neoadjuvant Ipilimumab - nivolumab

bij melanoom

Voorbehandeling met immuuntherapie bij operatie stadium III melanoom

U krijgt deze informatie omdat er bij u een naar de lymfeklier uitgezaaid melanoom is vastgesteld en u in aanmerking komt voor een behandeling met twee soorten immuuntherapie (ipilimumab en nivolumab) voorafgaand aan de operatie (neoadjuvant). De combinatie ipilimumab en nivolumab is in Nederland geregistreerd als behandeling voor een aantal vormen van kanker, waaronder de vorm die u heeft. De behandeling wordt door uw zorgverzekeraar vergoed.

De werking van de medicijnen in deze behandeling

Ipilimumab en nivolumab, ook wel checkpointremmers genoemd, zijn medicijnen die de natuurlijke afweerreactie van het lichaam tegen kankercellen stimuleren. Door deze krachtige stimulatie zijn de eigen immuuncellen vervolgens in staat om de kankercellen aan te vallen. Immuuntherapie is sterk verschillend van bijvoorbeeld chemotherapie of radiotherapie (bestraling). Bij chemotherapie of bestraling worden de tumorcellen op een directe manier gedood of wordt de celdeling geremd. Bij immuuntherapie zijn het dus uw eigen afweercellen die de kanker aanvallen. Uw immuunsysteem beschermt u dagelijks tegen aanvallen van bijvoorbeeld virussen en bacteriën. Het speelt echter ook een belangrijke rol bij het onderdrukken van kanker. Een belangrijke cel hierbij is een soort witte bloedcel, de T-cel (of T-lymfocyt). Deze T-cellen kunnen zowel gestimuleerd als geremd worden in hun activiteit. Hier spelen de checkpointremmers op in. De verschillende checkpointremmers werken op verschillende plaatsen op de T-cel. CTLA-4-remmers (ipilimumab) remmen het eiwit CTLA-4 en zullen op deze manier de afweer centraal aansturen en activeren. PD-1-remmers (nivolumab) remmen het eiwit PD-1 en zorgen er op die manier voor dat de kankercellen (in de tumor) de aanvallende afweercellen niet kunnen tegenhouden. De combinatie van beide remmers zorgt voor een krachtige stimulatie van de afweercellen.

Vooraf aan de behandeling

Indien u lijdt aan een zogenoemde auto-immuunaandoening, zoals reuma, de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa, een lever- of nieraandoening, een schildklierziekte of een andere auto-immuunaandoening, dient u dit met uw arts te bespreken. Behandeling met ipilimumab en nivolumab kan in deze situatie te risicovol zijn vanwege de kans op ernstige bijwerkingen. Als u en uw behandelend arts besluiten om deze behandeling te starten, dan zullen eerst enkele onderzoeken worden uitgevoerd om vast te stellen of u lichamelijk en mentaal deze behandeling kunt ondergaan.

De volgende onderzoeken kunnen worden uitgevoerd, mogelijk alles op één dag tijdens het sneldiagnostiekpad:

• Bespreken van uw medische (melanoom)voorgeschiedenis en actuele medicatie.
• Bloedonderzoek. Daarvoor wordt bloed bij u afgenomen. Er worden standaard bloedwaardes gemeten.
• Lichamelijk onderzoek. De arts/verpleegkundig specialist (VS) luistert bijvoorbeeld naar uw hart en longen en meet uw bloeddruk en hartslag.
• Controle van de gehele huid door een dermatoloog.
• Hartfilmpje.
• PET/CT-scan (indien mogelijk wordt deze opgevraagd uit uw verwijzend ziekenhuis) en eventueel een MRI-scan van de hersenen (als uw arts denkt dat het nodig is).
  Met deze scan(s) wordt er gekeken waar de tumor zich bevindt in het lichaam.
• Echo van de hals (indien de tumor zich in het hoofd-hals gebied bevindt).
• Biopt van de lymfeklier(en) inclusief het plaatsen van een marker voor de operatie.
• Zwangerschapstest (als u een vrouw bent in de vruchtbare leeftijd).

De behandeling

U krijgt twee keer, met drie weken ertussen, een infuus met nivolumab (240 mg) en een infuus met ipilimumab (80 mg) toegediend. U krijgt eerst nivolumab toegediend en daarna ipilimumab. De toediening van elk middel duurt de eerste keer 60 minuten, met 30 minuten rusttijd tussen beide middelen, en een uur observatie na toediening. In totaal duurt dit ongeveer 3,5 uur. De tweede keer duurt de toediening van elk middel 30 minuten, met
30 minuten rusttijd tussen beide middelen, en een half uur observatie na toediening. In totaal duurt dit ongeveer 2 uur. Ongeveer 6 weken nadat u het eerste infuus heeft gekregen, ondergaat u een

PET/CT-scan waarbij gekeken wordt hoe uw tumor reageert op de behandeling. Daarna zullen alle lymfeklieren in het gebied waar de lymfeklier met de uitzaaiingen zich bevindt, verwijderd worden door middel van een operatie. Deze operatie vindt plaats onder algehele narcose. De patholoog zal de lymfeklieren onderzoeken om te bepalen of uw tumor gereageerd heeft op de behandeling.

Aan de hand van de PA-uitslag van het weefselonderzoek van de patholoog wordt besloten welke behandeling u hierna krijgt. Het volgende is mogelijk:

• Uw tumor heeft goed gereageerd op de behandeling (0-10% levende tumorcellen over): dan stopt de behandeling en komt u alleen nog voor controles naar het ziekenhuis.
• Uw tumor heeft alleen gedeeltelijk of niet goed gereageerd op de behandeling (meer dan 10% levende tumorcellen over). U krijgt dan de volgende behandeling:
• U wordt behandeld met nivolumab 480 mg elke 4 weken, in totaal 11 kuren. De nivolumab wordt na de operatie niet meer gecombineerd met ipilimumab.

Het is mogelijk dat de behandeling wordt gecombineerd met radiotherapie (bestraling van het operatiegebied). Uw arts zal u daar meer over vertellen.

Bezoeken in het kader van deze behandeling

Tijdens de behandeling vindt er, voorafgaand aan de toediening van immuuntherapie, bloedafname en een poliklinische beoordeling plaats. Uw bloeddruk, pols, temperatuur en gewicht worden gemeten, de verpleegkundig specialist (VS)/arts vraagt hoe u zich voelt, welke andere medicijnen u eventueel gebruikt (heeft) en u wordt eventueel lichamelijk onderzocht.

Schema planning

Beleid anticonceptie

Het is niet bekend of uw behandeling met ipilimumab en nivolumab schade veroorzaakt bij ongeboren baby’s. Als de behandeling wordt gegeven aan een zwangere vrouw is het mogelijk dat hierdoor het ongeboren kind letsel wordt toegebracht. Deze behandeling wordt daarom niet gegeven aan zwangere vrouwen. Vrouwen in de vruchtbare leeftijd zal worden gevraagd vóór deelname aan de behandeling een zwangerschapsonderzoek te ondergaan. Deze vrouwen (en hun partner) moeten tijdens deze behandeling een doeltreffend anticonceptiemiddel gebruiken (dubbele anticonceptie). Indien van toepassing, moet u hiermee doorgaan tot zes maanden nadat u voor het laatst de behandeling met ipilimumab en nivolumab hebt gekregen. Wanneer u toch zwanger wordt dient u uw arts onmiddellijk op de hoogte te brengen. De arts bespreekt dan de mogelijkheden met u. Er is geen informatie beschikbaar over de vraag of de behandeling schadelijk is voor sperma en daardoor mogelijk letsel kan toebrengen aan de foetus. Seksueel actieve mannen moeten gepaste voorzorgsmaatregelen nemen.

Risico’s en bijwerkingen

Als er bijwerkingen optreden is dat meestal het gevolg van een te sterke activering van het immuunsysteem, waarbij de afweercellen soms lichaamseigen cellen beginnen aan te vallen en er een ontstekingsreactie (auto-immuunreactie) ontstaat. In elk orgaan of weefsel in het lichaam kan een ontstekingsreactie ontstaan, vandaar dat er veel verschillende bijwerkingen van immuuntherapie kunnen voorkomen. Bij een behandeling met combinatie immuuntherapie (nivolumab en ipilimumab) is de kans op ernstige bijwerkingen erg hoog en treden deze op bij ongeveer de helft van de patiënten. Ernstige bijwerkingen (sommige levensbedreigend) kunnen behandeling met andere medicatie en zelfs opname in het ziekenhuis nodig maken, of er wordt besloten de behandeling te onderbreken of te stoppen.

Wanneer u te lang wacht om een klacht te melden, kan het moeilijker worden om deze te behandelen of kan de bijwerking ernstig worden. Het is niet te voorspellen of u bijwerkingen zult ervaren. Indien u geen of weinig bijwerkingen ervaart, wil dit niet zeggen dat de immuuntherapie niet zou kunnen werken. Als u vanwege bijwerkingen eerder moet stoppen met de behandeling, blijft de kans op een positief effect bestaan.

De meeste bijwerkingen treden op in de eerste drie maanden van de behandeling, maar ook later tijdens de eventuele adjuvante behandeling of na het stoppen van de behandeling kunnen nog steeds bijwerkingen optreden. Het blijft steeds belangrijk om uw VS of internist (of chirurg) op de hoogte te brengen als u klachten ervaart.

Wanneer moet ik contact opnemen met het ziekenhuis?

Wij adviseren u contact te nemen bij iedere nieuwe (onbegrepen) klacht tijdens uw behandeling. In het bijzonder:

• Als u koorts hebt (> 38,5°C) of bij tekenen van een infectie;
• Als u last hebt van diarree, en zeker wanneer dit meer dan
  4 keer per dag is of bij bloed of slijm bij de ontlasting;
• Als u last hebt van aanhoudende buikkrampen en misselijkheid;
• Als u ongewild gewicht verliest;
• Als u last hebt van kortademigheid of bij een pijnlijk gevoel op de borst;
• Als hoest blijft aanhouden en verergert;
• Als u last hebt van huiduitslag;
• Als u last hebt van hoofdpijn die aanhoudt of toeneemt;
• Als u last hebt van spierzwakte, verwardheid of andere neurologische tekens;
• Als u last hebt van extreme vermoeidheid;
• Als u last hebt van extreme dorst.

Klachten tijdens de infusie

Tijdens de toediening van immuuntherapie via het infuus of binnen de eerste 48 uur erna kunnen klachten optreden. Wanneer klachten zich voordoen tijdens het toedienen per infuus, kunnen ze mogelijk worden behandeld door het infuus te vertragen of te stoppen. Ze kunnen mogelijk worden behandeld met vocht per infuus of met geneesmiddelen. Mogelijke reacties die met het infuus samenhangen, kunnen onder andere zijn:

• koorts;
• lage bloeddruk;
• koude rillingen;
• misselijkheid en/of braken;
• ademhalingsproblemen;
• opvliegers.

Bijwerkingen van ipilimumab en nivolumab

De meest voorkomende bijwerkingen die optreden bij behandeling met ipilimumab en nivolumab zijn:

• koorts;
• gewrichtsklachten;
• spierpijn;
• vermoeidheid;
• huiduitslag en jeuk;
• diarree en buikklachten;
• luchtwegklachten (kortademig en hoesten);
• maagklachten (misselijk en overgeven).
• Minder vaak voorkomende bijwerkingen:
• ogen (wazig zien);
• leverenzymen verhoogd;
• daling nierfunctie;
• hormoonklieren (hypofyse, schildklier, bijnieren).

Koorts

Wanneer koorts na inname van een koortswerend middel (bv. paracetamol) blijft aanhouden moet u ook contact opnemen met uw VS. Soms kan een ziekenhuisopname nodig zijn om een behandeling tegen een eventuele infectie op te starten. Tekenen van infectie kunnen zijn: koorts, zweten, koude rillingen, hoofdpijn, spierpijn en ziektegevoel.

Tips

• Heeft u last van koude rillingen of een algemeen minder goed gevoel, meet dan uw temperatuur. Aanhoudende koorts kan wijzen op een eventuele infectie.
• Wanneer de koorts blijft aanhouden na het innemen van een koortswerend middel (bv. paracetamol) of bij 38,5°C of meer, moet u steeds contact opnemen met het ziekenhuis.
• Neem voldoende rust en drink voldoende.

Spier- en/of gewrichtspijn

Deze bijwerking komt voor bij ongeveer 15% van de patiënten en zijn meestal mild van aard. Het kan zich uiten op verschillende manieren:

• Pijn en/of (ochtend)stijfheid van de gewrichten. Het kan gaan om de grote gewrichten (zoals heupen/schouders), soms om kleine gewrichten (zoals bijvoorbeeld de vingers). Meestal om meerdere gewrichten, soms ook om 1 gewricht;
• Pijn en/of stijfheid van de spieren;
• Spierkrampen.

Tips

• Probeer in beweging te blijven, maar gun uw spieren en gewrichten ook de nodige rust.
• Bij niet ontstoken gewrichten of spierpijn wordt warmte (bijvoorbeeld warm bad/douche of kompressen) meestal als prettig ervaren.
• Als het gewricht rood en warm is kunnen koude kompressen soms de pijn verlichten.

Vermoeidheid

Ongeveer 40% van de patiënten met immuuntherapie ervaren vermoeidheid. Anderen ervaren hier helemaal geen last van en kunnen hun activiteiten gewoon voortzetten. Naast de behandeling kan ook de kanker vermoeidheid veroorzaken.

Deze vermoeidheid kan de volgende kenmerken inhouden:

• U algemeen zwak voelen;
• Beperking ervaren bij het uitvoeren van de dagelijkse activiteiten;
• Verminderde aandacht en concentratie;
• Niet goed slapen, een toegenomen behoefte aan slaap;
• U niet goed in uw vel voelen; sneller geïrriteerd raken;
• Vermoeidheid kan een grote impact hebben op uw dagelijks leven.

Hoe best om te gaan met deze vermoeidheid?

Het advies is om een evenwicht proberen te vinden tussen enerzijds bewegen en anderzijds rusten. De beweging is nodig om actief te blijven en de rust is nodig om te herstellen. Dit is niet altijd eenvoudig en vraagt tijd en aanpassing. Het is belangrijk dat u voldoende actief blijft. Probeer uw dagelijkse activiteiten dan ook zoveel mogelijk te blijven doen. Het algemeen advies is om dagelijks ongeveer 30 minuten licht tot matig fysiek actief te zijn. Stem uw activiteit af op uw mogelijkheden en op wat u graag doet: wandelen of fietsen, zwemmen, maar ook boodschappen te voet doen, de trap nemen in plaats van de lift, in de tuin werken en dergelijke.

Bespreek mogelijkheden met uw VS om ondersteuning te krijgen in het omgaan met vermoeidheid en manieren om uw conditie op peil te houden of te verbeteren.

Tips

• Probeer uw normale dagelijkse patroon zoveel mogelijk te behouden.
• Plan uw activiteiten en voer ze op uw eigen tempo uit. Geef voorrang aan de activiteiten die u graag doet en die echt nodig zijn.
• Las indien nodig korte rustpauzes in; rust eventueel een halfuurtje overdag, maar probeer niet heel lang te slapen overdag
• Vraag hulp aan anderen wanneer nodig.
• Zorg voor een evenwichtige en gezonde voeding en drink voldoende.
• Zorg voor een goede nachtrust.
• Als u de slaap niet kunt vatten, blijf dan niet in bed liggen. Sta op en ga iets drinken of doe kort iets om te ontspannen, maar kijk liever geen tv of smartphone.
• Als u moeilijk blijft slapen, bespreek dat zeker met uw VS.

Let op

• Bestuur geen voertuig wanneer u zich erg vermoeid voelt;
• Vermijd onnodige activiteiten, stress of spanningssituaties;
• Vermijd overdag te slapen (zodat u voldoende moe bent voor het slapengaan);
• Vermijd koffie (voor het slapengaan) en alcohol.

Klachten van de huid

Immuuntherapie kan jeuk of huiduitslag veroorzaken. Immuuntherapie geeft zeer zelden haarverlies.

Huidveranderingen die kunnen optreden:

• Een droge of schilferige huid met of zonder jeuk.
• Huiduitslag in de vorm van puistjes of rode puntjes (op delen van het lichaam of de gehele huid).
• Witte verkleuring van de huid (vitiligo), dit is zeldzaam.

Tips

• Gebruik een vette crème zodra u last hebt van een droge huid. Een droge huid zal sneller jeuk veroorzaken.
• Gebruik een neutrale crème zonder alcohol en zonder parfum en gebruik deze crème bij voorkeur na het wassen.
• Douche niet te lang en met lauw water.
• Bescherm u goed tegen de zon, wind en kou om uitdroging van de huid te voorkomen.
• Als u erg last hebt van jeuk, vraag uw VS dan om een jeukstillende zalf en/of medicijn.

Klachten van de darmen

Uw behandeling kan een ontstekingsreactie geven in de darmen. De volgende klachten kunt u ervaren:

• Diarree: zachte tot vloeibare (vaak waterdunne) ontlasting;
• Buikpijn, buikkrampen;
• Slijm of bloed in de ontlasting;
• Soms tekenen van uitdroging, zoals: een dorstgevoel, een droge mond, een droge of gerimpelde huid en donkere urine;
• Gewichtsverlies.

Bij diarree tot 4 keer per dag is het belangrijk dat u voldoende drinkt (minstens 1,5 tot 2 liter per dag) en steeds contact opneemt met het ziekenhuis. Op advies van uw VS start u met een diarreeremmer, bv. Loperamide 2 mg. Bij de eerste diarree-aanval mag u twee capsules innemen. Daarna mag u telkens opnieuw één capsule innemen bij iedere vloeibare of waterdunne ontlasting en dit tot maximaal acht capsules per dag. Echter, tussen de innames dient wel minimaal 2 uur tijd te zitten. Neem nooit Loperamide om de diarree voor te zijn. Echter, soms kan het ook nodig zijn andere geneesmiddelen voor te schrijven om de diarree onder controle te krijgen.

Tips

• Drink regelmatig water of sportdranken zodat u voldoende vocht opneemt (minstens 1,5 tot 2 liter per dag).
• Eet vet- en vezelarme voeding zoals: pasta (niet volkoren), wit brood of rijst; mager vlees (kalkoen, kip).
• Het slijmvlies van de sluitspier kan geïrriteerd zijn door de veelvuldige diarree. Gebruik zacht toiletpapier of een ongeparfumeerd washandje. Vermijd geparfumeerde doekjes. Zinkoxidezalf kan helpen om de huid te beschermen bij irritatie.

Let op

• Vermijd voedingsmiddelen waardoor de darmbewegingen toenemen: grote en vetrijke maaltijden, alcohol (bier, wijn), cafeïnehoudende dranken (koffie, chocolade), voeding met grove vezels, zaden of pitten (volkorenbrood), noten.
• Vermijd voedingsmiddelen die de gasvorming verhogen: ui, prei, kool, knoflook, paprika, komkommer, meloen en koolzuurhoudende dranken.
• Vermijd voedingsmiddelen die de darmslijmvliezen irriteren: sterke kruiden en specerijen.

Klachten van de luchtwegen

Immuuntherapie kan een ontstekingsreactie van de luchtwegen veroorzaken. De volgende klachten kunt u ervaren:

• Een prikkelend gevoel in de keel;
• Een droge, prikkelende hoest;
• Hoesten, al dan niet met het ophoesten van slijm;
• Een piepende ademhaling, pijn bij inademen;
• Kortademigheid;
• Koorts.

Klachten van de maag

De meeste patiënten ervaren geen misselijkheid van immuun-therapie. Soms treedt misselijkheid toch op en hierdoor kunt u last hebben van:

• Minder eetlust;
• Een zwaar gevoel in de maag;
• Een opgeblazen gevoel;
• Een pijnlijke maag;
• Braakneigingen.

Tips

• Eet kleine hoeveelheden, gespreid over de dag en vermijd zware maaltijden;
• Eet voeding die u lekker vindt;
• Drink regelmatig water, maar drink met kleine hoeveelheden zodat u geen opgeblazen gevoel hebt;
• Vraag uw VS een geneesmiddel tegen misselijkheid of braken. Neem het geneesmiddel 30 minuten voor de maaltijd in of zoals voorgeschreven door uw VS.

Let op

• Vermijd sterke kruiden, te zoet, gebraden of vet voedsel (zoals bijvoorbeeld gefrituurd voedsel);
• Vermijd te drinken tijdens de maaltijd, dit neemt uw eetlust weg;
• Vermijd onmiddellijk te gaan liggen na de maaltijd, een halfzittende houding is beter;
• Als u misselijk bent, vermijd dan sterke geuren. Deze kunnen de misselijkheid verergeren;
• Vermijd alcoholische dranken.

Klachten van de ogen

Er kan (eerder zeldzaam, dus bij minder dan 10 op de 100 patiënten) een ontstekingsreactie van de ogen optreden. Dit kan pijn aan de ogen geven, of ook een wazig of verminderd zicht. Het is belangrijk om oogklachten steeds te melden aan uw VS. Die kan u vervolgens (snel) verwijzen naar een oogarts voor een controle-onderzoek en zo nodig een behandeling.

Klachten van de lever

Immuuntherapie kan soms leiden tot een ontsteking van de lever (hepatitis). Die ontstekingsreactie zal vaak het eerst merkbaar zijn in uw bloedwaarden, waarbij de leverwaarden verhoogd kunnen zijn.

Volgende klachten kunt u ervaren:

• Vermoeidheid, u algemeen zwak voelen.
• Het geel worden van het oogwit of van de huid; neem hierbij onmiddellijk contact op met uw VS.
• Uw VS zal nauwlettend de leverwaarden opvolgen met regelmatige bloedafnames (vooraf aan iedere behandeling).
• Soms zijn er extra bloedafnames nodig om de werking van de lever op te volgen. In overleg met uw VS kan ook worden besloten om de medicatie (tijdelijk) te stoppen als de leverwaarden te sterk verstoord zijn.

Klachten van de nieren

Ontsteking van de nieren is een zeldzame bijwerking. In de bloedonderzoeken wordt de functie van de nieren bij iedere behandeling gecontroleerd.

Klachten van de klieren die hormonen produceren

De behandeling met immuuntherapie kan ontstekingen veroorzaken van hormoonproducerende organen, zoals: de schildklier, bijnieren, de hypofyse en de alvleesklier. Deze bijwerkingen zijn zeldzaam en gaan meestal gepaard met niet heel specifieke klachten. In het bloedonderzoek worden uw hormonen regelmatig gecontroleerd. Soms is een extra controle nodig bij klachten. Deze ontstekingen van de hormoonproducerende organen zijn bijna altijd blijvend en de medicatie die u hiervoor krijgt voorgeschreven zult u dan ook levenslang moeten blijven gebruiken. Dit kan gaan om medicijnen voor de schildklier en/of bijnieren of medicijnen voor het regelen van de bloedsuikers (‘suikerziekte’).

Klachten kunnen zijn:

• Een extreme vermoeidheid;
• Een aanhoudende, vaak hevige hoofdpijn die niet of nauwelijks overgaat met een pijnstiller;
• Spierzwakte of spierpijn;
• Ongewild gewicht verliezen of aankomen in gewicht;
• Stemmingswisselingen (bijvoorbeeld vergeetachtig, prikkelbaar, verward);
• Een opgejaagd gevoel, hartkloppingen;
• Extreme dorst;
• Veranderingen van het zicht.

Hoe moet ik contact opnemen met het ziekenhuis?

De VS-en/artsen en afdelingen van het Antoni van Leeuwenhoek zijn telefonisch bereikbaar via het algemene telefoonnummer van het ziekenhuis: 020 512 9111. Buiten kantooruren kunt u vragen naar het Weekend-, Avond- of Nachthoofd (WAN-hoofd).

Als u contact opneemt met het ziekenhuis houdt dan uw patiëntengegevens bij de hand. Voor medische vragen is er dagelijks een telefonisch spreekuur (met een VS of uw vaste contactpersoon). Bij spoedvragen kunt u ook buiten deze tijden bellen.

Gebruikt u nog andere medicatie?

Als u nog andere geneesmiddelen inneemt, geef dat dan steeds door aan uw VS of behandelend arts. Het is belangrijk dat u steeds alle medicatie, alle voedingssupplementen, plantenextracten of andere homeopathische middelen doorgeeft. Corticosteroïden (zoals bijvoorbeeld dexamethason of prednisolon) worden indien nodig gebruikt in geval van bijwerkingen. De behandeling van deze bijwerkingen is complex en gebeurt daarom steeds door uw behandelend team in ons ziekenhuis. Indien u geen bijwerkingen heeft, worden deze medicijnen (en andere medicijnen die het immuunsysteem beïnvloeden) afgeraden. Indien u reeds corticosteroïden gebruikt, breng dan uw VS/arts hiervan op de hoogte. U mag in geen geval deze behandeling op eigen initiatief stoppen.

Veelgestelde vragen:

Ben ik meer vatbaar voor infecties?

Behandeling met immuuntherapie zal in tegenstelling tot chemotherapie uw eigen afweer niet verminderen. Hierdoor bent u ook niet gevoeliger voor infecties.

Kan ik een vaccin krijgen?

De meeste vaccins (zoals de griepprik, tetanusvaccin, pneumokokkenvaccin en corona-vaccin) bevatten geen levend of verzwakt virus/bacterie en kunnen zonder probleem gegeven worden tijdens de behandeling met immuuntherapie.

Een uitzondering zijn de levend verzwakte vaccins (zoals het gele koorts vaccin), dat afgeraden wordt tijdens behandeling met immuuntherapie.

Zijn de bijwerkingen tijdelijk?

In de meeste gevallen verdwijnen de bijwerkingen met de juiste behandeling na verloop van tijd. Sommige patiënten ondervinden echter bijwerkingen die niet volledig verdwijnen en een aanhoudende behandeling vereisen. Met name als klieren ontstoken raken die hormonen produceren (zoals de schildklier, bijnier, hypofyse, alvleesklier) treedt er vaak blijvend verminderde hormoonproductie op en moeten patiënten erg langdurig (levenslang) behandeling met hormonen krijgen.

Waarom duurt het zo lang (3 maanden) om na te gaan of mijn behandeling werkt?

Immuuntherapie zal uw eigen immuunsysteem activeren. De tijd die nodig is voor deze immuunactivatie en het vervolgens opruimen van kankercellen kan erg variëren en duurt bij sommige patiënten meerdere weken. Bij de meeste patiënten is bij de eerste scan na

drie maanden duidelijk of de behandeling aanslaat. Bij minder dan 10% van de patiënten is het effect pas later duidelijk. Naast de scanresultaten zullen ook uw bloedresultaten en conditie (klachten) deel uitmaken van deze beoordeling.

Werkt de therapie altijd?

Immuuntherapie werkt helaas niet bij iedereen en ook niet onmiddellijk. Daarnaast is het ook nog steeds niet goed te voorspellen bij wie de behandeling zal aanslaan en bij wie niet. Hierdoor ervaren sommige patiënten veel spanning en angst tijdens de behandeling. Deze gevoelens zijn normaal maar kunnen erg belastend zijn. Bespreek dit met uw VS zodat gepaste ondersteuning (via het Centrum voor Kwaliteit van Leven) geboden kan worden.

Waar vind ik meer informatie over immuuntherapie?

• Website van ons ziekenhuis: hier vind u meer informatie en een filmpje over de werking van checkpointremmers: https://www.avl.nl/alles-over-kanker/overzicht-van-alle-behandelingen/immuuntherapie-met-checkpointremmers/.
• Website van ESMO (= Europese vereniging van medische oncologie) www.esmo.org.
• Via de rubriek ‘For Patients’, ga je naar ‘Patients Guides’. Klik vervolgens op ‘Patient Guide on Immunotherapy Side Effects’: rechts op deze pagina kunt u de Nederlandstalige gids over bijwerkingen van immuuntherapie downloaden.
• Websites om er met kinderen over te praten: https://www.kankerspoken.nl/ .

Vertrouwelijkheid

Het privacyreglement van het Antoni van Leeuwenhoek en de richtlijnen van de Wet Bescherming Persoonsgegevens zijn van kracht. Wij zullen uw huisarts informeren over deze behandeling.

Heeft u nog vragen?

Mocht u na het lezen van deze informatie nog meer informatie willen ontvangen voor of tijdens de behandelingsperiode? Of komen er nog vragen bij u op? Dan kunt u altijd tijdens kantooruren contact opnemen met uw behandelend arts of uw verpleegkundig specialist. Over hun bereikbaarheid ontvangt u apart informatie.

Meer informatie

De zorgverleners en afdelingen van het Antoni van Leeuwenhoek zijn telefonisch bereikbaar via het algemene telefoonnummer van het ziekenhuis: 020 512 9111. Buiten kantooruren kunt u vragen naar het Weekend-, Avond- of Nachthoofd. Indien u contact opneemt met het ziekenhuis houdt u dan uw patiëntengegevens bij de hand. Voor aanvullende vragen kunt u ook terecht op het telefonisch spreekuur. U vindt informatie over de bereikbaarheid van de spreekuren op www.avl.nl/spreekuren.