Schildwachtklier procedure bij Peniskanker

De schildwachtklierprocedure

Bij u is de diagnose peniskanker vastgesteld. Om er achter te komen of er uitzaaiingen zijn, zal bij u de zogenaamde schildwachtklierprocedure (sentinel node procedure) worden uitgevoerd. Eventuele uitzaaiingen van de tumor treden vaak het eerst op in de lymfeklier, schildwachtklier, die rechtstreeks met de tumor in verbinding staat. Vervolgens verspreiden de tumorcellen zich naar de omgevende lymfeklieren.

Als de schildwachtklier geen tumorcellen bevat, is de kans klein dat overige lymfeklieren tumorcellen bevatten. In dat geval blijft de lymfeklieroperatie beperkt tot het verwijderen van (meestal) één of twee lymfeklieren. Als er wel tumorcellen in de schildwachtklier worden gevonden, bestaat de kans dat ook omliggende lymfeklieren zijn aangetast. In dat geval worden alle overige lymfeklieren in de lies verwijderd.

Indicatie

De schildwachtklierprocedure wordt uitgevoerd bij mensen met peniskanker. Wanneer al voor de operatie vergrote lymfeklieren in de lies worden gevonden, zal daar eerst nader onderzoek naar worden gedaan. Dit gebeurt meestal met een echo-onderzoek van de liezen, eventueel aangevuld met een punctie van de afwijkende lymfeklieren. Met een dunne naald worden dan cellen opgezogen uit de lymfeklier die door de patholoog worden onderzocht op de aanwezigheid van kankercellen.

De duur van de opname in het ziekenhuis wordt door de schildwachtklierprocedure niet verlengd.

Radioactief lymfeklieronderzoek voor het opsporen van de schildwachtlier

Het zichtbaar maken (opsporen) van de schildwachtklier vindt plaats op de afdeling Nucleaire Geneeskunde. In sommige gevallen wordt op de dag vóór de operatie, anders op de dag van de operatie van de penis een kleine hoeveelheid van een zeer laag radioactieve stof rond de tumor geïnjecteerd in combinatie met een fluorescerende stof. De injecties (twee tot vier) krijgt u in de huid van de penis, rondom de tumor. Deze injecties zijn pijnlijk, daarom wordt de prikplaats vijf minuten vóór de injectie gesprayd met een verdovend middel.

De ingespoten vloeistof vloeit van de tumor door een lymfevat naar de schildwachtklier in de liezen, zowel links als rechts. Direct na de injecties worden foto’s gemaakt van de liezen. Door foto’s te maken kan de arts nagaan in welk gebied de schildwachtklier zich bevindt. Het maken van de foto’s bestaat uit twee sessies. De foto’s aansluitend aan het inspuiten van de vloeistof duren ongeveer twintig minuten. Hierna bent u klaar en wordt u na ongeveer twee uur terugverwacht voor het maken van een tweede serie foto’s, dit duurt ongeveer drie kwartier. Na het maken van de foto’s wordt de plek van de gevonden lymfeklieren met behulp van een waterbestendige stift aangetekend op de huid.

Het is belangrijk dat u tijdens het maken van de opnames stil op de onderzoekstafel ligt.

U kunt geen begeleiding meenemen in de onderzoeksruimte.

De operatie

Voor de operatie moet u nuchter zijn. In de voorlichtingsbrief van de anesthesioloog staat beschreven vanaf welk tijdstip u niet meer mag eten en drinken. Als tijdens de operatie de schildwachtklier verwijderd wordt, dan zal de uroloog hier mee beginnen. Tijdens de operatie worden de schildwachtklieren opgespeurd met behulp van apparatuur die het radioactieve signaal kunnen detecteren, en een speciale camera waarbij de schildwachtklieren oplichten (fluorescentie).Vervolgens verwijdert de uroloog de schildwachtklieren door een kleine snede in de liezen. De verwijderde klieren worden in het laboratorium (afdeling pathologie) onderzocht op aanwezigheid van tumorcellen.

Aanwezigheid van tumorcellen in de schildwachtklier

Na de operatie wordt de schildwachtklier door de patholoog onderzocht. De uitslag is na minimaal een week bekend. Bij aanwezigheid van tumorcellen is een tweede operatie meestal nodig om de resterende lymfklieren te verwijderen.

Geen tumorcellen aanwezig in de schildwachtklier

Ondanks het feit dat bij nauwkeurig pathologisch onderzoek geen uitzaaiingen zijn gevonden in de schildwachtklier, blijft er toch een kleine kans dat er uitzaaiingen zijn in de achtergebleven lymfeklieren, die later worden ontdekt. Daarom wordt u sowieso twee jaar lang poliklinisch vervolgd en worden beide liezen steeds onderzocht.

Schildwachtklier onvindbaar

Bij minder dan vijf procent van de patiënten kan de schildwachtklier niet worden gevonden. Er zijn dan drie opties:

• Herhalen van de schildwachtprocedure op een ander tijdstip.
• Verwijderen van de gehele groep lymfeklieren uit de lies.
• Nauwkeurige controle.
• De uroloog zal met u de mogelijkheden bespreken.

De uitslagen krijgt u binnen twee weken na de operatie van uw uroloog op de polikliniek.

Bijwerkingen schildwachtklierprocedure

Bijwerkingen van de radioactieve en fluorescerende stof zijn niet bekend. Doordat de resterende fluorescerende kleurstof wordt uitgescheiden, kan uw urine en ontlasting gedurende de eerste dagen na de operatie blauw/groen van kleur zijn. De kleurstof is een middel die alleen in uitzonderlijke gevallen een allergische reactie kan veroorzaken. Doordat er lymfklieren worden verwijderd kan er vochtophoping (oedeem) ontstaan in de liezen. Er kan ook een infectie optreden en de wond kan vocht lekken of moeilijk genezen. Dit zijn over het algemeen tijdelijke klachten.

Stralingsbescherming

Hoewel de dosis radioactiviteit erg laag is, adviseren wij de eerste 24 uur na de injectie van de radioactieve stof wat afstand te houden van kinderen tot twaalf jaar en kleine kinderen de rest van de dag niet op schoot te nemen. Neem hen ook niet mee naar de afdeling Nucleaire Geneeskunde. Laat u niet begeleiden door een zwangere vrouw.

Tot slot

Uw arts en verpleegkundig specialist zullen u graag verdere uitleg geven over de procedure. Aarzel daarom niet om vragen te stellen. Voor specifieke informatie met betrekking tot de procedure op de afdeling Nucleaire Geneeskunde kunt u bellen via het algemene telefoonnummer van het Antoni van Leeuwenhoek 020 512 9111.

Voor andere vragen verwijzen wij u naar het telefonisch spreekuur van de verpleegkundig specialisten urologie op maandag t/m vrijdag van 9.00 tot 11.00 uur via telefoonnummer 020 512 9111.