Lower end block

“Zadelblok”

Inleiding

Bij ernstige pijn door kanker werken pijnstillers soms onvoldoende of er treden teveel bijwerkingen op. Bij slecht behandelbare pijn in het gebied rond de endeldarm/anus of uitwendige geslachtsorganen of heiligbeen is een alternatieve manier van pijnbehandeling het onderbreken van de pijngeleiding vanuit het bekken naar de hersenen.

Om een betere pijnbehandeling in dit deel van het lichaam te bereiken kunnen de onderste ruggenmergszenuwen, gelegen in het laagste deel van het zogenaamde spinale kanaal, worden behandeld met fenol. Dit is een middel dat ervoor zorgt dat de zenuwen worden geblokkeerd. Hierdoor kan het pijnsignaal voor langere tijd niet meer worden doorgegeven met als resultaat dat de pijn afneemt.

Na een zadelblok is er een grote kans op verlies van controle over de kringspier van blaas en anus waardoor incontinentie voor urine en ontlasting ontstaat. Daarom wordt deze behandeling alleen gedaan bij patiënten die zowel een urinekatheter of blaasstoma als een darmstoma hebben.

Voorbereiding

U dient rekening te houden met een ziekenhuisopname van 1-2 dagen.

Mocht u bloedverdunnende middelen gebruiken, wilt u ons dat dan zo snel mogelijk melden. U krijgt dan van de pijnspecialist het advies hoeveel dagen u voor de behandeling moet stoppen met deze medicatie. Als u overgevoelig bent voor röntgencontrastmiddel moet u dit aan de pijnspecialist doorgeven.

U hoeft voor deze ingreep niet nuchter te blijven.

De behandeling

Op de dag van uw behandeling wordt u op de verpleegafdeling opgenomen. Vanuit hier wordt u naar een bewaakte afdeling (onderzoeks- en behandelcentrum, "OBC", of operatiecomplex) gebracht waar de ingreep plaatsvindt. Deze behandeling kan niet onder narcose worden verricht. Tijdens de procedure moet u rechtop te zitten. Dit is om te zorgen dat het middel dat wordt ingespoten met de zwaartekracht omlaag zakt en zich niet naar hogere delen van het ruggenmerg verspreidt.

Na een plaatselijke verdoving van de huid wordt met een naald de ruimte opgezocht waarin het ruggenmerg zich bevindt. De injectieplaats bevindt zich laag in de rug, waar het ruggenmerg is geëindigd in de zogenaamde paardenstaart: er lopen hier alleen nog losse ruggenmergszenuwen.

Als de juiste naaldpositie bereikt is, kunnen twee verschillende vormen van behandelingen worden uitgevoerd:

Een proefblokkade: hierbij wordt uitsluitend een plaatselijk verdovend middel ingespoten. Hierdoor worden de onderste ruggenmergszenuwen tijdelijk (maximaal 12 uur) verdoofd. Een proefblokkade is bedoeld om het te verwachten effect van het zadelblok te bepalen - het effect van een proefblokkade is niet blijvend;

Een blijvende blokkade: hierbij wordt fenol door de naald gespoten. Hierdoor worden zenuwen beschadigd, zodat zij geen pijnsignalen meer kunnen doorgeven naar de hersenen. Omdat de zenuwen niet volledig kapotgaan, kunnen ze na afloop van weken of maanden herstellen, waardoor de pijn in het perineum dan weer toe kan nemen.

Na de behandeling wordt u enige tijd op de uitslaapkamer geobserveerd en worden bloeddruk en pols gecontroleerd. Na beoordeling door uw pijnspecialist wordt u teruggebracht naar de verpleegafdeling. Na een proefblokkade kunt u vaak dezelfde dag naar huis gaan. U mag 24 uur niet actief deelnemen aan het verkeer.

Na een blijvende blokkade (neurolyse) moet u aansluitend aan de procedure minimaal 4 uur rechtop in bed blijven zitten. Dit is om te voorkomen dat fenol zich verspreidt naar hoger gelegen delen van het ruggenmerg, waar het schade zou kunnen aanrichten aan de zenuwen die de benen aansturen, met krachtsverlies van de benen tot gevolg. Ook na de behandeling worden uw bloeddruk en pols gecontroleerd. Uw pijnstilling zal op geleide van het effect van de behandeling worden aangepast.

Resultaten

De resultaten van het zadelblok zijn over het algemeen goed. Vaak blijft aanvullende behandeling met pijnstillers noodzakelijk, meestal in een lagere dosering dan tevoren. Het effect van de blokkade kan na afloop van tijd minder worden. Neurolyse kan dan herhaald worden.

Complicaties en bijwerkingen

Zoals eerder genoemd kan incontinentie optreden voor urine en ontlasting door verlies van controle over de kringspieren.

Het is mogelijk dat er tijdelijke of blijvende krachtsvermindering of gevoelsstoornissen van de benen optreden. Dit gebeurt direct tijdens de behandeling zelf, wanneer fenol door de naald gespoten wordt of tijdens de eerste uren hierna. Mocht u gevoelsveranderingen in billen of benen ervaren tijdens de behandeling dan dient u dit direct aan te geven, de behandeling zal dan onmiddellijk gestopt worden.

Er kan een tijdelijke bloeddrukdaling optreden.

Meer informatie

Mocht u vragen hebben over dit onderzoek, dan kunt u zich wenden tot het secretariaat specialisten pijnbehandeling via het algemene nummer van het AVL 020 – 512 9111.