedervorm, zodat het verwerkt kan worden in bijvoorbeeld smoothies.

Desserts en verdikte drinkvoeding

Bij slikproblemen, of gewoon als het prettiger is, kan drinkvoeding ook in dessertvorm of verdikte versie voorgeschreven worden.

Eiwitpreparaten

Soms bevat de voeding voldoende calorieen en te weinig eiwitten. Dan biedt een eiwitpreparaat uitkomst. Eiwitpreparaten zijn verkrijgbaar als gel en in poedervorm.

Koolhydraatpreparaten en vetmodules
Als alleen extra calorieen nodig zijn kan dit aangevuld worden met een koolhydraatpreparaat of een vetmodule.

Vergoeding van medische voeding

Wanneer uw behandelend diëtist (of arts in sommige gevallen) u medische voeding heeft voorgeschreven, wordt deze voeding vergoed door uw zorgverzekeraar. Let op: medische voeding valt onder het eigen risico. Indien u uw eigen risico nog (deels) open staat volgt een rekening voor de medische voeding tot uw eigen risico is voldaan.

Uw behandelend art of diëtist vraagt een machtiging aan voor de vergoeding van de medische voeding bij uw zorgverzekeraar.

Hoe kunt u medische voeding bestellen?

In het Antoni van Leeuwenhoek wordt samengewerkt met een aantal facilitaire bedrijven die de medische voeding bij u thuis aflevert. Een groot voordeel van deze bedrijven is dat zij in principe alle merken en smaken op voorraad hebben.

De eerste bestelling wordt na het aanvragen van de machtiging bij u geleverd. Vervolgbestellingen kunt u zelf regelen via de website van de leverancier (bij de meeste facilitaire bedrijven) of telefonisch of per mail. Bij uw eerste levering zijn de contactgegevens bijgevoegd. In deze folder kunt u de contactgegevens van de meest voorkomende leveranciers vinden bij uw persoonlijke voorschrift.

Voordat uw vergoeding is verlopen krijgt u via het facilitair bedrijf tijdig een melding met daarbij de datum waarop de vergoeding verloopt. Is de vergoeding bijna verlopen en wilt u de medische voeding blijven gebruiken dan kunt u contact opnemen met de diëtist die de voeding voor u heeft aangevraagd (diëtist uit het ziekenhuis of een diëtist bij u in de buurt).

Wilt u eerder stoppen met het gebruik van medische voeding dan bestelt u simpelweg geen voeding meer. Zo nodig overlegt u dit met uw dietist.

Eenmaal verstrekte voeding wordt (meestal) niet meer teruggenomen door het facilitair bedrijf.

Medische voeding in het buitenland

Reizen met medische voeding vraagt een goede voorbereiding, zie onderstaande tips:

• Geef bij het boeken van uw reis aan de reisorganisatie door dat u medische voeding meeneemt.
• Vraag bij de klantenservice van uw facilitair bedrijf of bij de afdeling diëtetiek een verklaring medische voeding voor de douane/vliegverklaring aan. Hierin staat welke producten u gebruikt en waarom.
• Gebruikt u ook medicatie? Bij uw apotheek kunt u een medicijnpaspoort vragen.
• Laat voeding niet in de zon liggen. Drinkvoeding en sondevoeding mogen niet warmer worden dan 25 graden Celsius. Gebruik bij hoge temperaturen een koeltasje.
• Neem wat extra voeding mee voor als er een verpakking beschadigt.
• Gaat u langer dan een maand op reis? Bestel uw voeding minimaal een week voor uw vertrek. Uw facilitair bedrijf regelt met uw zorgverzekeraar dat meer voeding dan gebruikelijk aan u geleverd mag worden.
• Gaat u in Nederland op vakantie? Geef uw vakantieadres aan uw facilitair bedrijf door, zij kunnen zo nodig leveren op uw vakantieadres in Nederland.

Reizen met het vliegtuig

• Informeer uw luchtvaartmaatschappij ruim op tijd dat u medische voeding en/of apparatuur meeneemt. De luchtvaartmaatschappij kan dan de nodige maatregelen treffen. Bovendien mag u in dit geval extra (hand)bagage meenemen.
• Neem de medische voeding die u tijdens de vlucht nodig heeft mee in uw handbagage.
• Check in bij een bemande balie zodat u kunt controleren of alles goed geregeld is.
• Uw bagage met medische apparatuur checkt u in bij de balie voor afwijkende bagage. Medische apparatuur mag namelijk niet vervoerd worden in de bagageruimte vanwege de kans op bevriezing.
•  Het grondpersoneel geeft uw medische bagage de juiste labels.
• Laadt uw voedingspomp volledig op voordat u op reis gaat. In het vliegtuig kunt u de accu niet opladen.

Reizen buiten Europa

• Buiten Europa gelden vaak andere regels. Vraag uw reisorganisatie wat de regels zijn in het land van uw bestemming. Of bel gratis de Belastingtelefoon Douane.
• Voor reizen naar de Verenigde Staten heeft u een Engelstalige ingrediëntendeclaratie nodig. De klantenservice van uw facilitair bedrijf kan deze aan u toesturen. 

Hoeveel medische voeding heeft u nodig?

Hoeveel medische voeding u nodig heeft is afhankelijk van uw individuele behoefte en de aanbevelingen van een arts of diëtist.

Meestal wordt medische voeding gebruikt als aanvulling op de normale voeding en in sommige gevallen kan het gebruik van medische voeding uw gewone voeding volledig vervangen. De aanbevolen dosering kan variëren van één tot enkele flesjes per dag, afhankelijk van uw specifieke situatie en uw voedingsbehoefte.

Uw persoonlijke voorschrift:

U weegt… kg en heeft …… calorieën en…. gram eiwit nodig per dag.

Gebruik ……………………………………..(naam medische voeding),

……………………stuks / gram / flesjes per dag.

De machtiging is geldig tot en met: ..................................................

en is geregeld via:

Gebruiksadvies en recepten met medische voeding

De ervaring leert dat u minder snel op medische voeding uitgekeken raakt als u dit steeds op een andere manier klaarmaakt of gebruikt..

Algemene adviezen

Vaak wordt drinkvoeding beter gewaardeerd als het goed koud gedronken wordt.

U kunt de drinkvoeding uitschenken in een glas en ijsklontjes of geschaafd ijs toevoegen

Is de voeding te dik of te zoet? U kunt de drinkvoeding met diverse andere vloeibare producten van (soja/plantaardige/koe) melk, (soja) yoghurt, karnemelk, sap, (koolzuurhoudend) water, ijsklontjes etc. Let op: het totale volume wordt hierdoor wel groter.

Bij slijmvorming helpt een slokje koud water, vruchtensap of een ijsklontje.

Als de geur van de drinkvoeding u tegenstaat kunt u het beste de afsluitende folie op het flesje laten zitten en daar een gaatje in prikken zodat u het met een rietje kunt drinken.

Bewaren en houdbaarheid

Drinkvoeding kan in een gesloten verpakking buiten de koelkast bewaard worden tenzij anders op de verpakking vermeld.

Bewaar de voeding bij voorkeur op een koele plaats uit de zon, bijvoorbeeld in een kast of een kelder.

De houdbaarheidsdatum staat op de verpakking. Een geopende verpakking kan maximaal 2 uur buiten de koelkast- en 24 uur in de koelkast bewaard worden.

Recepten

Hieronder volgen enkele recepten met drinkvoeding en dieetpreparaten. Ook op de websites van de fabrikanten van medische voeding en op de websites van de leverende bedrijven zijn diverse recepten te vinden waar medische voeding in is verwerkt.

Warme chocolademelk met eiwitverrijkte drinkvoeding
Per glas: 370 kcal en 18 g eiwit

Ingrediënten:

• 1 flesje eiwitverrijkte drinkvoeding op melkbasis, chocoladesmaak,

• 2 eetlepels geklopte slagroom (gezoet),

• cacaopoeder of hagelslag.

Bereiding:

1. Verwarm de drinkvoeding in een pan (niet laten koken) of 30 sec in de magnetron op 800 watt

2. Giet de warme drinkvoeding in een beker.

3. Schep de slagroom op de chocolademelk.

4. Strooi cacaopoeder of hagelslag op de slagroom.

Variatietips:

Dit recept kunt u ook met andere smaken drinkvoeding bereiden,

bijvoorbeeld mokka- of karamelsmaak. Aanlengen met melk is een goede mogelijkheid.

Eiwitverrijkt roerei Per portie: 422 kcal en 24 g eiwit

Ingrediënten:

• 100 ml eiwitverrijkte drinkvoeding op melkbasis, in de neutrale smaak

• 2 eieren

• (verse) kruiden zoals bieslook, peterselie

of oregano

• 1 eetlepel (vloeibare) margarine of boter

• zout en peper

Bereiding:

1. Breek de eieren in een kom en kluts ze met een garde of vork.

2. Voeg tijdens het klutsen de drinkvoeding toe.

3. Voeg naar smaak peper, zout en kruiden toe.

4. Verhit de boter in een koekenpan.

5. Bak het eimengsel 2-3 minuten onder voortdurend roeren met een houten lepel. Het roerei is klaar als de stukjes een vaste

vorm hebben. Serveer op brood, of gewoon los.

Variaties:

• Voeg bij stap 3 stukjes tomaat, champignons, ui of paprika toe en meng goed door met een lepel.

• Garneer het roerei met bieslook of bieslook of andere verse kruiden voor het opdienen.

Eiwitverrijkte icetea

Per glas: 150 calorieën en 16 gram eiwit

Ingrediënten:

* 30 ml eiwitgel neutrale smaak

* 100 ml perzik icetea (zonder koolzuur)

* 1 perzik op siroop uit blik (60ml)

* 3 eetlepels perziksiroop (30ml)

Bereidingswijze:

Haal 1 perzik uit het blik en schep hier ook 3 eetlepels siroop uit. Doe deze in een blender of gebruik een staafmixer, en voeg de eiwitgel en de ice tea toe.

Mix het geheel ongeveer 1 minuut, totdat er een goed drinkbare ice tea ontstaat.

Schenk de ice tea in een glas en voeg eventueel ijsblokjes en een rietje toe.

Variaties:

Kies eens voor ice tea met de smaak citroen of groene ijsthee. Of kies een andere vrucht om mee te mengen.

Fruitsmoothie

Per glas 352 kcal en 10 g eiwit

Ingrediënten:

• 1 flesje drinkvoeding op sapbasis, smaak naar keuze

• 50 ml volle yoghurt

• 50 g zacht fruit zoals banaan, aardbeien, kiwi of frambozen

• paar blaadjes munt voor de garnering

Bereidingswijze:

1. Doe de drinkvoeding met de yoghurt en het fruit in een blender of gebruik een staafmixer.

2. Mix het geheel tot een gladde drank.

3. Giet de fruitshake in een longdrinkglas en garneer met de

munt.

Pompoensoep

Per portie: 557 kcal en 22,4 gr eiwit

Ingrediënten:

• 1 flesje neutrale drinkvoeding
• 1 kleine pompoen of stuk van een grotere pompoen
• ½ knolselderij
• 2 rode paprika
• 2 uien
• 2 teentjes knoflook
• 1-2 blokjes groentebouillon
• 2 laurierblaadjes
• 2 kruidnagels
• 1 takje tijd om 1 tl gedroogde tijm
• Basilicum
• Cayennepeper

Bereidingswijze:

1. Haal het vruchtvlees uit de pompoen. Snijd de groenten in stukken. Doe alles in een pan en zet net onder water.
2. Voeg de bouillonblokjes toe samen met de tijm, de kruidnagel en de laurierblaadjes. Laat alles koken tot het gaar is.
3. Verwijder de laurierblaadjes, kruidnagel en tijm. Maak de soep glad met een staafmixer en voeg dan de drinkvoeding toe (niet meer laten koken!).
4. Breng op smaak met basilicum en cayennepeper.

TIP

• Zeef de soep om vezels en pitjes te verwijderen.
• Garneer met een scheutje room.

Recept pannenkoeken met drinkvoeding

Pannenkoeken, portie voor 1 persoon | bereidingstijd 20 minuten

Ingrediënten:

• 200 gram bloem
• snufje zout
• 1 ei
• 2 flesjes drinkvoeding op melkbasis, neutraalsmaak
• vloeibare margarine/boter

Bereidingswijze:

1. Meng de bloem met het zout in een kom.
2. Maak een kuiltje in de bloem en voeg het ei hieraan toe.
3. Voeg al roerend met een garde 1 flesje drinkvoeding toe.
4. Meng het tot dik/glad beslag.
5. Schenk het tweede flesje drinkvoeding bij het beslag en roer het geheel goed door.
6. Smelt de boter in een koekenpan.
7. Schep met een soeplepel een deel van het beslag in de pan.
8. Bak de pannenkoek goudbruin aan beide kanten.  

Serveertip

Pannenkoeken zijn lekker met bijvoorbeeld suiker, stroop, jam, kaas of spek.

Meer informatie

Voor betrouwbare informatie over voeding en kanker kun u terecht op de website: www.voedingenkankerinfo.nl.

Dit is een programma van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds. Op deze website worden vragen beantwoord over voeding en de preventie van kanker, voeding rondom de behandeling van kanker en voeding ná de behandeling van kanker.

Deze antwoorden zijn geformuleerd op basis van de beschikbare wetenschappelijke literatuur uit de voedingswetenschap.

Podcast

De diëtisten van het Antoni van Leeuwenhoek maken een podcast en er is ook een aflevering over medische voeding gemaakt.
Te beluisteren op alle podcastkanalen: Kanker…wat eet je dan?