Verzorging urinekatheter via de buikwand

U heeft een urinekatheter, die via de buikwand in de blaas is gelegd. Deze wordt ook wel de suprapubische katheter genoemd. Dit kan tijdelijk, maar ook permanent zijn. De reden hiervoor kan divers zijn; het is de bedoeling dat de urine zonder problemen kan aflopen in de urine opvangzak. In deze folder leest u hoe u de katheter thuis kunt verzorgen.

Als de katheter moet worden verwijderd, kan dit gebeuren tijdens een korte opname of tijdens een polikliniekbezoek. In het geval van een poliklinische verwijdering moet u in de week voor deze afspraak gedurende drie dagen zelf controleren hoe het urineren gaat. Hierover leest u in deze folder meer.

Verzorging en gebruik

De huid rondom de katheter kunt u dagelijks schoonmaken met water (eventueel met zeep). U kunt ook tijdens het douchen de huid schoonspoelen. Het is belangrijk dat u na het wassen de huid goed droog maakt. Indien u dat prettig vindt kunt u de insteekplaats verbinden met een splitgaas. Het splitgaas mag ook achterwege blijven.

Aan de katheter wordt een urine opvangzak verbonden. Overdag kunt u gebruik maken van een kleine zak (beenzak) om de urine op te vangen. Dit zakje kunt u met elastische banden om uw bovenbeen bevestigen. Voor de nacht is het aan te raden een nachtopvangzak met een bedrekje aan uw bed te bevestigen. Deze heeft een grotere inhoud. Om de kans op infectie te verminderen kunt u het beste de urine beenzak een week lang aangekoppeld laten. De urine nachtzak kan aan de beenzak worden doorgekoppeld.

Het wisselen van de urine beenzak vindt als volgt plaats:

• U wast uw handen voor en na het wisselen;
• Sluit de katheter af met de kocher (slangklem);
• Maak de urine opvangzak los van de katheter;
• Maak het uiteinde van de katheter en eventuele dopjes schoon met bijvoorbeeld een schoon stukje keukenrol. Na het schoonmaken mogen het uiteinde en de dopjes niet meer in contact komen met andere voorwerpen (bv. de kraan, tafel);
• Sluit een nieuwe zak aan;
• Verwijder de kocher (slangklem).

Het aansluiten van de urine nachtzak vindt als volgt plaats:

• U wast uw handen voor en na het wisselen;
• Koppel de urine nachtzak aan op het tuitje van de urine beenzak;
• Zet het kraantje van de urine beenzak open.

Alleen als u veel hinder van de urine beenzak heeft gedurende de nacht, mag u deze verwijderen en alleen de urine nachtzak bevestigen:

• U wast uw handen voor en na het wisselen;
• Sluit de katheter af met de kocher (slangklem);
• Maak de urine katheter los van de beenzak;
• Maak de uiteinden van katheter en nachtzak schoon met een een schoon stukje keukenrol. Na het schoonmaken mogen het uiteinde en de dopjes niet meer in contact komen met andere voorwerpen (bv. de kraan, tafel);
• Sluit de urine nachtzak aan op de katheter;
• Verwijder de kocher (slangklem);
• We adviseren u de opvangzakken voor de urine één maal per week te vernieuwen. U kunt de urine nachtzak, na het legen, dagelijks doorspoelen met lauw kraanwater;
• Een wasbak of emmer onder de nachtzak plaatsen voorkomt een natte vloer als u het kraantje een keer vergeet te sluiten.

In een aantal gevallen mag er overdag een katheterventiel (kraantje) op de katheter gedragen worden. Er hoeft dan geen beenzak te worden gedragen. Als u aandrang voelt zet u boven het toilet het kraantje open en laat de urine aflopen, vervolgens zet u het kraantje weer dicht.

‘s Nachts kan op het kraantje de urine nachtzak aangesloten worden. Het kraantje moet dan wel open gezet worden. Uw arts vertelt u of deze mogelijkheid voor u van toepassing is.

In verband met de doorgankelijkheid van de katheter en het spoelen van de blaas is het belangrijk dat u voldoende drinkt: ongeveer 1,5 à 2 liter per dag.

De benodigdheden voor thuis krijgt u als pakket mee. Het bevat:

• Urine beenzak + elastische beenbandjes;
• Urine nachtzak;
• Katheterventiel (kraantje);
• Katheter fixatie pleister;
• Secutape;
• Kocher (slang klem);
• Splitgazen van 10 bij 10 cm;
• Pleister;
• Bedrekje.

Op het formulier in uw pakket staat hoe u materiaal kunt bijbestellen.

Controle urineren

Gedurende drie dagen voor de polikliniekafspraak bij de specialist, kunt u zelf controleren of het urineren weer op de normale manier mogelijk is. Dat kunt u als volgt doen:

• Was uw handen met water en zeep voor en na de handeling;
• Koppel de urine opvangzak af en plaatst het katheterventiel (kraantje) op de katheter;
• Probeer om de drie à vier uur of bij aandrang zelf op het toilet te urineren. Ga rechtop zitten met de voeten goed gesteund op de grond. De urine vangt u op in een maatbeker en de hoeveelheid noteert u op de mictielijst aan het eind van deze folder. Leeg de maatbeker in het toilet.
• Zet aansluitend het katheterventiel open en vang de urine die uit de katheter wegloopt op in de maatbeker. Noteer ook deze hoeveelheid op de mictielijst.

Indien het urineren na vier uur niet lukt, zet u de katheter open zodat de blaas zich kan legen. Deze procedure hoeft u alleen overdag te volgen. ‘s Nachts kunt u de nachtopvangzak aansluiten.

Een voorbeeld:

U plast om 8.00 uur 300 milliliter spontaan en er komt nog 150 milliliter via de katheter. U noteert dit als volgt:

Polikliniekbezoek

Tijdens het bezoek aan de arts op de polikliniek neemt u de ingevulde mictielijst mee. De arts bepaalt of de katheter verwijderd kan worden. U krijgt zo nodig dan een recept mee voor antibiotica om een urineweginfectie te voorkomen of te behandelen.

Mictielijst

De onderstaande mictielijst kunt u gebruiken om het spontane plassen en afvloed via de katheter te noteren.

Tot slot

Voor meer vragen kunt u contact opnemen met uw verpleegkundig specialist of de wond-, stoma-, continentie verpleegkundige via het algemene telefoonnummer van het ziekenhuis 020 512 9111.

De wond-stoma-continentie verpleegkundigen hebben elke werkdag telefonisch spreekuur tussen 8:15 - 9:15 uur.

(Alleen indien het spoed betreft kan het ook buiten deze tijden).