Nefrostomiekatheter

Nefrostomiekatheter

Deze brochure geeft u informatie over de nefrostomiekatheter ofwel een nierdrain. Het kan zijn dat uw persoonlijke situatie anders is dan in dit document wordt beschreven. Daar hoeft u zich geen zorgen over te maken want het team dat u begeleidt informeert u altijd volledig over uw specifieke situatie.

Deze schriftelijke informatie is een aanvulling op de mondelinge informatie en kunt u gebruiken als naslagwerk. Wij raden u aan om altijd iemand mee te nemen naar de gesprekken met zorgverleners.

Doel van de nefrostomiekatheter

De nefrostomiekatheter dient om de urineafvloed uit de nier naar buiten toe te waarborgen. Het inbrengen van een nefrostomiekatheter is noodzakelijk wanneer de doorgang van urine tussen nier en blaas verhinderd wordt of als er lekkage in de urinewegen is. Wanneer de urine niet kan afvloeien dan zet het verzamelsysteem van de nier uit. Dit wordt ook wel stuwing genoemd. Als gevolg van de stuwing kan de functie van de nier achteruitgaan.

De nefrostomiekatheter kan voor korte of voor langere tijd worden ingebracht afhankelijk van het medische probleem. Een nefrostomiekatheter vereist speciale verzorging. Daarvoor is mantelzorg of een (wijk)verpleegkundige nodig. Door de plaats van de katheter kan u deze namelijk zelf niet verzorgen.

Voorbereiding voor het inbrengen

De ingreep dient onder steriele omstandigheden plaats te vinden. Zo nodig wordt van tevoren een antibioticum toegediend. Bloedverdunnende medicijnen (als Sintrom, Marcoumar, Ascal, Xarelto) worden in overleg met uw arts van tevoren gestopt.

Tenzij er sprake is van een spoedsituatie en het belangrijk is dat de nefrostomiekatheter zo snel mogelijk geplaatst wordt.

U hoeft niet nuchter te zijn. Dat betekent dat u gewoon mag eten en drinken. Alleen als de ingreep onder narcose gebeurt, moet u wel nuchter blijven.

De behandeling kan in dagbehandeling plaatsvinden. Als alles goed verloopt en er iemand is die de nefrostomiekatheter kan verzorgen, dan mag u 6 uur na het inbrengen van de katheter met ontslag.

De ingreep

De nefrostomiekatheter wordt geplaatst met een plaatselijke verdoving. U ligt daarbij op uw buik of zij. Na desinfectie van de huid worden de huid en diepere lagen verdoofd met een injectie. Met behulp van een echoapparaat wordt de nier in beeld gebracht en met een dunne naald wordt de nier aangeprikt tot in het urineverzamelsysteem. Het aanprikken van de nier kan een pijnlijke sensatie geven. Deze naald wordt na het aanprikken vervangen door een katheter van buigzaam materiaal. Deze katheter blijft goed in de nier liggen omdat er aan het uiteinde een krul of ballon zit. Door de katheter kan de urine naar buiten toe aflopen in een katheterzak.

Complicaties

Bij alle ingrepen aan de nier kan bloedverlies ontstaan. Dit kan een reden zijn waarom u langer in het ziekenhuis moet blijven. Doordat de nier soms langere tijd niet goed heeft gefunctioneerd, kan deze na het plaatsen van de nefrostomiekatheter overmatig veel urine gaan produceren. Dit overmatig verlies van vocht moet aangevuld worden door veel te drinken, de verpleegkundige vertelt u hoeveel dit is. Ondanks een goede bevestiging kan de nefrostomiekatheter uit de nier vallen. Soms kan de nefrostomiekatheter direct weer worden ingebracht doordat er een kanaal is ontstaan tussen nier en huid. Het is dan ook belangrijk dat u na het uitvallen van de nefrostomiekatheter direct contact opneemt met uw behandelend arts of verpleegkundig specialist.

De insteekplaats van de nefrostomiekatheter kan geïrriteerd of ontstoken raken. Neemt u in dat geval contact op met uw wijkverpleegkundige of de verpleegkundig specialist van het ziekenhuis. Wel is het belangrijk om te beseffen dat enige irritatie en reactie van de huid (roodheid bij de insteekplaats van de drain en /of pusvorming) normaal is.

Neem contact op met uw arts bij meer dan anderhalve liter urineverlies per 24 uur per nefrostomiekatheter, binnen 72 uren na het plaatsen van nefrostomiekatheter. Het is dan ook belangrijk om te meten hoeveel urine u per dag verliest.

Als u koorts of pijn in de nierstreek krijgt of als er geen urine meer komt via de katheter dan moet u contact opnemen met uw behandelend arts of verpleegkundig specialist. Kijk eerst of de katheter niet is afgeknikt. Bij twijfel over de doorgankelijkheid kan 1 tot 3 ml fysiologisch zout worden ingespoten door uw arts, verpleegkundig specialist of (wijk)verpleegkundige. Ook als er sprake is van lekkage langs de katheter, kijk dan eerst of er geen knik of afknelling van de nefrostomiekatheter of de slang aanwezig is.

Omgaan met de katheter

Fixatie van de katheter

De katheter wordt op de huid gefixeerd met de Drainfix pleister (zie afbeelding 1). Deze dient twee keer per week vervangen te worden door uw mantelzorger of de (wijk)verpleeg-kundige. U mag douchen, de pleister kan tegen water en mag nat worden. Het is voor veel mensen prettig om voor het douchen een Tegaderm folie pleister over de fixatiepleister op uw rug aan te laten brengen.

Afbeelding 1 Drainfix pleister

Na het douchen verwijdert u de Tegaderm folie pleister. Laat deze niet zitten, om broeien te voorkomen. Het nemen van een (lig)bad wordt sterk afgeraden.

Knikken en draaien van de katheter moet worden voorkomen. Breng daarom een extra fixatie van de slangen aan ter hoogte van de buik.

Gebruik van urinezak

Aan de katheter wordt een urine-opvangzakje verbonden. Overdag kunt u gebruik maken van een kleine zak om de urine op te vangen. Dit zakje kunt u met elastische banden om uw bovenbeen bevestigen. Hang of draag de urinezak kruislings. Als de nefrostomiekatheter in de linker nier zit draagt u de zak aan de rechterkant, zit de nefrostomiekatheter in de rechter nier dan draagt u de urinezak aan de linkerkant. Dit voorkomt het knikken van de slang.

Voor de nacht kunt u een nacht-opvangzak met een bedrekje aan uw bed te bevestigen. Deze heeft een grotere inhoud. Om de kans op infectie te verminderen is het aan te raden de urine-beenzak een week lang aangekoppeld te laten. De urine-nachtzak kan aan de beenzak aangekoppeld worden voor de nacht.

Het wisselen van de urine-beenzak doet u als volgt:

Was uw handen voor en na het wisselen van de zak.

• Maak de urine-opvangzak los van de katheter.
• Maak het uiteinde van de katheter en eventuele dopjes schoon met een droog onsteriel gaas (van 5 bij 5 cm). Na het schoonmaken mogen het uiteinde en de dopjes niet meer in contact komen met andere voorwerpen (bv. kraan, tafel).
• Sluit een nieuw verbindingsslangetje aan en koppel vervolgens de zak aan.

Het aansluiten van de urine-nachtzak doet u als volgt:

Was uw handen voor en na het wisselen van de zak.

• Koppel de urine-nachtzak aan op het tuitje van de urine-beenzak.
• Zet het kraantje van de urine-beenzak open.

De urineopvangzak dient een keer per week vernieuwd te worden. Wij adviseren u het verbindingsslangetje één keer per vier weken te vervangen. Wanneer het verbindingsslangetje veel aanslag bevat, raden wij aan dit wekelijks te vervangen. U kunt de urine-nachtzak, na het legen, dagelijks doorspoelen met koud kraanwater. In verband met de doorgankelijkheid van de katheter en het spoelen van de blaas is het belangrijk dat u voldoende drinkt. Zorg ervoor dat u ongeveer 1 tot 1,5 liter urine per dag produceert. Een nefrostomiekatheter wordt in principe niet gespoeld als er urineproductie is. U krijgt in het ziekenhuis een pakket met materialen om de nefrostomiekatheter thuis te kunnen verzorgen. Zo nodig kunt u materiaal bijbestellen. Hoe u dit kunt doen staat op het formulier in uw pakket.

Het pakket bevat de volgende inhoud:

• urine-beenzak;
• urine-nachtzak;
• verbindingsslangetje;
• elastische beenbandjes;
• onsteriele gaasjes van 10 bij 10 cm;
• steriele gaasjes van 10 bij 10 cm;
• bedrekje;
• Micropore hechtpleister
• Drain Fix (drie stuks).

Verwisselen van de katheter

Indien een nefrostomiekatheter permanent in het lichaam blijft, dan wordt deze meestal om de drie maanden gewisseld voor een andere katheter. Door het al aanwezige kanaal kunnen deze wisselingen eenvoudig plaatsvinden. Bij het verwisselen van nefrostomiekatheter hoeft u niet nuchter te zijn.

Het ontslag

Na het inbrengen van de nefrostomiekatheter blijft u minimaal 6 uur ter observatie op de afdeling. U kunt naar huis als:

• de urine niet te bloederig is (rosé kleur mag);
• er voldoende urineproductie is;
• uw nierfunctie goed is;
• u geen koorts hebt;
• er iemand is ((wijk)verpleegkundige of mantelzorger) die de nefrostomiekatheter kan verzorgen.

Neem contact op met het ziekenhuis als één van onderstaande verschijnselen optreedt:

• er geen urine via de nefrostomiekatheter komt;
• u last heeft van pijn in de flank;
• uw temperatuur boven de 38,5 graden Celsius is;
• de nefrostomiekatheter meer dan 1,5 liter urine per 24 uur produceert;
• de nefrostomiekatheter eruit gevallen is;
• de insteekplaats van de nefrostomiekatheter ontstoken is.

Vervolgafspraken

Uw vervolgafspraken hangen af van de reden waarom de nefrostomiekatheter is geplaatst. De arts of verpleegkundige legt uit waarvoor de afspraken zijn.

Meer informatie

De zorgverleners en afdelingen van het Antoni van Leeuwenhoek zijn telefonisch bereikbaar via het algemene telefoonnummer van het ziekenhuis 020 512 9111. Op www.avl.nl/spreekuren vindt u de spreekuren van het Antoni van Leeuwenhoek.