IPC (Jordan medial)

Intrapleurale verblijfskatheter

Inleiding

In verband met de plaatsing van een intrapleurale verblijfskatheter (IPC) wordt u binnenkort verwacht in het Onderzoek en Behandel Centrum. In dit document vindt u informatie over:

1. Wat is pleuravocht?
2. Intrapleurale verblijfskatheter (IPC)
3. De periode voor de behandeling
4. De behandeling
5. De periode na de behandeling
6. Wanneer contact opnemen
7. Veel gestelde vragen
8. Gebruiksaanwijzing
9. Bijbestellen van opvangpotten

Het doel van dit document is om u en uw naasten te informeren over uw behandeling. Wij adviseren u om deze informatie goed door te lezen. Het is goed u te realiseren dat uw persoonlijke situatie anders kan zijn dan beschreven. Het team dat u begeleidt, geeft u specifieke informatie over uw situatie. Wij raden u aan om altijd iemand mee te nemen naar de afspraken. Deze schriftelijke informatie dient als aanvulling op de mondelinge informatie en als naslagwerk.

1. Wat is pleuravocht?

Er is bij u pleuravocht geconstateerd. Pleuravocht bevindt zich in de borstkas. Rondom de longen en aan de binnenkant van de borstkas bevinden zich twee vliezen, het borstvlies en het longvlies. Tussen deze twee vliezen bevindt zich normaal gesproken een minimale hoeveelheid vocht om de ademhalingsbewegingen gesmeerd te laten verlopen. Bij u heeft zich tussen deze twee vliezen een grotere hoeveelheid vocht opgehoopt. Hierdoor treden kortademigheidklachten op. Soms komen ook klachten zoals pijn en hoesten voor. Door het verwijderen van het vocht kunnen uw klachten afnemen. Soms kiest uw longarts ervoor om de vliezen “te plakken” (pleurodese), soms voor het plaatsen van de verblijfskatheter.

2. Intrapleurale verblijfskatheter (IPC)

De IPC is een slangetje, gemaakt van flexibel siliconen materiaal, van ongeveer 40 cm lang met daarop een “manchetje”. Het manchetje komt onder de huid te liggen en groeit vast in het weefsel onder de huid, zodat deze er niet uit kan glijden. Ook voorkomt het infecties via de insteekplaats van de katheter. Het uiteinde van de katheter, welke in de borstholte komt te liggen, is voorzien van kleine gaatjes zodat de vloeistof vanuit de borstholte gemakkelijk via het slangetje eruit kan stromen. Er worden twee sneetjes gemaakt. Eén voor de plaats waar de drain het lichaam in gaat en één waar de drain tussen de longvliezen terecht komt.

Het gedeelte van de katheter dat zich buiten het lichaam bevindt, is voorzien van een ventiel. Dit ventiel zorgt ervoor dat de vloeistof er alleen uit kan lopen als op de katheter een speciaal “afloopslangetje” aan een opvangfles is bevestigd. De IPC zorgt voor een constante toegang tot de borstholte, zodat het pleuravocht thuis verwijderd kan worden op het moment dat u het nodig vindt.

3. De periode voor de behandeling

U wordt telefonisch of schriftelijk opgeroepen voor de afspraak.

Informatie die de arts moet weten

Voor deze ingreep is het noodzakelijk dat uw arts de volgende bijzonderheden over u weet. Meld uw arts voorafgaand aan de ingreep of u:

• allergisch bent voor geneesmiddelen of verdoving en zo ja, voor welke;
• pijnstillers gebruikt zoals aspirine, Brufen (ibuprofen) of Voltaren (diclofenac);
• bloedverdunners gebruikt, zoals Sintromitis, Marcoumar, Ascal, Rivaroxaban of Fraxiparine spuitjes;
• wordt behandeld met chemotherapie.

Bespreek met uw arts welke medicijnen u kunt blijven doorgebruiken, welke u tijdelijk moet stoppen en vanaf wanneer u de medicijnen weer mag innemen. Soms is het nodig deze medicatie enkele dagen voor het onderzoek te stoppen of wil uw behandelaar uw bloed laten controleren op de stolling.

4. De behandeling

Voor de behandeling

Op de dag van de behandeling meldt u zich een half uur voor de afspraaktijd aan bij de balie van het Onderzoek en Behandel Centrum (OBC), op de tweede etage.

De behandeling

De IPC wordt door de longarts ingebracht. De ingreep duurt ongeveer 30 minuten en vindt plaats onder plaatselijke verdoving. U ligt op uw zij op de behandeltafel als de longarts twee kleine sneetjes maakt vaak schuin naast/onder de borst. Hierna schuift de arts de IPC onder de huid door, de borstholte in, zodat het uiteinde van de IPC in de borstholte komt te liggen. Rondom de IPC wordt een hechting geplaatst om te voorkomen dat de katheter eruit “glijdt”, omdat het manchetje ongeveer tien dagen nodig heeft om vast te kunnen groeien. Deze hechting kunt u na 7 tot 10 dagen laten verwijderen bij de huisarts. U dient deze afspraak zelf in te plannen. Het verwijderen kan veilig gebeuren zonder dat de drain er uitvalt, omdat deze inmiddels is vastgehecht. Wanneer het pleuravocht afloopt, ligt de IPC goed.

5. De periode na de behandeling

De borstwand kan na de ingreep pijnlijk zijn of beurs voelen. U kunt hiervoor bijvoorbeeld paracetamol nemen. Na de ingreep oefent de verpleegkundig specialist of physician assistant thoraxoncologie met u het laten aflopen van het pleuravocht. Het is prettig als hierbij een familielid of een andere naaste aanwezig is die u thuis kan helpen met het laten aflopen van pleuravocht. U krijgt 2 à 3 sets materialen mee om het vocht thuis te kunnen laten aflopen. Na plaatsing ontvangt u een mail van de planner van de Thoraxoncologie. Door hierop te reageren kunt u nieuwe potten bestellen wanneer nodig.

Drainen in thuissituatie

In uw thuissituatie is het vaak niet mogelijk om zonder hulp van uw partner of mantelzorger het pleuravocht te laten aflopen. Indien thuiszorg wenselijk is, kan dit via de huisarts (alvast) worden ingeschakeld.

6. Wanneer contact opnemen

Het kan zijn dat, wanneer u thuis bent, klachten ontstaan waardoor het noodzakelijk is om contact op te nemen met het ziekenhuis. Dit kunt u doen door het algemene nummer te bellen. Binnen kantooruren vraagt u naar de verpleegkundig specialist of physician assistant thoraxoncologie. Buiten kantooruren wordt u doorverbonden naar een gespecialiseerd verpleegkundige: het Weekend-, Avond en Nachthoofd.

Neem contact op met uw behandelend arts of verpleegkundig specialist bij één of meer van deze symptomen:

• U krijgt koorts: Infectie van het pleuravocht, de katheter of van de insteekplaats van de IPC kan optreden en kan koorts (>38.5 graden Celsius), pijn, buikklachten en/of koude rillingen (dit is een plotselinge, snelle temperatuurstijging, waarbij u hevig rilt) veroorzaken;
• aanhoudende pijnklachten, ondanks pijnstilling;
• ontstekingsverschijnselen rond insteekopening (rood, warm, zwelling);
• de IPC functioneert niet: U merkt dit doordat er geen pleuravocht in de opvangfles loopt. Neem bij twijfel hierover contact op met de verpleegkundig specialist.

7. Veelgestelde vragen over de IPC

Hoe vaak kan ik het pleuravocht aflaten lopen?

U bepaalt zelf de frequentie aan de hand van uw kortademigheid. De eerste week zal dit in overleg met de longarts of verpleegkundig specialist bepaald worden. Meestal gebeurt dit elke één à twee dagen.

Hoeveel pleuravocht kan ik per keer aflaten lopen?

Het advies is per keer één opvangpot van 600 ml af te laten lopen, omdat anders pijn of hoestklachten kunnen ontstaan.

Kan ik douchen met de IPC?

Ja, echter alleen wanneer de katheter is afgeplakt met het speciale doorzichtige plastic verband. Dit doorzichtige plastic verband is speciaal gemaakt om te voorkomen dat de gazen en de insteekplaats nat worden.

Hoelang kan de IPC in mijn borstholte blijven zitten?

De katheter kan, zolang het nodig is om het pleuravocht af te laten lopen, in uw borstholte blijven zitten. Als er problemen ontstaan of het pleuravocht verdwijnt, kan besloten worden de katheter te verwijderen.

Er zit bloed en/of weefsel in het pleuravocht. Kan dit kwaad?

Het pleuravocht kan verschillen van kleur (van licht geel tot rosé). Indien het pleuravocht donkerrood kleurt, dan contact opnemen. Rode verkleuring wordt veroorzaakt door een stukje weefsel dat loslaat of door het raken van een bloedvaatje, dit kan geen kwaad.

Mag ik vliegen met een IPC?

Ja, dit is toegestaan.

Mag ik zwemmen?

Indien de insteekopening volledig is genezen, kan er worden gezwommen in zee of gechloreerde zwembad. Vermijd hot tubs, rivieren, vijver en niet-gechloreerd zwembad.

8. Gebruiksaanwijzing: Hoe tapt u zelf af?

Belangrijk

• Als het vocht te snel uit de borstholte loopt kan dit pijnlijk zijn, laat het vocht dus langzaam aflopen.
• Als richtlijn geldt: niet meer dan één drainpot per dag aflopen.
• Gebruik geen scherpe voorwerpen in de buurt van de IPC of de drainpot.
• Mocht de drain beschadigd raken waardoor er lucht of vocht uit ontsnapt, gebruik dan de kleine afsluitklem om de IPC tussen het lichaam en de beschadiging af te sluiten. Neem dan direct contact op met het ziekenhuis.

Voorbereiding

• Creëer een vrij werkveld, was de handen, maak de ruimte rondom de IPC vrij van kleding en verwijder het oude verband.
• Open de verpakking; leg het blauwe papier op het vrije werkveld met de pleister naar boven; verwijder de pleister en open de blauwe verpakking zodanig dat de inhoud steriel blijft.
• Open de vacuüm drainpot; plaats deze buiten het blauwe werkveld.
• Open alle verpakkingen (ontsmettingsdoekjes, sluitdop voor de drain, gazen).
• Trek de meegeleverde handschoenen aan.

Aansluiten van de vacuüm pot aan de IPC

• Maak de buitenzijde van de opening van de IPC schoon met een ontsmettingsdoekje en gooi dit weg.
• Pak het uiteinde van de slang van de drainpot vast en draai het uiteinde in de opening van de IPC.
• Sluit de uiteinden op elkaar aan door met de klok mee vast te draaien en tegelijk te duwen.
• De drainpot zit nu vast aan de IPC.

Vocht uit de borstholte af laten lopen

• Schuif de witte afsluitklem op de drainpot open.
• Met deze afsluitklem kunt u de snelheid van de afloop van het vocht uit de borstholte regelen.
• Het volledig openen van de witte afsluitklem is maximale snelheid.

Afronden van de procedure

• Als er voldoende vocht is afgelopen of als het aflopen te pijnlijk is geworden stop het vacuüm door de witte afsluitklem op de drainpot dicht te zetten.
• Pak de slang van de drainpot in de ene hand en de IPC in de andere en draai de slang tegen de klok in los.
• Maak het uiteinde van de opening schoon met een ontsmettingsdoekje en gooi dit weg.

Verbinden van de insteekopening

• Maak de huid rond de insteekopening schoon met een ontsmettingsdoekje en gooi dit weg.
• Plaats de nieuwe schuimplak rondom de IPC op het lichaam met de gele kant naar boven.
• Trek de handschoenen uit.
• Open de verpakking van het Tegederm Film verband en leg het verbandmateriaal met de bedrukte achterkant naar boven op het werkveld en verwijder deze achterkant.
• Leg drie gazen in het midden van het verbandmateriaal.
• Leg de IPC in een rondje op de schuimplak.
• Leg het Tegaderm verbandmateriaal met de gazen over de schuimplak en opgerolde katheter heen en controleer of het transparante materiaal de schuimplak overal bedekt.
• Houd met één hand de pleister tegen en verwijder voorzichtig met de andere hand de overige beschermranden.
• Trek strak en duw goed aan op de huid.
• Het Tegaderm verbandmateriaal is waterafstotend en geeft de mogelijkheid tot douchen.
• Als het verband toch nat wordt moet dit verschoond worden.
• Verband mag in principe blijven zitten tot de volgende afloopprocedure, max 7 dagen.
• Gooi alle afval weg in de gele meegeleverde afvalzak. Deze zak mag bij het gewone huisafval.
• Indien gewenst, kan de verpleegkundig specialist van de thoraxoncologie u mailen met een link met bijbehorende wachtwoord voor het voorlichtingsfilmpje.

9. Bijbestellen van opvangpotten

Na het plaatsen van de IPC mailt de verpleegkundig specialist of physician assistant eenmalig de planner van de Thoraxoncologie om de eerste voorraad potten voor u te bestellen. Van de planner van de Thoraxoncologie krijgt u een mail. Door te reageren op de mail van de planner van de Thoraxoncologie die u heeft ontvangen na de plaatsing kunt u nieuwe potten te bestellen.

De ASEPT Drainage kit van Jordan Medical zit verpakt in een doos van gemiddeld 5-10 sets. Zorg ervoor dat u tijdig nieuwe potten besteld. De levering duurt gemiddeld 2-3 werkdagen.