Port a Cath

Uw arts heeft u een behandeling voorgeschreven waarbij regelmatige toediening van medicijnen of vloeistoffen direct in een bloedvat noodzakelijk is.

Meestal worden deze medicijnen of vloeistoffen via een naald toegediend in een ader of slagader in een arm of soms in een been.

Uw dokter heeft u een implanteerbaar toedieningssysteem aanbevolen. In het AVL gebruiken we de zogenaamde Port a cath (ofwel de PAC). Dit systeem is geschikt voor de toediening van medicijnen, bloed of andere vloeistoffen. Ook kan het gebruikt worden voor contrastvloeistof bij radiologisch onderzoek (CT-scan).

Deze folder geeft u algemene informatie over de PAC en de verzorging ervan.

Wat is een PAC?

De PAC wordt “volledig implanteerbaar toedieningssysteem” genoemd omdat hij volledig onder de huid geplaatst wordt. Meestal is er een voorkeur voor de Arm-poort (in de bovenarm) maar in sommige gevallen wordt er toch bewust gekozen voor een PAC op de romp van het lichaam. Dit kan rond het borstbeen zijn of hoger gelegen rond het sleutelbeen.

Hoe ziet een PAC eruit?

De PAC bestaat uit twee belangrijke onderdelen:

• Het PAC-reservoir: een kleine injectiekamer, gemaakt van titanium afgesloten door een zelfsluitend siliconen membraan
• De PAC-katheter: een dunne, flexibele infusielijn.

Figuur 1. De onderdelen van de Port-A-Cath

De procedure

Voor het plaatsen van de PAC wordt u 1 dag opgenomen. Het inbrengen van de PAC is een chirurgische ingreep onder narcose op de operatiekamer, die ongeveer 30 tot 60 minuten duurt (de Arm-poort hoeft niet onder narcose te worden ingebracht, maar onder doorlichting. Hiervan is een aparte folder).

Er zijn 2 kleine sneetjes (incisies) nodig om het systeem in te brengen. Eén voor het plaatsen van de injectiekamer onder de huid, en één voor het aanbrengen van de katheter in de ader. De katheter wordt in de ader opgeschoven, tot de katheterpunt een punt bereikt heeft precies boven het hart. Het andere eind van de katheter zit aangesloten op de injectiekamer. De plaats van de injectiekamer wordt in overleg met u bepaald, meestal op het borstbeen of een rib. Direct na het inbrengen van de PAC wordt een controle röntgenfoto gemaakt om er zeker van te zijn dat de katheter in de goede positie ligt.

Figuur 2. De ligging van de Port-A-Cath

Gebruik van de PAC

Alle onderdelen van de PAC worden volledig onder de huid geplaatst. Om toegang tot het systeem te verkrijgen wordt met een speciale naald door de huid geprikt. Aangezien de naald door de huid geprikt wordt, zult u een prik voelen. De naald wordt geprikt tot op de bodem van het reservoir.

Figuur 3. Aangeprikte Port-A-Cath

Toediening van medicatie via het systeem

De medicijnen of vloeistoffen gaan -via de naald en het reservoir- doorv de katheter en komen op die manier direct in de bloedcirculatie.

Wanneer de medicatie wordt toegediend in de vorm van een bolusinjectie (toediening ineens), wordt de naald verwijderd nadat alle medicijnen en vloeistoffen zijn toegediend en het systeem is doorgespoeld

Wanneer er sprake is van een langere toediening via een infuus moet de naald op zijn plaats blijven tot alle medicijnen en vloeistoffen zijn toegediend.

Wanneer er alleen sprake is van bloed afnemen wordt, nadat het bloed is afgenomen, het systeem doorgespoeld en de naald verwijderd.

Verzorging, doorspoelen van het systeem

Het systeem moet doorgespoeld worden met 10 cc NaCl 0.9% zoutoplossing om te voorkomen dat er verstoppingen optreden in de katheter. Het systeem moet na elke handeling op deze wijze doorgespoeld worden. Als de PAC niet in gebruik is moet het systeem tenminste eenmaal per 4 tot 6 weken doorgespoeld worden.

De aanprikplaats inspecteren

Wanneer het systeem niet aangeprikt is, is het wassen van de plaats waar het systeem onder de huid ligt gewoon mogelijk. Een verband of gaasje is meestal niet nodig. Het is verstandig de aanprikplaats regelmatig te inspecteren. Mocht het lijken of het systeem is verschoven, of mocht u blauwe plekken, zwellingen, roodheid of irritatie waarnemen, of pijn of koorts krijgen, waarschuw dan onmiddellijk uw behandelend arts.

Mogelijke complicaties

1. Een weinig voorkomende complicatie is dat tijdens het inbrengen van het PAC de long wordt aangeprikt. In medische termen noemen we dit een pneumothorax. Uiteraard volgt hier een behandeling op. U wordt daarover door uw arts geïnformeerd.
2. Ook kan een infectie optreden van de katheter. Dit kan koorts veroorzaken en/of roodheid of zwelling en pijn op de plaats waar het PAC is ingebracht. Er wordt geprobeerd de infectie te behandelen met antibiotica. Als dit niet lukt, zal het systeem verwijderd moeten worden. Waarschuw altijd uw behandelend arts wanneer u koorts krijgt of zwelling, roodheid of pijn waarneemt.
3. Soms is de katheter niet goed doorgankelijk, d.w.z. dat er geen vloeistof ingespoten kan worden en/of geen bloed uit de katheter kan worden opgezogen. Er kan dan geprobeerd worden om de katheter weer doorgankelijk te krijgen met bepaalde medicijnen die of via een infuus, of via een injectie toegediend worden via het systeem.
4. Een andere complicatie is het ontstaan van trombose in de ader waar de katheter is ingebracht. Dit kan zich uiten in het dikker worden van de arm en soms de nek. Het kan ook pijn en koorts veroorzaken. In dat geval wordt het systeem verwijderd, en krijgt u medicijnen die verdere trombosevorming in de ader tegen gaan.

Implantatiebewijs

Voordat u het ziekenhuis verlaat ontvangt u een implantatiebewijs. Draag dit kaartje altijd bij u bij een bezoek aan uw arts of aan het ziekenhuis, zodat u de informatie over uw PAC direct bij de hand heeft.

Veelgestelde vragen

Wie mogen er in het PAC prikken?

Een arts en een daartoe speciaal opgeleide verpleegkundige.

Wat blijft er zichtbaar na de operatie?

Kleine littekens, één op de borst en één onder het sleutelbeen.

Kan ik ermee door het poortje op de luchthaven?

Ja.

Wat gebeurt er als de PAC in een ander land of stad aangeprikt moet worden?

Dit soort systemen wordt veel gebruikt over de hele wereld. In vrijwel elk land zijn wel ziekenhuizen waar artsen en verpleegkundigen ervaring hebben met dit systeem en kunnen helpen.

Wat gebeurt er met het systeem als het niet meer nodig is?

Meestal wordt het dan verwijderd, maar soms laat men het wel zitten om het in de toekomst opnieuw te kunnen gebruiken.