Behandeling met radioactief jodium

van een goedaardige schildklieraandoening (hyperthyreoïdie of struma)

Voeg een ondertitel toe of verwijder deze tekst. Deze mag ook max twee regels zijn.

In verband met een behandeling met radioactief jodium wordt u binnenkort opgenomen in het Antoni van Leeuwenhoek (AVL).

In dit document vindt u informatie over:

1. De werking van de behandeling
2. De periode voor de behandeling
3. De (poli-)klinische behandeling
4. Het ontslag en de periode daarna
5. Veelgestelde vragen
6. Belangrijke adressen en telefoonnummers

Het doel van dit document is om u en uw naasten te informeren over het te verwachten verloop van de behandelprocedure. Wij moedigen u en uw naasten aan om deze informatie goed door te lezen.

Het is goed u te realiseren dat uw persoonlijke situatie anders kan zijn dan beschreven. Het team van zorgverleners dat u begeleidt, geeft u specifieke informatie over uw situatie. Wij raden u aan om altijd iemand mee te nemen naar de gesprekken met een zorgverlener. Deze schriftelijke informatie dient als aanvulling op de mondelinge informatie en als naslagwerk. Ook ontvangt u nog een formulier met de data en tijden van uw afspraken.

De werking van de behandeling

Samen met uw behandelend arts hebt u besloten uw schildklierziekte te laten behandelen met radioactief jodium. Deze stof krijgt u toegediend in de vorm van een capsule. Een therapie met radioactief jodium kan om verschillende redenen worden toegepast. Bijvoorbeeld om bij een te snel werkende schildklier de functie van het schildklierweefsel te verminderen en/of om een vergrote schildklier te verkleinen.

Het radioactief jodium krijgt u toegediend in de vorm van een capsule.

Afhankelijk van de dosis die u krijgt, mag u meteen na behandeling naar huis (poliklinische behandeling) of moet u één tot meerdere dagen worden opgenomen (klinische behandeling). De nucleair geneeskundige bespreekt met u of in uw geval opname noodzakelijk is. Vaak hoort u dit pas enkele dagen voorafgaand aan de behandeling.

Deze opname is nodig om de stralingsdosis voor uw omgeving zoveel mogelijk te beperken. Het is mogelijk om meerdere malen in uw leven een behandeling met radioactief jodium te krijgen.

De periode voor de behandeling

Poliklinisch gesprek

Voor aanvang van de therapie krijgt u een afspraak voor een poliklinisch intakegesprek bij de nucleair geneeskundige. Tijdens dit gesprek wordt informatie en uitleg gegeven betreffende de therapie. Na dit gesprek zult u, mits u geschikt bent en u akkoord gaat met de therapie, aangemeld worden voor de behandeling.

Aanvullende onderzoeken

Ter voorbereiding op de behandeling kan een aantal onderzoeken worden uitgevoerd. Dit zal uw behandelend nucleair geneeskundige met u bespreken.

De volgende onderzoeken kunnen worden afgesproken:

• Bloedafname
• Uptakemeting van de schildklier

Bij voorkeur krijgt u gedurende 3 maanden voorafgaand aan deze behandeling geen jodiumhoudend contrast bij een CT onderzoek (in uitzonderlijke gevallen kan dit worden verkort tot 6 weken voorafgaand aan behandeling).

Bloedafname

In het bloed wordt gekeken naar de functie van de schildklier en kan eventueel gemeten worden of u zwanger bent.

Uptakemeting van de schildklier (jodiumscan)

Met behulp van dit onderzoek is het mogelijk de hoeveelheid jodiumopname in de schildklier te bepalen. Zie daarvoor aparte patiënteninformatie.

Dieët

Indien u geen hyperthyreoïdie heeft, wordt u verzocht gedurende 7 dagen voorafgaand aan de behandeling een jodium beperkt dieet te volgen. Hiervan krijgt u separaat informatie.

Medicatie

Een aantal medicijnen kan van invloed zijn op het resultaat van de behandeling. Daarom moet u deze middelen van tevoren stoppen. Als u schildklier remmende medicatie gebruikt, zoals thiamazol (Strumazol), carbimazol of propylthiouracil (PTU), moet u deze 4 dagen van tevoren stoppen. Vaak worden deze medicijnen in combinatie met levothyroxine (Thyrax of Euthyrox) gegeven, hetgeen u tegelijkertijd moet staken. Alle overige medicatie moet u gewoon blijven gebruiken zoals u gewend bent. Voor alleen een vergrote schildklier (struma) worden meestal geen medicijnen gegeven.

Patiënten met diabetes mellitus of patiënten met een speciaal dieet moeten van tevoren contact opnemen met het secretariaat van de afdeling Nucleaire Geneeskunde.

Zwangerschap

In verband met de straling mag u niet zwanger worden of geen kind verwekken tijdens of in de 6 maanden na de behandeling. Heeft u (nog) een kinderwens, bespreek de mogelijkheid van semenpreservatie met de nucleair geneeskundige. Bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd zal voorafgaande aan de behandeling een zwangerschapstest worden gedaan.

3. De (poli-)klinische behandeling

Dag van behandeling

Op de dag van de behandeling moet u nuchter zijn. Dat wil zeggen dat u vanaf 4 uur voor de behandeling niet meer mag eten. U mag op de dag van opname in de ochtend nog wel wat drinken (1 kopje thee of koffie bijvoorbeeld).

U mag uw medicijnen gewoon innemen met een glaasje water, uitgezonderd de bovengenoemde schildkliermedicijnen, indien van toepassing.

Op de dag van behandeling meldt u zich eerst bij de afdeling Bloedafname, begane grond, waar uw bloed wordt afgenomen. Bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd zal tevens een zwangerschapstest worden verricht.

Na bloedafname meldt u zich bij de balie Nucleaire Geneeskunde, waarna u naar de wachtkamer wordt verwezen in geval van een poliklinische behandeling. Als u één tot enkele dagen moet worden opgenomen (klinische behandeling), wordt u naar de therapie-afdeling Nucleaire Geneeskunde verwezen. De nucleair geneeskundige heeft met u besproken of u na de behandeling direct naar huis mag, of dat u moet worden opgenomen. Hier wordt u door een verpleegkundige naar uw kamer gebracht.

Behandeling

U krijgt het radioactieve jodium toegediend in de vorm van een capsule die u met een bekertje water moet innemen. Het jodium wordt via uw maag opgenomen in uw bloed, en concentreert zich uiteindelijk in de schildklier. Om het geneesmiddel goed door de maag en darmen te laten opnemen krijgt u instructies over wat u mag eten en drinken. Om de uitscheiding van afvalstoffen via de urine te bevorderen moet u veel drinken na de toediening van de radioactiviteit.

Door de straling worden schildkliercellen vernietigd; het effect hiervan wordt pas na enkele weken tot maanden merkbaar - de grootte van de schildklier kan zelfs nog tot een jaar na de behandeling afnemen.

Als u schildkliermedicijnen gebruikt, moet u deze vanaf 3 dagen na de behandeling weer gaan innemen.

Bijwerkingen

Als gevolg van het moeten staken van schildkliermedicatie, kunnen de klachten van de te snel werkende schildklier, zoals vermoeidheid, gejaagdheid, transpireren en hartkloppingen, weer toenemen. Drie dagen na de behandeling met radioactief jodium kunt u deze medicijnen weer hervatten, waarna de klachten snel zullen verdwijnen.

De behandeling zelf heeft meestal weinig tot geen bijwerkingen, maar een hoge dosering kan soms klachten geven zoals misselijkheid of een droge mond. Soms kan enkele dagen na de behandeling keelpijn optreden. In zeldzame gevallen kan te veel schildklierhormoon vrijkomen na de behandeling, waardoor aanvankelijk de klachten van een te snel werkende schildklier kunnen toenemen. Ook kunnen in zeldzame gevallen bij patiënten met de ziekte van Graves klachten van uitpuilende ogen (exofthalmos) verergeren of ontstaan, met name bij patiënten die ook roken. Patiënten met de ziekte van Graves wordt daarom dringend geadviseerd vóór de behandeling te stoppen met roken.

Stralingshygiëne

De radioactiviteit verlaat op allerlei manieren het lichaam, zodat alle lichaamsvloeistoffen (urine, ontlasting, speeksel, zweet en bloed) tijdelijk radioactief zijn en een besmettingsgevaar voor anderen vormen. Daarnaast zendt u straling uit zolang nog niet alle radioactieve stof het lichaam heeft verlaten. Bij hoge dosering wordt u daarom opgenomen en tijdens de opname verpleegd op een aparte ‘stralingskamer’. Deze is zo ingericht dat ongewenste verspreiding van het jodium in het milieu wordt voorkomen. Bij lagere dosering hoeft u niet te worden opgenomen, maar gaat u na de behandeling naar huis met leefregels (zie verder).

Praktische informatie als u moet worden opgenomen

De hieronder vermelde informatie geldt alleen voor patiënten die moeten worden opgenomen.

Medicijnen

• Uw medicijnen moet u van thuis meenemen. Neem alleen de hoeveelheid medicatie mee die nodig is voor de duur van de opname.

Kleding

• Ondergoed, pyjama en (afwasbare) slippers moet u van thuis meenemen.
• Neemt u bij voorkeur prettig zittende, oude kleding mee. Uw kleding mag mee naar huis, mits deze niet besmet is geraakt door urine of braaksel. De kleding moet u bij thuiskomst direct één maal apart wassen. Indien kleding besmet is, kan overwogen worden om deze te vernietigen. Dat zal altijd in overleg met u plaatsvinden.
• Wij adviseren u om sieraden en uw horloge thuis te laten.

Wat mag er verder mee op de kamer

De volgende artikelen mogen wel meegenomen worden, mits deze na ontslag gedurende 14 dagen alleen door uzelf gebruikt worden:

• Multimedia-apparatuur (mobiele telefoon, laptop, tablet, etc.)
• Persoonlijke benodigdheden zoals een bril, gehoorapparaten en/of rollator
• Toiletartikelen (bij voorkeur restjes, wegwerp scheerartikelen),
• Tijdschriften en boeken
• Drink- en etenswaren zoals snoep en fruit mogen meegenomen worden

Wat is er op de kamer aanwezig

• Uw kamer beschikt en tablet met internet connectie. Ook is een standaard telefoon beschikbaar.
• Handdoeken en wegwerp washandjes
• Koelkast
• Water en aanmaak limonade
• Douche, wastafel en toilet
• Drink- en etenswaren zoals snoep en fruit mogen meegenomen worden

Warme maaltijd

De warme maaltijd wordt 's avonds geserveerd, de voedingsassistent brengt dit op uw kamer.

Schoonmaken van de kamer

Tijdens uw verblijf wordt u verzocht om zelf uw bed op te maken en de kamer schoon te houden. Zo kan de straling voor het ziekenhuis personeel beperkt worden.

Toiletbezoek

Na ieder toiletbezoek moet u uw handen zorgvuldig wassen. Om te voorkomen dat de toiletrand en de vloer besmet raken met radioactiviteit, worden ook mannen verzocht zittend te urineren.

Wat mag er niet?

• De kamer tijdens de behandeling verlaten
• Roken in en rondom het ziekenhuis

Bezoek tijdens opname

U mag de eerste 24 uur van uw opname geen bezoek ontvangen. Zwangere vrouwen en personen jonger dan 18 jaar hebben gedurende de gehele opname geen toegang. Bezoekers mogen niet eten of drinken op de kamer. Lichamelijk contact is niet toegestaan en er moet minimaal één meter afstand worden bewaard. De duur van het bezoek is maximaal 15-30 minuten. In bijzondere gevallen kan een uitzondering gemaakt worden, in overleg met de stralingsdeskundige en verpleegkundigen.

Voeding rondom de behandeling

Het radioactieve jodium dat niet in de schildklier wordt opgenomen, plast u de eerste dag na de toediening grotendeels weer uit. Wij adviseren daarom om de eerste dag na de toediening goed te drinken (2 à 3 liter vocht). Vanaf 1 uur na inname van de capsule mag u weer eten en moet u veel gaan drinken. Indien u binnen een uur iets te eten neemt kan dat de opname van jodium remmen.

De speekselklieren nemen ook een klein beetje jodium op, waardoor een ontsteking van de klieren kan optreden. Dit kan pijnklachten geven. Om dit te voorkomen wordt u aangeraden om vanaf 24 uur tot 5 dagen na de toediening regelmatig (ongeveer elke drie uur overdag) een zuurtje te eten; dit stimuleert de speekselaanmaak.

4. Het ontslag en de periode daarna

Leefregels

De hoeveelheid straling is nu zodanig dat u niet (meer) geïsoleerd hoeft te blijven. Desondanks kunt u nog steeds andere personen in uw directe omgeving in lichte mate blootstellen aan straling. Dit brengt weliswaar geen direct gevaar met zich mee, maar de blootstelling dient toch altijd zo weinig mogelijk te zijn. Vooral voor kinderen en zwangere vrouwen. U wordt daarom zeer dringend geadviseerd om leefregels op te volgen. Deze leefregels en de duur hiervan ontvangt u in een apart overzicht.

Contact met het ziekenhuis

Als u na ontslag uit het ziekenhuis toenemend last krijgt van pijn in de speekselklieren, misselijkheid en/of braken of andere onbegrepen klachten, verzoeken wij u contact op te nemen met een van de nucleair geneeskundigen.

Vervolgafspraken

Uw behandelend arts zal uw controles weer overnemen. Hiervoor moet u zelf een afspraak maken 4 tot 6 weken na de behandeling.

5. Veel gestelde vragen

Is de straling gevaarlijk?
De behandeling van patiënten met een radioactief geneesmiddel wordt al vele jaren toegepast en is effectief en veilig gebleken.

Is de straling tijdens de behandeling te voelen of te zien?
Nee, de straling is niet te voelen of te zien.

Waarom mag ik vanaf 4 uur voor de behandeling niet eten?
Het radioactieve geneesmiddel wordt via de maag en de darmen in het lichaam opgenomen. Het is daarom belangrijk dat de maag tijdens de toediening niet te vol is.

Bestaat er gevaar voor huisgenoten, bezoekers, collega's e.d.?

De ontslagdosis is zo vastgesteld dat u vrijwel geen risico vormt voor de omgeving. U dient zich na de behandeling echter wel gedurende een bepaalde periode aan stralingshygiënische leefregels te houden. Met name geldt dit voor contact met jonge kinderen en zwangere vrouwen (zie ook het meegestuurde overzicht ‘Leefregels na behandeling met

I-131 therapie ’).

6. Belangrijke telefoonnummers en adressen

Mocht u na het lezen van deze folder nog vragen hebben dan kunt u die gerust stellen als u op de afdeling komt, voordat men met de behandeling begint. Heeft u vragen die verband houden met de voorbereiding van de behandeling, bijvoorbeeld betreffende het gebruik van medicijnen, dan kunt u telefonisch contact opnemen met de afdeling Nucleaire Geneeskunde.

Afspraken verplaatsen of afzeggen

Mocht u om wat voor reden dan ook de afspraak op onze afdeling niet kunnen nakomen, dan verzoeken wij u dit zo snel mogelijk te melden aan onze afdeling Nucleaire Geneeskunde.

Voor deze behandeling dient het radioactieve materiaal speciaal te worden besteld. Wij kunnen dan deze bestelling annuleren, zodat wij geen onnodige kosten hoeven te maken. Ook kunnen wij dan zo mogelijk een andere patiënt oproepen, zodat de behandelplek niet

verloren gaat.

Afdeling nucleaire geneeskunde

De afdeling nucleaire geneeskunde is gedurende werkdagen telefonisch bereikbaar van 08.30 tot 17:00 uur via het algemene ziekenhuis telefoonnummer 020-512 9111 of per e-mail: ngtherapie@nki.nl