Sondevoeding bij ontslag uit het ziekenhuis

Door ziekte, behandeling of na een operatie kan het nodig zijn sondevoeding te gebruiken. Mogelijk lukt het u niet om op gewicht te blijven met de voeding die u gewend bent. Met sondevoeding voorkomt u dat een tekort aan voedingsstoffen uw lichaam onnodig verzwakt.

In deze brochure kunt u onder meer lezen wat sondevoeding is, waarom u het krijgt en op welke manieren sondevoeding gebruikt kan worden. Mocht u naar aanleiding van deze brochure vragen hebben, neem dan gerust contact op met uw diëtist. Contactgegevens vindt u aan het einde van deze brochure.

Wat is sondevoeding?

Sondevoeding is vloeibare voeding die via een slangetje (sonde) in de maag of dunne darm terecht komt. Het bevat alle voedingstoffen (eiwitten, vetten, koolhydraten, vitamines, mineralen en vocht) die u dagelijks nodig heeft. Sondevoeding kan de normale voeding geheel vervangen maar kan ook een aanvulling zijn op de gewone voeding.

Waarom sondevoeding?

Mogelijk kan of mag u door ziekte, behandeling of een operatie niet voldoende eten en/of drinken. Sondevoeding kan dan een oplossing bieden. U voorkomt hiermee dat een tekort aan voedingsstoffen uw lichaam onnodig verzwakt en u ondervoed raakt. Door ondervoeding kunt u meer last krijgen van bijwerkingen van de behandeling of operatie en herstelt u trager.

Hoe lang sondevoeding?

Hoe lang u sondevoeding nodig heeft, hangt af van de reden dat sondevoeding gestart wordt. De een heeft slechts enkele dagen sondevoeding nodig, de ander kan maanden of zelfs jaren sondevoeding nodig hebben.

Bespreek met uw arts of diëtist wat de verwachtingen zijn voor uw persoonlijke situatie.

Als u mag en kan blijven eten en drinken naast de sondevoeding, is het aan te raden dit ook te doen. Wanneer u langere tijd nauwelijks eet, is er kans dat u na verloop van tijd minder goed kunt slikken of minder intensief proeft. Dit kan het afbouwen van sondevoeding lastiger maken.

Wat is een sonde en welke soorten zijn er?

Sondevoeding wordt toegediend via een sonde. Dit flexibele slangetje dat op verschillende manieren in de maag of darm kan worden ingebracht. Welk type sonde u krijgt, is afhankelijk van de reden dat sondevoeding gestart wordt en de verwachte duur van sondevoeding.

De meest voorkomende typen sonde zijn:

• Neus-maagsonde: de sonde wordt via de neus ingebracht en eindigt in de maag;
• Neus-duodenumsonde: de sonde wordt via de neus ingebracht en eindigt in het duodenum, ook wel ‘twaalfvingerige darm’ genoemd, het eerste stukje van de dunne darm;
• Bengmarksonde: de sonde wordt via de neus ingebracht en komt door de werking van de maag in enkele uren in het duodenum terecht.
• Deze drie neussondes (neus-maag, neus-duodenum en bengmark) zult u in het begin voelen bij het slikken, maar dit gevoel went.
• PRG: de sonde wordt door de buikwand heen, direct in de maag ingebracht;
• PEJ: de sonde wordt door de buikwand heen in de maag ingebracht en vanuit de maag doorgelegd in het jejunum (het middelste stukje van de dunne darm);
• Jejunostomie: de sonde wordt tijdens operatie vanuit het jejunum door de buikwand heen naar ‘buiten’ geleid.

Hoeveel sondevoeding heeft u nodig?

Uw diëtist bespreekt met u hoeveel en welk type sondevoeding u per dag nodig heeft, afhankelijk van uw lengte, gewicht, geslacht en leeftijd.

Sondevoeding kan op twee manieren worden gegeven, namelijk ‘volledig’ of ‘aanvullend’. ‘Volledig’ betekent dat u naast de sondevoeding niets meer hoeft te eten of te drinken, de hoeveelheid sondevoeding bevat alle voedingstoffen die u per dag nodig heeft. ‘Aanvullend’ betekent dat sondevoeding gegeven wordt als aanvulling op wat u eet en drinkt. U moet dus blijven eten en drinken om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen.

Wanneer u merkt dat u ondanks het gebruik van sondevoeding afvalt, de voorgeschreven hoeveelheid sondevoeding te veel voor u is of u klachten krijgt van de sondevoeding, neem dan contact op met de afdeling diëtetiek via de Backoffice: 020-5129111.

Hoe wordt sondevoeding toegediend?

Sondevoeding kan op verschillende manieren worden toegediend. De twee meest gebruikte vormen zijn via een voedingspomp of in porties (portietoediening) met behulp van een spuit.

Voedingspomp

De voedingspomp wordt met de sonde verbonden door een pompset (toedienings-systeem). De pomp wordt ingesteld op een specifieke druppelsnelheid, waarna de voeding via de pompset in uw maag of darm gedruppeld wordt. De inloopsnelheid kan met een pomp nauwkeurig ingesteld worden. Als de voeding 24 uur lang gegeven wordt, noemen we dit ‘continue’. Sondevoeding met een pomp kan ook over een deel van de dag of nacht gegeven worden. Dit noemen we intermitterend.

Portietoediening

Wanneer de sonde in de maag eindigt, kunt u met een spuit enkele keren per dag sondevoeding door de sonde spuiten. Aan de zak sondevoeding kunt u een pompset aansluiten. Via dit systeem kunt u voeding in de spuit ‘optrekken’. De spuit kan met een koppelstukje op de sonde worden aangesloten, waarna u de voeding kunt doorspuiten. Wanneer u sondevoeding met een spuit toedient, noemen we dit ‘porties’.

Sonde doorspuiten

• Om de sonde goed schoon te houden en verstopping te voorkomen is het belangrijk om de sonde vier tot zes keer per dag door te spuiten met 20 cc lauwwarm kraanwater.
• Als u medicijnen via de sonde toedient, maak ze dan fijn genoeg, spuit de sonde dan voor en na het toedienen van de medicijnen door met 20 ml lauwwarm kraanwater.
• U kunt de sonde op twee manieren doorspuiten: rechtstreeks via de sonde of via het bijspuitpunt van het toedieningsysteem.
• Gebruik bij een eventuele verstopping van de sonde GEEN koolzuurhoudende dranken om de sonde door te spuiten, gebruik ook bij verstopping lauwwarm water. Gebruik ook geen koolzuurhoudend bronwater om mee door te spoelen. Het koolzuur zal de eiwitten van de sondevoeding uitvlokken in plaats van oplossen, hierdoor verergert de verstopping.
• Lukt het u niet de verstopping op te lossen neem dan contact op met uw wijkverpleegkundige, (huis)arts of het facilitaire bedrijf dat uw sondevoeding levert (Sorgente of MediReva).
• Vervang tweemaal per week de spuiten die u gebruikt om de sonde met lauw kraanwater door te spuiten.

Bewaren van sondevoeding

Een ongeopend pak sondevoeding mag buiten de koelkast bewaard worden. Wanneer u de voeding aan de pomp heeft aangesloten, mag deze maximaal 24 uur aanhangen. Gebruikt u porties sondevoeding, dan moet de sondevoeding tussentijds in de koelkast bewaard worden. Een geopend pak sondevoeding is maximaal 24 uur houdbaar.

Machtiging

Wanneer u van uw facilitaire bedrijf bericht krijgt dat uw machtiging om voeding te bestellen afloopt, neem dan contact op met de afdeling diëtetiek (zie contactgegevens). Het is voldoende om uiterlijk een week voor het verstrijken van de machtiging contact op te nemen. De machtiging kan elektronisch door de diëtisten verlengd worden en meestal is dit binnen 1 a 2 werkdagen geregeld.

Stoppen met sondevoeding en verwijdering sonde

Als u van de diëtist en/of de behandelend arts mag stoppen met sondevoeding dient u het facilitair bedrijf hiervan op de hoogte te brengen. Zij zullen dan de pomp komen ophalen of u instructie geven hoe u de pomp kosteloos retour kunt zenden.

Neem contact op met uw behandelend arts of verpleegkundig specialist. De arts of verpleegkundig specialist verwijdert de sonde zelf of regelt een uitvoeringsverzoek zodat de sonde op het Onderzoeks- en Behandelcentrum (OBC) verwijderd kan worden.

De neusmaagsonde kan eventueel ook door de huisarts verwijderd worden.

Mogelijke klachten van sondevoeding

De sonde, of het inlopen van sondevoeding, kan soms klachten geven. Hieronder enkele van de meest voorkomende klachten.

* neem contact op met uw diëtist wanneer dit probleem langer dan twee dagen blijft aanhouden

Meer informatie

Zie voor meer informatie over bijvoorbeeld mondhygiëne, verzorging en vervanging van de sonde en meer praktische problemen de brochure over sondevoeding van de Maag Lever Darm Stichting (www.mlds.nl > brochures > sondevoeding).