LENVATINIB (Lenvima ®)

Inleiding

Deze folder is een aanvulling op de mondelinge informatie die u gekregen heeft. U kunt thuis alles nog eens rustig nalezen.

1. Wat doet Lenvatinib en waarbij wordt het gebruikt?
2. De behandeling
3. Gebruiksadviezen en waarschuwingen
4. Mogelijke bijwerkingen en adviezen daarbij
5. Wanneer moet u direct contact opnemen met het ziekenhuis
6. Bereikbaarheid en telefoonnummers

Het doel van deze folder is om u en uw naasten te informeren over het te verwachten verloop van de behandeling. Wij moedigen u en uw naasten aan om deze informatie goed door te lezen, zodat u zo min mogelijk belemmerd wordt door onzekerheid en zorgen.

1. Wat doet Lenvatinib en waarbij wordt het gebruikt?

Lenvatinib (merknaam Lenvima) is een geneesmiddel dat gebruikt wordt voor de behandeling van volwassen patiënten (18 jaar of ouder) met een progressief of gevorderd schildkliercarcinoom, bij wie een behandeling met radioactief jodium niet (meer) helpt om de ziekte een halt toe te roepen. Lenvatinib wordt ook gebruikt voor de behandeling bij volwassen patiënten met endometriumcarcinoom.

Goed gedifferentieerd schildkliercarcinoom (DTC), waaronder papillair carcinoom (PTC), folliculair carcinoom (FTC) en Hurthle-celcarcinoom, is een vorm van schildklierkanker die gewoonlijk wordt behandeld met radioactief jodium (RAI). Radioactief jodium wordt opgenomen door schildkliercellen en vernietigt daarna het (resterende) schildklierweefsel en ook jodium opnemende schildkliercellen (tumorcellen) elders in het lichaam. Soms kan er geen RAI-behandeling meer worden gegeven. Dit is het geval als:

• de tumoren geen RAI meer opnemen;
• de tumoren wel RAI opnemen, maar de ziekte toch verergert;
• de maximale dosering RAI al is toegediend (22 GBq).

Progressie betekent verdere groei of uitzaaiing van de tumor(en). Soms gaat dit gepaard met verergering van klachten, maar dat hoeft niet het geval te zijn.

Een behandeling met lenvatinib kan in deze gevallen een optie zijn. Lenvatinib blokkeert de werking van receptortyrosinekinases (RTK’s). Dit zijn eiwitten die betrokken zijn bij de celgroei en bij de ontwikkeling van nieuwe bloedvaten naar de cellen. Deze eiwitten kunnen in grote hoeveelheid aanwezig zijn in tumorcellen. Door de werking van deze eiwitten te blokkeren, vertraagt lenvatinib mogelijk de groei van tumorcellen en wordt de bloedvoorziening ernaartoe afgesneden.

2. De behandeling

*) de dosering kan veranderen tijdens de behandeling, bijvoorbeeld vanwege bijwerkingen

3. Gebruiksadviezen en waarschuwingen

Waarschuwingen vooraf:

Zwangerschap en borstvoeding gaan niet samen met de inname van lenvatinib, omdat deze behandeling ernstige gevolgen kan hebben voor de gezondheid van een baby. De werking van orale anticonceptie kan verminderd worden door het gebruik van lenvatinib. Daarom wordt aanvullende anticonceptie geadviseerd. Tot 1 maand na einde gebruik van lenvatinib wordt afgeraden zwanger te worden.

De rijvaardigheid kan beïnvloed worden door sommige bijwerkingen (vermoeidheid, duizeligheid).

Gebruiksadviezen:

De capsules kunnen met of zonder voedsel worden ingenomen.

De capsules moeten in zijn geheel ingenomen worden met water of voedsel.

Het is belangrijk de capsules op een vast tijdstip in te nemen.

Tips om hieraan te herinneren:

• Zet een alarm in de telefoon: er zijn diverse apps ontwikkeld om te helpen bij inname van medicijnen (bv Medalert, Pillboxie, Rxmindme, VGZ medicijnen).
• Leg de medicijnen op een vaste plaats.

Bent u vergeten op het vaste tijdstip de capsules in te nemen?

• Als het langer dan 12 uur duurt tot het volgende innamemoment:
  u kunt de vergeten capsules alsnog innemen.
• Als het korter dan 12 uur duurt tot het volgende innamemoment:
  u neemt de gemiste dosis niet meer in.
• Neem nooit een dubbele dosis in om een vergeten dosis in te halen!

4. Mogelijke bijwerkingen en adviezen daarbij

Door de behandeling kunnen bijwerkingen optreden. Sommige mensen hebben veel last van bijwerkingen, andere mensen weinig. Het optreden van bijwerkingen en de mate waarin, zegt niet altijd iets over het effect van de behandeling op de ziekte. Bespreek altijd alle bijwerkingen of klachten met uw behandelend arts of verpleegkundig specialist. Er zijn informatiefolders over deze onderwerpen bij het Centrum Patienteninformatie.

Hieronder staan de meest voorkomende of belangrijke bijwerkingen en adviezen hoe u er het beste mee om kunt gaan.

Verhoogde bloeddruk

Dit gaat meestal niet gepaard met klachten. Bij de controles tijdens de behandeling zal daarom steeds ook uw bloeddruk gecontroleerd worden. Bij een te hoge bloeddruk (hypertensie) zal een bloeddrukverlagend medicijn worden voorgeschreven door de arts of verpleegkundig specialist. Als de bloeddruk niet goed onder controle te krijgen is, zal de arts de dosering verlagen en in het uiterste geval de behandeling staken.

Verstoorde spijsvertering
Door de behandeling kunnen de slijmvliezen van het gehele spijsverteringsstelsel geïrriteerd raken. Daardoor kunt u last krijgen van weinig of geen eetlust, misselijkheid, braken, kokhalzen, vol gevoel of maagpijn, buikpijn, buikkrampen, opgezette buik, rommelige buik, verstopping of diarree, dorst.

Misselijkheid

• Probeer zelf uit te vinden welk eten en drinken u wel of niet verdraagt.
  Dit is voor iedereen anders (bijvoorbeeld warme maaltijden kunnen tegenstaan, koolzuurhoudende dranken kunnen gevoel van misselijkheid verlichten, zwarte koffie of thee kan het gevoel van misselijkheid/maagpijn verergeren);
• Gebruik regelmatig kleine, lichte maaltijden. Een lege maag kan ook een gevoel van misselijkheid geven;
• Eet op tijdstippen dat de misselijkheid minder is, dit kan bv ook in de nacht zijn;
• Bepaalde geuren kunnen misselijkheid verergeren;
• Zorg voor frisse kamer/lucht;
• Probeer in ieder geval voldoende te drinken, minimaal 2 liter per 24 uur;
• Vraag zo nodig de diëtiste om advies.

Verstopping

U heeft last van verstopping als u minder dan eenmaal in de drie dagen ontlasting heeft of als de ontlasting hard is en de stoelgang pijnlijk is. Bij verstopping kunt u de volgende adviezen opvolgen:

• Zorg dat u voldoende blijft drinken of sondevoeding blijft gebruiken. Streef naar minimaal 2 liter vocht per 24 uur. Vraag zo nodig de diëtiste om advies over vezelrijke voeding.
• Zorg voor voldoende beweging.
• Neem laxeermiddelen in volgens voorschrift van uw arts.

Diarree

U heeft last van aanhoudende diarree als u vier tot zes keer per dag waterdunne ontlasting heeft. Bij deze klacht kunt u de volgende adviezen opvolgen:

• Zorg dat u voldoende blijft drinken of sondevoeding blijft gebruiken. Drink steeds kleine hoeveelheden. Streef naar minimaal 2-3 liter vocht per 24 uur.
• Gebruik extra bouillon en/of (tomaten)soep.
• Eet regelmatig kleine maaltijden en vermijd laxerende en gasvormende producten, zoals kool, prei, ui, specerijen en citrusfruit.

Mondslijmvliesontsteking
De behandeling met lenvatinib kan het mondslijmvlies beschadigen. Daardoor kunnen er problemen ontstaan bij de tanden, het tandvlees, het zachte en harde gehemelte, het wangslijmvlies, de tong, de lippen en het speeksel. Mondslijmvliesklachten kunnen op verschillende manieren tot uiting komen. Dit verschilt per persoon.

U kunt last krijgen van de volgende klachten:

• droge mond;
• smaakverlies;
• gevoelige of pijnlijke mond;
• infecties;
• snel bloedend tandvlees.

U kunt de meeste van deze bijwerkingen zelf zien of voelen. Bekijk en inspecteer daarom dagelijks uw mond, zodat u tijdig uw klachten kunt aangeven.

Een goede mondverzorging tijdens de behandeling is daarom belangrijk. U kunt al veel problemen voorkomen door uw mond 6 tot 10 keer per dag te spoelen met zout water.

De zoutoplossing kunt u zelf maken. Los 1 afgestreken eetlepel zout (= 9 gram) op in één liter lauw (evt. gekookt) water. Indien u misselijk wordt van deze zoutoplossing, maakt u dan een oplossing van één liter lauw water waarin u één theelepel zout met één theelepel bakpoeder (natriumbicarbonaat) oplost, of u spoelt alleen met water. Maak iedere dag een verse oplossing. Verwijder indien van toepassing bij het spoelen uw gebitsprothese(n).

Vermoeidheid
U zult merken dat u tijdens de behandeling minder energie heeft, sneller vermoeid raakt en meer moeite heeft met concentreren. Andere mogelijke klachten hierbij kunnen zijn prikkelbaarder, emotioneel labieler, stemmingswisselingen, slaperig, lusteloos, gebrek aan interesse voor de omgeving. Klachten kunnen lang aanhouden, ook na de behandeling.

• Houd hier rekening mee in uw dagelijks leven. Zorg voor een goede verdeling van activiteiten over de dag. Bouw rustmomenten in.
• Maak onderscheid tussen belangrijke en minder belangrijke zaken. Stel prioriteiten.
• Als familie of vrienden hulp aanbieden, accepteer deze hulp dan. Zo kunt u zelf meer tijd en energie overhouden voor de dingen die u leuk of belangrijk vindt.
• Probeer uw conditie op peil te houden door in beweging te blijven. Wandelen is bij uitstek een geschikte activiteit. Hoe beter uw lichamelijke conditie, hoe minder snel u moe bent en hoe sneller u herstelt als u moe bent.
• Doe vooral leuke en ontspannende dingen
• Probeer goed te slapen door op vaste tijden te gaan slapen en op te staan.

Duizeligheid

Dit kan samenhangen met een lagere bloeddruk, verminderde intake van voeding/vocht of met de vermoeidheid. Probeer hier rekening mee te houden bij opstaan of houdingsveranderingen.

Pijnlijke, gezwollen, stijve spieren en gewrichten

Adviezen hierbij zijn zoveel mogelijk in beweging te blijven en zorgen voor adequate pijnstilling, te beginnen met paracetamol. Indien dit onvoldoende helpt kan de arts of verpleegkundig specialist sterkere pijnstilling voorschrijven.

Vocht vasthouden (oedeem)

Door de behandeling kunt u vocht gaan vasthouden. Bijvoorbeeld in uw benen, maar ook op andere plaatsen. Dit kan de volgende verschijnselen geven: minder plassen, dikkere enkels, voeten, benen, handen of armen, gewichtstoename, kortademigheid. Meld dit aan de arts of verpleegkundig specialist.

Huidproblemen
De behandeling met lenvatinib kan diverse huidproblemen veroorzaken, zoals droge huid, rode uitslag, acne-achtige puistjes in het gelaat of op de romp en ook jeuk. In zeldzame gevallen kan een pijnlijke ontsteking bij de anus ontstaan (anusfistel).

Om deze problemen te voorkomen en te behandelen zijn er de volgende adviezen:

• Draag geen knellende kleding en liefst kleding gemaakt van natuurlijke stoffen.
• Gebruik liever geen zeep tijdens het baden of douchen en gebruik bij voorkeur lauwwarm water. U kunt ongeparfumeerde bad- of douche-olie gebruiken in plaats van zeep.
• Smeer de huid dagelijks in met een hydraterende en ongeparfumeerde lotion of crème.
• Probeer felle zon te vermijden. Gebruik altijd een zonnebrandcrème met een hoge beschermingsfactor (factor 30 of hoger).
• Geef jeukklachten aan bij uw behandelend arts of verpleegkundig specialist. Deze kan speciale crèmes voorschrijven tegen de jeuk (o.a. koelzalf).
• Probeer bij jeuk niet te krabben, houdt de nagels kort, concentreer op iets anders. Warmte of contact met (synthetische) kleding of beddengoed kan de klachten verergeren.
• Draag bij pijn irritatie bij de ontlasting extra zorg voor de hygiëne en breng vaseline aan op rond de anus ter bescherming.

Hand-voetsyndroom

Dit uit zich in roodheid, pijn en zwelling van de huid op de handpalmen en voetzolen. Adviezen hierbij zijn hetzelfde als bij de overige huidproblemen. Specifiek:

• goed insmeren en ’s nachts handschoenen en sokken dragen over de ingesmeerde handen en voeten.
• geen knellende schoenen dragen en zorgen voor adequate pijnstilling.

Haaruitval
Lenvatinib kan haaruitval veroorzaken. Ook kan het haar dunner of brozer worden en er kunnen tijdens het borstelen haren uitvallen. Dit begint meestal ongeveer drie tot vier weken na de start van de behandeling. De hoofdhuid kan ook gevoelig of zelfs pijnlijk worden. Niet alleen uw hoofdhaar, maar ook overige lichaamsbeharing kan uitvallen. In alle gevallen is de haaruitval tijdelijk. U kunt overwegen een haarwerk te nemen. Een pet, hoed, sjaal of muts kunnen een goed alternatief of een goede afwisseling zijn. Een deel van de kosten voor een haarwerk wordt vergoed door de zorgverzekeraar. U heeft hiervoor een machtiging nodig. Deze kan de arts of verpleegkundig specialist voor u uitschrijven.

Bloedingen

Hierbij gaat het in de meeste gevallen om neusbloedingen. Maar ook bloed bij urine of ontlasting, blauwe plekken op het lichaam of tandvleesbloedingen kunnen voorkomen. Meld een bloeding altijd direct aan de arts of verpleegkundig specialist.

Veranderingen in resultaten van het bloedonderzoek

De behandeling met lenvatinib kan orgaanfuncties verstoren. Dit uit zich in veranderingen van resultaten bij het bloedonderzoek. Daarom is het belangrijk dat u op de afgesproken controlemomenten op de polikliniek komt en ruim van tevoren (minimaal 2 uur) bloed laat prikken.

Afwijkende waarden die kunnen optreden zijn: te laag kaliumgehalte, te laag calciumgehalte, te laag aantal bloedplaatjes (trombocyten), te weinig witte bloedcellen (leukocyten en neutrofiele granulocyten), te laag natriumgehalte, te laag magnesiumgehalte, te hoog schildklierstimulerend hormoon (TSH). Tevens kunnen resultaten in het bloedonderzoek wijzen op een verminderde nierfunctie of leverfunctie. De arts of verpleegkundig specialist zal aan de hand van de bloeduitslagen bepalen of en in welke dosering u de behandeling met lenvatinib kunt vervolgen en zal eventueel maatregelen bij een verstoorde orgaanfunctie afspreken.

Seksualiteit
Veel mensen ervaren een grote behoefte aan lichamelijke warmte, tederheid en intimiteit, maar hebben tijdens de anti-tumorbehandeling minder zin in seksueel contact. Dit kan mede worden veroorzaakt door een aantal lichamelijke klachten als gevolg van de behandeling, zoals bijvoorbeeld een drogere vagina. Als deze klacht zich voordoet, kunt u tijdens seksueel contact een glijmiddel gebruiken. Aarzel niet om problemen op het gebied van seksualiteit te bespreken met de arts of verpleegkundig specialist. U kunt in het Antoni van Leeuwenhoek terecht bij medewerkers die ervaren zijn in het bespreken van problemen op het gebied van intimiteit, seksualiteit en kanker. Bij hen kunt u terecht met vragen en twijfels op dit gebied. Hiervoor kunt u een afspraak maken via het secretariaat van het Centrum voor Kwaliteit van Leven. Meer informatie en het boekje ‘80 vragen over kanker en seksualiteit’ vindt u bij het Centrum Patienteninformatie.

Naast bovengenoemde bijwerkingen is er een aantal weinig voorkomende, maar wel belangrijke bijwerkingen waarvan u op de hoogte moet zijn voor start van de behandeling met lenvatinib. Deze mogelijke bijwerkingen kunnen zijn:

Infarcten

Door de behandeling kan er een bloedstolsel ontstaan in de bloedvaten dat vast kan komen te zitten in de longen, het hart, het hoofd of andere organen. Dit kan klachten geven als hevige pijn op de borst, pijn met ademhalen, ernstige buikpijn, neurologische uitval (scheve mond, krachts- en/of gevoelsverlies in armen en of benen). Indien u het idee heeft dat een dergelijke situatie is ontstaan, moet u direct contact opnemen met het ziekenhuis.

Nierfunctiestoornis

Door de behandeling met lenvatinib kan er een beschadiging aan het nierweefsel ontstaan, waardoor de functie van de nier achteruit kan gaan. Dit wordt tijdens de controle bewaakt aan de hand van het bloedonderzoek. Het is vooral belangrijk dat u thuis voldoende, minimaal 2 liter vocht, drinkt.
Bij extra vochtverlies door een andere oorzaak, zoals warm weer, braken, diarree of koorts, is het wenselijk dat u nog ca. een liter extra drinkt. Probeer niet alleen water te drinken, maar ook afwisselend tomaten- of groentensap, ORS, bouillon, verdund vruchtensap of een isotone sportdrank om daarmee de nodige lichaamszouten vast te houden.

5. Wanneer moet u direct contact opnemen met het ziekenhuis

• Gevoelloosheid of krachtsverlies aan 1 kant van het lichaam, ernstige hoofdpijn, epileptische aanvallen, verwardheid, moeite met praten, duizeligheid of minder goed kunnen zien. Dit kunnen symptomen zijn van een hersenbloeding of –infarct, of kunnen de gevolgen zijn van een ernstig verhoogde bloeddruk
• Pijn of druk op de borst, pijn in de armen, rug, nek of kaak, kortademigheid, snelle of onregelmatige hartslag, blauwachtige verkleuring van lippen of vingers. Dit kunnen symptomen zijn van een hartprobleem of bloedstolsel in de longen
• Ernstige buikpijn. Dit kan een symptoom zijn van een darmbloeding, perforatie of fistel
• Zwarte bloederige ontlasting, bloed bij de ontlasting of ophoesten van bloed. Dit kunnen symptomen zijn van een inwendige bloeding
• Indien braken, diarree langer dan 24 uur aanhouden en u daardoor niets kunt eten en ook niet kunt drinken. Dit zijn symptomen die kunnen leiden tot uitdroging.
• Indien u koorts heeft boven de 38,5 graden Celsius (zorg dat u een thermometer in huis heeft)

6. Bereikbaarheid en telefoonnummers

De zorgverleners en afdelingen van het Antoni van Leeuwenhoek zijn telefonisch bereikbaar via het algemene telefoonnummer van het ziekenhuis 020 512 9111.

Buiten kantooruren kunt u vragen naar het Weekend-, Avond- of Nachthoofd.
Indien u contact met ons opneemt, houdt u dan uw patiëntgegevens bij de hand.

Maart 2025