Zelfkatheterisatie (Cic)

Zelf katheteriseren door eenmalige katheterisatie in de thuissituatie

Inleiding

Zelfkatheterisatie is het zelf leeg maken van de blaas met een katheter. In deze folder leest u onder andere de instructies hoe u

de katheter inbrengt, verwijdert en tips.

1. Voorbereiding
2. Reiniging
3. Inbrengen van de katheter
4. Verwijderen van de katheter
5. Hoe vaak moet u katheteriseren?
6. Belangrijke tips
7. Mogelijke complicaties
8. Veel gestelde vragen
9. Wanneer neem ik contact op met het AVL?
10. Tot slot

1. Voorbereiding

Wat heeft u nodig?

• Katheters:
• Mannen: speedicath flex (in principe Ch 12-14, tenzij anders bepaald door arts)                         
• Vrouwen: speedicath (in principe Ch 12-14, tenzij anders bepaald door arts)   
• Een schone washand, vochtig.
• Handdoek
• Toilet of opvangbakje
• Spiegel (soms handig in het begin)

Speedicath flex Speedicath

Voorbereiding stap voor stap:

- Was uw handen goed met water en zeep.

- Zorg dat alle spullen binnen handbereik liggen.

- Ga ontspannen zitten of staan

Bij vrouwen: in bed, halfzittend met iets gekanteld bekken, op toilet zittend of staand (zie afbeelding).

Bij mannen: op toilet of in de rolstoel, afhankelijk van de mogelijkheden. (Zie afbeelding).

2. Reiniging

Maak de plasopening schoon met water op een schone washand.

Bij mannen: trek de voorhuid voorzichtig terug (indien van toepassing) en maak de top van de penis schoon.

Bij vrouwen: veeg van voren naar achteren (niet terug vegen). Reinig eerst de schaamlippen, vervolgens het gebied rondom de plasbuis.

3. Inbrengen van de katheter

1. Open de verpakking en maak de katheter klaar volgens de instructies.

Bij mannen; Pak met de hand waarmee u niet katheteriseert de penis vast en breng hem iets omhoog (tekening 4). Pak met de andere hand de katheter halverwege vast of bij de inbrenghuls. Eventueel kunt u de katheter dichtknijpen of de duim op het uiteinde plaatsen. De urine kan dan nog niet weglopen.

(Soms zijn extra hulpmiddelen nodig of speciale katheters om het katheteriseren toe te kunnen passen en op een makkelijke manier op te kunnen vangen, bijvoorbeeld als u in bed of in de rolstoel moet gaan katheteriseren. De verpleegkundige zal dit met u bespreken en het gebruik van deze hulpmiddelen met u oefenen en voor u bestellen).

Bij vrouwen: spreid met de hand waarmee u niet katheteriseert de schaamlippen goed en trek ze iets omhoog (zie afbeelding). Gebruik eventueel in het begin een spiegel, om de opening van de plasbuis te kunnen vinden. Pak met de andere hand de katheter halverwege vast of bij de inbrenghuls. Eventueel kunt u de katheter dichtknijpen of de duim op het uiteinde plaatsen. De urine kan dan nog niet weglopen. (Soms zijn extra hulpmiddelen nodig of speciale katheters om het katheteriseren toe te kunnen passen en op een makkelijke manier op te kunnen vangen, bijvoorbeeld als u in bed of in de rolstoel moet gaan katheteriseren. De verpleegkundige zal dit met u bespreken en het gebruik van deze hulpmiddelen met u oefenen en voor u bestellen).

2. Breng de katheter voorzichtig in de plasbuis.

Duw rustig door tot er urine begint te stromen, schuif de katheter nu nog een klein stukje verder. Laat de urine volledig uit de blaas lopen in het toilet of opvangbakje. Buig de katheter met de opening richting toilet, zodat de urine rechtstreeks in het toilet kan lopen.

Bij mannen: Soms voelt u wat weerstand ter hoogte van de prostaat en bij overgang van de sluitspier naar de blaas. Ter hoogte van de prostaat kan het helpen de penis nog iets te strekken en vervolgens weer naar beneden te brengen (zie afbeelding). Ter hoogte van de overgang van de sluitspier naar de blaas kan de sluitspier wat aangespannen zijn, meestal ontspant deze snel en kunt u de katheter verder inbrengen. Soms wil even zuchten of kuchen helpen.

Bij vrouwen: Soms voelt u wat weerstand bij de overgang van de sluitspier naar de blaas. De sluitspier is dan wat gespannen, Meestal ontspant deze snel en kunt u de katheter verder inbrengen. Soms wil even zuchten of hoesten helpen.

4. Verwijderen van de katheter

1. Trek de katheter langzaam een stukje terug zodra de urine niet meer stroomt, soms komt er dan nog wat urine

Bij Mannen: als er niets meer komt, strekt u de penis weer iets op (tekening 6) en haalt u de katheter rustig uit de blaas. U kunt eventueel uw duim op het uiteinde houden en de katheter omhooghouden met eruit halen. De urine die dan nog in de katheter zit loopt er pas uit als u de duim van het uiteinde verwijderd.

Wanneer u niet besneden bent, schuift u de voorhuid weer terug.

Bij Vrouwen: Als er niets meer komt haalt u de katheter rustig uit de blaas. U kunt eventueel uw duim op het uiteinde houden en de katheter omhooghouden met eruit halen. De urine die dan nog in de katheter zit zal er pas uitlopen als u de duim van het uiteinde verwijderd.

Gooi de katheter weg. Katheters zijn voor eenmalig gebruik.

2. Was opnieuw uw handen.

5. Hoe vaak moet u katheteriseren?

Uw arts of verpleegkundige vertelt u hoe vaak u per dag moet katheteriseren.
Probeer vaste tijden aan te houden, bijvoorbeeld bij het opstaan, vóór de maaltijd en voor het slapen gaan.

In de regel is het goed om het volgende aan te houden: wanneer u katheteriseert en de hoeveelheid is:

> 300 ml: katheteriseer dan minimaal 3 keer daags

> 200 ml: katheteriseer dan minimaal 2 keer daags

> 100 ml: dan is in principe minimaal 1 keer per dag voldoende

6. Belangrijke Tips

• Katheteriseer altijd in een rustige en schone omgeving.
• Drink voldoende water (ongeveer 1,5 - 2 liter per dag, tenzij anders geadviseerd).
• Neem altijd een reservekatheter mee als u van huis gaat.
• Gooi gebruikte katheters bij het huisvuil (niet in het toilet).
• Bewaar schone katheters op een droge, schone plaats.

7. Mogelijke complicaties

Mogelijke problemen en wat u kunt doen:

Klacht Wat kunt u doen

Moeite inbrengen Ontspan en probeer rustig te ademen

Urine komt niet Wacht even en verander van houding

Probeer opnieuw

Pijn of bloedverlies Stop met katheteriseren en neem contact

op met het AVL

Branderig gevoel of Mogelijk een blaasontsteking – neem contact

koorts op met het AVL

8. Veel gestelde vragen

Doet katheteriseren pijn?
Meestal niet. Het kan in het begin wat onwennig aanvoelen, maar dat verdwijnt meestal na een paar dagen oefenen.

Kan ik reizen of sporten?
Ja. Neem voldoende katheters mee voor onderweg. U kunt uw gewone activiteiten blijven doen.

Mag ik seks hebben?
Ja. Katheteriseer voor de gemeenschap om de blaas leeg te maken. De katheter hoeft verder niet te worden ingebracht of gedragen tijdens seks.

Hoe lang moet ik blijven zelf katheteriseren?
Dat verschilt per persoon. Tijdens uw controle of bel afspraak kan u dit overleggen.

9. Wanneer neem ik contact op met het AVL?

Bel het AVL bij:

• Pijn of bloedverlies bij het katheteriseren
• Koorts (boven 38,5 ^oC), koude rillingen of branderig gevoel bij het plassen
• Verandering in de kleur van de urine (anders dan wat u gewend bent)
• Als katheteriseren plotseling niet meer lukt

Tot slot

Zelfkatheterisatie is een veilige en betrouwbare manier om uw blaas goed leeg te maken en klachten te voorkomen.

Met wat oefening wordt het al snel een gewoon onderdeel van uw dag.

Heeft u vragen of twijfels? Neem gerust contact op met het AVL, wij helpen u graag verder.