Trachea - Verzorging tracheotomie en canule

In dit document leest u (stapsgewijs) over de handeling hoe de tracheotomie en de canule te verzorgen.

Verzorging tracheotomie en canule

De verpleegkundige begeleidt u bij het aanleren van deze handeling, zodat u het zelfstandig kan uitvoeren.

Deze beschrijving kunt u gebruiken om het zelf na te lezen. U kunt het ook anderen (partner, verpleegkundige, thuiszorg) ter informatie laten lezen.

De handeling, stapsgewijs:

• Verzorg de tracheotomie en de canule 3 - 4 maal per dag;
• Haal de filter van de canule af en leg deze even apart;
• Hoest het sputum door de canule op. Gebruik een gaasje of papieren zakdoekje om het op te vangen en weg te vegen;
• Verwijder het kompres of gaasje rondom de canule;
• Haal de binnencanule uit de buitencanule;
• Maak de binnencanule schoon zowel aan de binnen- en buitenkant. Gebruik hierbij wattenstokjes en gaasjes onder de stromende kraan. Haal de gaasjes door de canule heen, totdat de gaasjes er schoon doorheen komen;
• Droog de binnencanule, ook de binnen- en buitenkant, met een droog gaasje;
• Leg de schoongemaakte binnencanule even apart op een droog schoon plekje;
• Maak de buitencanule (voor- en achterzijde) en de huid rondom de canule schoon. Let op: U mag de buitencanule nooit uit de tracheotomie-opening halen! Gebruik bij het schoonmaken wattenstokjes, gaasjes en kraanwater. Hard-nekkige korstjes kunnen met zoete olie verwijderd worden;
• Plaats de binnencanule weer terug in de buitencanule;
• Beoordeel of het canulebandje vervangen moet worden voor een schone;
• Haal het vuile canulebandje los. Houd de canule met de vingers tegen (anders kan deze uit de tracheotomie-opening schieten, b.v. met hoesten) en breng een schoon canulebandje aan. Vraag iemand om u hierbij te assisteren.
• Let op; het canule bandje mag niet te los zitten, anders kan de canule eruit vallen. Er mogen maximaal 2 vingers tussen het bandje en de hals passen;
• Breng een nieuw kompres of gaasje aan rondom de canule;
• Maak de filterdop schoon met een gaasje en beoordeel of u deze nog een keer kunt gebruiken. Een filter is goed te hergebruiken;
• Neem een nieuwe filter als deze te erg vervuild is waardoor de filterende functie niet meer werkt. Neem minstens eenmaal per dag een schone filter.

Aanwijzingen en tips:

• Werk hygiënisch, was de handen voor het verzorgen van de tracheotomie en canule;
• Gebruik een grote spiegel, het liefst in de badkamer. Een handspiegel is niet het meest makkelijk, omdat u dan niet beide handen vrij heeft om de handelingen uit te voeren;
• Zorg voor goed licht boven de spiegel, een kleine schijnwerper is ook erg handig;
• Douchen kunt u met behulp van een douchepijpje, maar soms is een douchepijpje niet nodig. Om een keer te ervaren hoe dit gaat zou het goed zijn in het ziekenhuis een keer te douchen.

Informatie over materiaal en hulpmiddelen:

U bestelt de verzorgingsproducten voor thuis via het facilitair bedrijf waar het ziekenhuis u heeft aangemeld als klant. Het eerste pakket verzorgingsproducten krijgt u voor ontslag uit het ziekenhuis. Bij uw zorgverzekeraar is een machtiging aangevraagd voor de vergoeding van deze producten.

Een tracheotomie is een opening naar de luchtpijp toe.

Een tracheacanule (kortweg ‘canule’ genoemd) is een luchtpijpje. Er zijn veel verschillende modellen, van metaal of plastic. Uw arts heeft voor uw specifieke situatie de juiste canule uitgezocht. Een tracheacanule bestaat uit drie delen: een buitencanule, een binnencanule en een voerder.

De buitencanule is de buitenste canule, die continu in de tracheotomie-opening zit. De buitencanule mag nooit verwijderd worden uit de tracheotomie.

De binnencanule is de canule, die in de buitencanule past. De binnencanule mag verwijderd worden voor o.a. het schoonmaken, maar moet daarna weer terug geplaatst worden.

De canulevoerder is een hulpmiddel om een buitencanule in de tracheotomie-opening te brengen. Deze wordt alleen door de arts gebruikt bij het inbrengen.

Een canulebandje is een bandje waarmee de buitencanule is vastgemaakt om uw hals. Zodat deze niet uit de tracheotomie-opening kan vallen of uitgehoest kan worden. Verwissel een canulebandje als deze vuil of nat is. Er zijn canulebandjes van verschillende materialen, de meesten kunnen schoongemaakt worden in een sopje (biotex, dreft).

Let op; het canule bandje mag niet te los zitten, anders kan de canule eruit vallen. Er mogen maximaal 2 vingers tussen het bandje en de hals passen.

Een canuledopje is een afsluitdopje, dat op de canule geplaatst kan worden. De canule wordt hierdoor geheel afgesloten. U ademt dan weer door de mond en neus. U kunt weer gewoon praten.

Een douchepijpje is een hulpmiddel om tijdens het douchen te gebruiken. Het douchepijpje kan op een canule geplaatst worden met behulp van een zogenaamde adapter. Het douchepijpje voorkomt dat er tijdens het douchen water de luchtpijp in loopt, maar het is niet ‘waterdicht’. Dus u kunt niet heel lang onder de douche staan.

Filtering, verwarming en bevochtiging van de lucht is belangrijk bij mensen met een canule. Het gebruik van een warmte- en vochtwisselaar (Heat and Moisture Exchanger ofwel HME) ook wel filter genaamd, is absoluut noodzakelijk.

ProTrach DualCare is een gecombineerde spreekklep met een filter. U kunt hierdoor spreken, terwijl uw longen ondersteund worden met de belangrijke verwarming en bevochtiging door de filter.

Duravent canule is een speciaal merk. In de verpakking zitten 1 buitencanule en 2 binnencanules met verschillende filteruiteinden. Op de ene filter past overdag een spreekklep met filterfunctie en ’s nachts een ‘gewone” filter. Op de andere past een trachphone (ovale filter) welke 24 uur gebruikt kan worden.