Photo Dynamische Therapie (PDT)

Met deze folder informeren wij u over de behandeling met fotodynamische therapie bij actinische keratose of basaalcelcarcinoom.

Wat is fotodynamische therapie?

Fotodynamische therapie komt van het Engels “Photodynamic therapy” afgekort als PDT. Bij fotodynamische therapie worden de afwijkende huidcellen extreem gevoelig gemaakt voor een spectrum van het daglicht met behulp van een plaatselijk aangebrachte creme dat een lichtgevoelige stof bevat z.g. fotosensitiser (methyl-aminolevulinezuur (methyl-ALA, merknaam Metvix.

Na het bewerken van de afwijkende huidplekjes met deze fotosensitiser bevattende creme worden de plekken gedurende bepaalde tijd belicht met een speciale lichtbron (Aktilite , LED 620nm). Hierbij ontstaat een complexe (fototoxische) reactie, waardoor de afwijkende huidcellen afsterven. Na de behandeling treedt roodheid en zwelling op en de behandelde plek ziet er uit als een schaaf- of brandwond. Het volledige herstel treedt binnen enkele weken op.

Fotodynamische therapie kan worden toegepast voor behandeling van:

• Actinische keratose (een huidbeschadiging veroorzaakt door overmatige blootstelling aan de ultraviolete straling en is tevens een voorstadium van het plaveiselcelcarcinoom).
• Het beginstadium van het plaveiselcelcarcinoom oftewel plaveiselcelcarcinoom in situ, ook bekend als Morbus Bowen.
• De oppervlakkige vorm van het basaalcelcarcinoom.

Er zijn verschillende behandelprotocollen voor het uitvoeren van de fotodynamysche therapie (PDT). In ons ziekenhuis bestaat de PDT voor het basaalcelcarcinoom en het Morbus Bowen uit twee behandelsessies die één week na elkaar plaatsvinden.

De PDT van actinische keratose volstaat in principe met één behandeling.

Voorbereiding

De dermatoloog zal beoordelen of de plekken die met de PDT behandeld zullen worden, of een voorbereidende crème noodzakelijk is. Deze voorbehandeling is in sommige gevallen nodig om de overmatige schilfering en korstenvorming op de te behandelen plekken te verwijderden. Het is van belang dat u de ochtend van de behandeling de huid niet insmeert met een crème (gezichtscrème of bodylotion).

Behandeling

Polikliniek 1 (begane grond)

Bij binnenkomst meldt u zich aan door middel van het scannen van de barcode op uw afsprakenkaart. Neemt u hierna plaats in de wachtkamer. U wordt ontvangen door de verpleegkundige op de poli. De te behandelen plekken worden eerst afgetekend en worden de schilfers of eventuele korstjes verwijderd. Dit is nodig om de fotosensitiser bevattende crème optimaal te laten intrekken. Deze voorbereiding van de plekken kan soms gevoelig zijn. Bij eventueel pijn kan plaatselijk verdoofd worden met lidocaïne.

Op de voorbereide plekken wordt de fotosensitiser crème (Metvix crème) aangebracht door de verpleegkundige. Daarna wordt de met crème ingesmeerde huid bedekt met afdekfolie en een lichtwerende bedekking. De crème werkt gedurende drie uur in. Het is belangrijk dat u gedurende deze tijd de ingesmeerde plekken niet blootstelt aan kou of directe zonlicht. Dit betekent dat u niet naar buiten mag.

Belichting

Polikliniek 3 (begane grond, links van het restaurant)

U neemt plaats op de allereerste zitjes die u tegenkomt bij balie 3. U hoeft zich niet aan te melden.

De crème wordt verwijderd. De huid is nu klaar om belicht te worden. Tijdens het belichten zult u een speciale bril dragen ter bescherming van uw ogen. De belichtingstijd is ongeveer acht minuten per belichtingsveld (een oppervlak van ongeveer 10x 20cm): meer te belichten velden zullen meer tijd in beslag nemen. Het hele behandeltraject (voorbereiding en behandeling) is sterk afhankelijk van het aantal te behandelen plekken en duurt ongeveer vier tot vijf uur. Neemt u daarom een boek en/of gezelschap mee.

Indien uw plek(ken) twee keer met PDT behandeld moeten worden krijgt u de tweede behandeling een week later. Dit verloopt hetzelfde als bij de eerste behandeling.

Pijn

De belichting kan als ongemakkelijk, branderig of pijnlijk worden ervaren. Daarom krijgt u, nadat de crème is aangebracht, paracetamol mee die u een uur voor de belichting inneemt. Als u tijdens de belichting pijn heeft, dan kan eventueel door koeling de pijn worden verlicht. Heel soms wordt ook plaatselijk verdoofd of de belichting kortdurend gestopt.

Na de behandeling

Direct na de belichting brengt de verpleegkundige een antibacteriële crème op de behandelde plekken aan. U dient de dag van de belichting maar ook de dagen daarna en gedurende zes weken, de huid tegen de zon te beschermen met zonnebrandcrème met een hoge factor (spf 50+).

Bijwerkingen na de behandeling

Huidreacties

Vaak:

• Roodheid, zwelling, korstvorming, schilfering, jeuk, warmte van de behandelde plek(ken). De behandelende plekken zien er als oppervlakkige schaaf/brandwondjes uit;
• Soms ontstaat er tijdelijk wat meer pigment rondom de behandelde plek(ken).

Zelden:

• Wond met blaasjes en/of infectie;
• Nattende wond;
• Blijvende lichtere en/of donkere vlekken ter plaatse van de behandeling.

Extreem zeldzaam:

• Galbulten;
• Contactallergie.

De behandelde plek(ken) zal/zullen gemiddeld binnen twee tot zes weken na de behandeling gaan genezen. Enige roodheid kan in de eerste paar maanden na de behandeling nog zichtbaar zijn en maar zal bij goed verloop langzaam wegtrekken. Er ontstaat in principe geen littekenvorming. Er zijn tot nu toe geen systemische bijwerkingen vermeld bij deze vorm van PDT.

Adviezen

• Bij pijn of branderig gevoel gedurende enkele uren na de behandeling helpt het om de behandelde plek te koelen met een koelelement (gewikkeld in een doek).
• Zo nodig mag u ook paracetamol innemen drie keer daags 500mg.
• Verwissel één keer per dag de pleister totdat de huid genezen is.
• U mag douchen maar gebruik geen zeep direct op de plekken.
• Neem contact op met het ziekenhuis bij problemen als nabloeding, hevige napijnen of infectie (toename van roodheid buiten behandelde gebieden, pusvorming, ontwikkeling van gele tot bruine korsten, koorts).

Aanbevelingen voor de toekomst

• Vermijdt langdurige blootstelling aan de zon of kunstmatige lichtbronnen (zonnebank).
• Bescherm uw huid bij zonnig weer met een zonnebrandcrème met een hoge factor
• (spf 30 of hoger, met filter tegen UVA en UVB) .
• Een hoofddeksel biedt ook goede bescherming tegen overdadig zonlicht.

Vragen

Als u na het lezen van deze folder nog vragen heeft, dan kunt u contact opnemen met de polikliniek Dermatologie.

De polikliniek Dermatologie is bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 8.00 tot 16.30 uur via het algemene telefoonnummer van het Antoni van Leeuwenhoek 020 512 9111.