PROSTAATONDERZOEK

Informatie over prostaatonderzoek door
het AVL Centrum voor Vroegdiagnostiek

In het AVL Centrum voor Vroegdiagnostiek werken we met de

Patient Journey-app om u informatie op maat aan te bieden voor het prostaatonderzoek (www.avlcvv.nl/app).

Deze folder is bedoeld voor mensen die niet van de app gebruik kunnen maken en bevat informatie over het onderzoek. Lees de informatie op een rustig moment goed door.

Mocht de informatie anders zijn dan wat uw zorgverlener heeft doorgegeven, dan dient u de informatie of instructies van uw zorgverlener te volgen.

Heeft u vragen of twijfels? Neem dan contact met ons op via

020 512 4343.

Waarom een prostaatonderzoek?

Een verhoogd PSA (prostaat specifiek antigeen) betekent niet altijd dat u prostaatkanker heeft. Het PSA kan ook hoger zijn door het ouder worden, een ontsteking van de prostaat of een goedaardige aandoening.

Het vervolgonderzoek geeft duidelijkheid of er sprake is van prostaatkanker en of deze behandeld moet worden. Een actieve behandeling is namelijk lang niet altijd nodig.

Wat levert dit onderzoek mij als patiënt op?

Met het prostaatonderzoek wordt in een aantal stappen onderzocht of er sprake is van prostaatkanker en wat voor type. De volgende uitkomsten zijn mogelijk:

• Geen prostaatkanker

Wanneer er geen prostaatkanker is gevonden, is dat goed nieuws. Dit betekent dat uw PSA-waarde de komende jaren door de huisarts in de gaten gehouden kan worden.

• Prostaatkanker, maar langzaam groeiend

Bij langzaam groeiende prostaatkanker is de tumor nog klein en groeit deze heel langzaam. Dan is één van de opties om af te wachten. Hiervoor blijft u onder controle van het AVL Centrum voor Vroegdiagnostiek. Dit noemen we ‘actief afwachten’ ofwel ‘active surveillance’.

• Prostaatkanker

Wanneer prostaatkanker is gevonden, wordt u doorverwezen voor een behandeling. De doorverwijzing kan gelijk naar het Antoni van Leeuwenhoek of naar een ander ziekenhuis van uw keuze.

Twijfelt u of u vervolgonderzoek wil?

Heeft u twijfels of u vervolgonderzoek zou willen? Bespreek dit dan tijdens de intake of neem telefonisch contact op via 020 - 512 4343.

Uw onderzoeksdag

Wat gaat er gebeuren?

Uw onderzoekstraject bestaat uit de volgende stappen:

1. Voorbereiding

2. Bloedafname en intakegesprek

3. MRI-scan

4. MRI uitslag

5. Biopsie (indien nodig)

6. Uitslag biopsie (indien nodig)

Stap 1. Voorbereiding

Lees ter voorbereiding op uw onderzoeksdag deze folder goed door.

Wat moet ik meenemen?

Het is belangrijk dat u het volgende meeneemt:

• Uw identiteitsbewijs
• Een actueel medicatie overzicht van uw eigen apotheek
• Uw pacemakerkaartje (indien van toepassing)
• Gemakkelijke kleding zonder metaal voor de MRI-scan (bijv. een joggingbroek of pyjamabroek)

We raden u aan om iemand mee te brengen om mee te luisteren tijdens de consulten, en om u naar huis te brengen na de biopsie.

Waar moet ik heen?

U vindt het AVL Centrum voor Vroegdiagnostiek tegenover de hoofdingang van het Antoni van Leeuwenhoek, aan de Plesmanlaan 121, Amsterdam. Na binnenkomst, kunt u zich aanmelden bij de balie van het Centrum. Daar wordt u ingeschreven. Hierna vult u op een iPad een vragenlijst in, ter voorbereiding op het intakegesprek.

Stap 2. Bloedafname en intakegesprek

Bloedafname

Na het inschrijven, wordt eerst bloed afgenomen. Hierdoor hebben we de meest actuele PSA-waarde beschikbaar.

Intakegesprek

Tijdens de intake met de specialist nemen we uw situatie door. We vertellen u meer over de onderzoeken die gedaan worden en u kunt uw vragen stellen. Tijdens de intake krijgt u een rectaal toucher en een echo. Met de uitkomsten hiervan, bepaalt de specialist met u of de MRI-scan nodig is. U kunt in het gesprek alle vragen stellen die u nog heeft.

Rectaal toucher

Met een toucher voelt de specialist via de anus aan de prostaat. Zo kan beoordeeld worden of er afwijkingen aan de prostaat te voelen zijn. Daarnaast voelt de specialist de grootte, vorm, stevigheid en het oppervlak van de prostaat.

Echo van de prostaat

Met een echografie wordt de prostaat in beeld gebracht met behulp van ultrageluidsgolven. De geluidsgolven weerkaatsen en worden door een computer omgezet in beelden. Voor de echo brengt de uroloog een vingerdikke echokop in uw anus. Met dit onderzoek kan de grootte en de vorm van de prostaat worden bepaald. Dit onderzoek duurt een paar minuten.

Risicowijzer

De grootte van de prostaat, de aan- of afwezigheid van afwijkingen en de hoogte van de PSA-waarde worden gebruikt om het risico op prostaatkanker in te schatten. Dit doen we met behulp van de risicowijzer. Er worden met de risicowijzer twee percentages berekend:

1. Het risico op prostaatkanker

2. Het risico op hooggradig of gevorderde prostaatkanker

De specialist gebruikt deze percentages om met u te bepalen of de verdere onderzoeken nodig zijn. Hierbij wordt vooral gekeken naar het risico op hooggradig of gevorderde prostaatkanker.

Stap 3. MRI-scan

Bij een MRI-onderzoek wordt een nauwkeurig beeld gemaakt van de prostaat, waarop eventuele afwijkingen aan de prostaat te zien zullen zijn.

Hoe bereidt u zich voor?

We raden u aan om metalen voorwerpen zoveel mogelijk thuis te laten, omdat deze een storing geven bij het onderzoek. Denk bijvoorbeeld aan uw horloge of muntgeld. Ook mascara verstoort het onderzoek. Neem verder kleding mee zonder metaal, zoals een pyjama- of joggingbroek.

Als u metalen of elektrische voorwerpen in uw lichaam heeft zoals een prothese of een pacemaker, dan heeft dit in sommige gevallen invloed op het onderzoek. Hierover nemen we contact met u op.

Heeft u last van claustrofobie en bent u angstig in kleine ruimtes? Bespreek dit dan tijdens het intake gesprek voor het MRI onderzoek.

Heeft u moeite met stilliggen of heeft u hulp nodig met aankleden? Geef dit dan aan bij de laborant van de MRI-scan.

Voor het onderzoek

U wordt uit de wachtruimte opgehaald door de laborant als u aan de beurt bent. De laborant laat zien waar u zich om kunt kleden. Hier kunt u uw kleding - bijvoorbeeld een spijkerbroek met rits - wisselen met een kledingstuk zonder metaal.

Tijdens het onderzoek

U gaat eerst op een bed liggen. Daarna schuift dit bed langzaam in de tunnel van het MRI-apparaat. Als u in de tunnel bent, start de scan. De scan maakt veel lawaai, daarom krijgt u oordoppen in en een koptelefoon op.

De scanner maakt opnamen van uw onderbuik. Het is belangrijk dat u stil blijft liggen. Het onderzoek doet geen pijn en is niet gevaarlijk. Er worden meerdere scans gemaakt. In totaal ligt u een kwartier tot een half uur in de tunnel.

Na het onderzoek

Na de MRI-scan kunt u zich weer omkleden en terug naar de wachtruimte.

Stap 4. Uitslag MRI-scan

Na de MRI-scan krijgt u de uitslag van uw specialist. De specialist bespreekt met u of er afwijkingen te zien zijn op de scan, en of een prostaatbiopsie nodig is. U mag kiezen of u de biopsie nog op dezelfde dag wilt krijgen, of een aantal dagen later. Soms is een biopsie op dezelfde dag niet mogelijk, bijvoorbeeld omdat u bepaalde medicatie slikt.

Stap 5. Prostaatbiopsie (indien nodig)

Bij de prostaatbiopsie haalt de specialist met een lang naald meerdere, kleine stukjes prostaatweefsel (biopten) weg. De patholoog onderzoekt de biopten op de aanwezigheid van prostaatkanker.

Prostaatbiopsie via het perineum

In het AVL Centrum voor Vroegdiagnostiek worden alle prostaatbiopten via het perineum (de huid tussen de anus en balzak) afgenomen. Deze methode is minder pijnlijk en preciezer, en er is een veel kleinere kans op een infectie, dan wanneer de biopten via de darmwand worden afgenomen.

Hoe bereidt u zich voor?

Als u bloedverdunners slikt, dan heeft de specialist in het intakegesprek of MRI uitslaggesprek met u besproken of en wanneer u tijdelijk moet stoppen met de inname hiervan. De dag na de biopsie kunt u de bloedverdunners weer innemen.

Als u aspirine (ascal, carbasalaatcalcium) slikt, dan hoeft u hier niet mee te stoppen.

Voor het onderzoek

U wordt uit de wachtruimte opgehaald door de verpleegkundige als u aan de beurt bent.

De verpleegkundige laat zien waar u zich om kunt kleden. U doet uw schoenen, broek en onderbroek uit. Sokken en bovenkleding kunt u tijdens het onderzoek aan houden. De verpleegkundige haalt u op uit de kleedruimte als de specialist klaar is met de voorbereiding.

Tijdens het onderzoek

U neemt op de behandeltafel plaats op uw rug met uw benen gespreid in beensteunen. Dit is een wat ongemakkelijke houding. Voordat de biopten worden afgenomen, voelt de specialist aan de prostaat met een vinger via uw anus. Dit kan onprettig aanvoelen.

Daarna maken we een echo van uw prostaat. De echo geeft een goed beeld van de prostaat. De echo wordt samengevoegd met de eerder gemaakte MRI beelden, waardoor we de biopten zo precies mogelijk kunnen afnemen.

Dan wordt prostaatbiopsie afgenomen met een lange naald, die heel precies via de huid tussen de anus en de balzak, in de prostaat wordt gebracht. De huid en prostaat worden hiervoor verdoofd. Ook al bent u verdoofd, de biopten kunnen gevoelig zijn. Het helpt als u zich tijdens het onderzoek zo goed mogelijk probeert te ontspannen.

Het aantal biopten dat wordt afgenomen hangt af van wat er op de MRI te zien is. De specialist bespreekt met u hoeveel biopten er worden afgenomen. Het onderzoek duurt ongeveer 30 minuten.

Na het onderzoek

Na het onderzoek kunt u zich weer aankleden. Sommige mensen zijn even licht in het hoofd. Het is niet verstandig om zelf naar huis te rijden of te fietsen. Wij raden u aan om u door iemand anders naar huis te laten brengen.

Bijwerkingen

De eerste dagen na het onderzoek kan er wat bloed in de urine zitten. Ook kan er tot acht weken na het onderzoek bloed in het sperma zitten. Dit is normaal. Als u last heeft van pijn, kunt u paracetamol innemen.

Mocht u binnen een week na de biopsie de volgende klachten krijgen, dan verzoeken we u direct contact met ons op te nemen via

020 - 512 4343 (ook buiten kantoortijden):

• Koorts boven de 38,5 °C
• Een gevoel van een volle blaas, maar niet goed kunnen plassen
• Veel bloed (gekleurd als rode wijn) of veel stolsels in de urine

Stap 6. Uitslag biopsie

Ongeveer een week na de biopsie, heeft u een telefonisch consult of videoconsult met uw specialist om de uitslag van de biopsie te bespreken. De specialist bespreekt dan ook met u de vervolgstappen.