Seksuologie & prostaatkanker

In Nederland krijgen jaarlijks ruim 15.000 mannen de diagnose prostaatkanker. Na de behandeling van prostaatkanker krijgen veel mannen te maken met veranderingen op seksueel gebied, zoals problemen met de erectie of het orgasme. Herstel van het seksleven en intimiteit na de behandeling van prostaatkanker voor daarom voor veel mannen een belangrijk aandachtspunt. Op deze pagina leest u meer over klachten en het herstel van uw seksleven na prostaatkanker.

Prostaatkanker (2)

Seksuele klachten na prostaatkanker 

Een prostaatoperatie heeft grote impact op uw leven, in het bijzonder op uw seksleven. Een groot deel van de mannen ervaart de volgende klachten na de behandeling van prostaatkanker:

  • Erectieproblemen
  • Veranderingen in het orgasme
  • Verminderd zelfbeeld
  • Verlies van gevoel van mannelijkheid
  • Bij anti-hormonale therapie (testosteronblokkade) komt daar een volledig verlies van seksdrive bij, wat vaak grote gevolgen heeft op de relatie 

Deze klachten kunnen leiden tot vermijding van intimiteit, relatieproblemen, somberheid of depressie. Met de juiste begeleiding van een (medisch) seksuoloog komt meer dan de helft van de mannen echter weer terug op het oude seksuele niveau. 

Het herstel van de erectie wordt beïnvloed door verschillende factoren, zoals:

  • Uw seksuele activiteit voor de operatie;
  • Uw leeftijd (grotere kans indien u jonger bent dan 60 jaar);
  • Of er sprake is van een volledige zenuwsparing bij de operatie.
  • Uw leefstijl
  • De mate van penisrevalidatie
Kraanvogels Plafond 05

Centrum voor Kwaliteit van Leven

Als u vragen of twijfels heeft op het gebied van intimiteit en seksualiteit kunt u terecht bij de verpleegkundig specialist of de uroloog. Indien u dit wilt zullen zij u verwijzen naar de Polikliniek Seksualiteit en Kanker.

Seksualiteit: begin vroeg met herstel 

Veel mannen denken: “Ik wacht tot mijn erecties vanzelf terugkomen.” Dat is precies wat u níet moet doen. Vroege stimulatie geeft een betere kans op herstel. Zie het als fysiotherapie, maar dan voor de erectie. Zonder stimulatie neemt de kans op herstel af en wordt het erectieweefsel minder gezond. Ook al voelt het te vroeg: wacht niet maanden met aandacht voor uw erectie.

Vanaf zes tot twaalf weken en na verwijdering van de katheter, na de prostaatverwijdering wordt aanbevolen om seksueel actief te blijven, ook als dat seks zonder erecties inhoudt. Een orgasme krijgen blijft bijna altijd mogelijk en dus ook met een slappe penis. Dus het is mogelijk om intiem te blijven met uzelf of in relatie met uw eventuele partner, al vraagt dat wel wat creativiteit. 

U hoeft dus niet te wachten om met uw herstel te beginnen. Ook als begeleiding nog niet direct beschikbaar is, kunt u zelf al vroeg stappen zetten. Denk aan:

Tekstwolk

Praten met u partner over uw seksualiteit

Bespreek samen wat er is veranderd, wat prettig voelt en waar onzekerheden zitten. Open praten kan helpen om begrip te krijgen en samen te zoeken naar wat wél mogelijk is.

Handen Hart

Begin met aanraking en intimiteit zonder prestatiedruk.

Neem de tijd om elkaar opnieuw te ontdekken, zonder dat seks of penetratie het doel hoeft te zijn. Zo kunt u wennen aan veranderingen en stap voor stap vertrouwen opbouwen.

Pijlen

Train uw erectie

Denk aan een erectie krijgen zonder penetratie, dus via masturbatie en/of met het gebruik van een vacuümpomp. Het trainen heeft als doel om zuurstof en bloed in het weefsel te krijgen.

Erectie en orgasme na de behandeling

Het is normaal dat erecties in het begin vaak zwak of afwezig voelen. Indien bij de operatie zowel de prostaat als de zaadblaasjes zijn verwijderd zal er geen zaadvocht meer vrijkomen als u klaarkomt. Een orgasme is wel mogelijk; dit kan de eerste maanden echter wel wat pijnlijk zijn en deze kan blijvend minder intens zijn dan voorheen. 

Bespreek met uw zorgverlener:

  • Het gebruik van erectiebevorderende medicatie: het advies om deze minstens wekelijks te gebruiken in het eerste jaar na een kankerbehandeling in het kleine bekken, om de doorbloeding te verbeteren en de kans op het herstellen van de erecties te vergroten.
  • Het gebruik van hulpmiddelen: met hulpmiddelen zoals een vacuümpomp, komt meer dan de helft weer terug op het oude seksuele niveau.

Uw herstel in 5 stappen

Uroloog en medisch seksuoloog Melianthe Nicolai schreef het boek "Van Patiënt naar Potent". Dit boek geeft aandacht aan hoe uw seksleven te herstellen is na kanker. Het boek is opgebouwd met ‘de vijf H’s’. De opbrengsten van het boek gaan naar de Antoni van Leeuwenhoek foundation om het Pehab onderzoek -voor het herstellen van seksuele functies na prostaatkankerbehandelingen- te kunnen afronden. Dit om de nazorg voor prostaatkanker patiënten op dit vlak voor de toekomst te kunnen verbeteren.

De vijf H's:

  • Herpak uzelf

    Laat de patiëntrol los en werk aan uw zelfvertrouwen.

  • Harmoniseer uw relatie

    Verbinding begint klein:

    • Plan tijd samen
    • Knuffel dagelijks
    • Praat open over wat er speelt
  • Herontdek uw seksleven

    Seks is meer dan penetratie. Ontdek nieuwe vormen van intimiteit en plezier.

  • Herstel uw gezondheid

    Uw algehele conditie herstellen evenals zorgen voor goede bloedvat kwaliteit heeft veel invloed op her herstel van uw seksuele functie en het behouden hiervan voor in de toekomst. Bovendien helpt het bij het voorkomen van terugkeer van de kanker op de langere termijn. Het mes snijdt dus aan 2 kanten:

    • Beweeg dagelijks; loop/fiets minimaal 30 minuten per dag en doe 3x per week 30 minuten aan krachttraining.
    • Eet gezond; eet volgens mediterrane dieet, maar wel koolhydraatarm. 
    • Verminder stress.
  • Herstel uw functies

    Begin vroeg met stimulatie van de geslachtsorganen voor het behouden van de doorbloeding en elasticiteit, maar ervaar hierbij niet teveel prestatiedruk, ook na enkele jaren inactiviteit is herstel nog wél mogelijk. 
    Er zijn bewezen effectieve hulpmiddelen:

    • Medicatie
    • Vacuümpomp
    • Injectietherapie
    • Hormonale therapie
    • Begeleiding door een seksuoloog of bekkenfysiotherapeut

Veelgestelde vragen over seksualiteit & prostaatkanker

Wat verandert er aan mijn seksleven na een behandeling voor prostaatkanker?

Na de behandeling van prostaatkanker krijgen veel mannen te maken met veranderingen in hun seksleven. U kunt bijvoorbeeld last krijgen van erectieproblemen, veranderingen in het orgasme of een verminderd zelfbeeld. Ook als er herstel optreedt, is de erectie vaak minder stevig dan vóór de operatie. Vaak is ook meer stimulatie nodig.

Indien bij de operatie zowel de prostaat als de zaadblaasjes zijn verwijderd zal er geen zaadvocht meer vrijkomen als u klaarkomt.

Komen seksuele problemen na prostaatkanker vaak voor?

Ja. Veel 85 % van de mannen ervaren na de behandeling klachten op seksueel gebied. Dit komt vaak voor en u bent hierin niet alleen. Bij sommige mannen verbetert de erectie in de loop van de tijd, bij anderen blijven de klachten (deels) bestaan.

Kan mijn relatie veranderen door deze klachten?

Ja. Seksuele problemen kunnen zorgen voor afstand, onzekerheid of spanning in een relatie. Daarom is het belangrijk om hierover met uw partner te praten.

Is herstel van mijn seksleven nog mogelijk?

Ja, in veel gevallen hoeven de klachten niet blijvend te zijn. Met de juiste begeleiding en aandacht voor herstel kan het seksleven vaak verbeteren. In de eerste periode kan het helpen om te beginnen met intimiteit, aanraking en seksuele prikkeling zonder geslachtsgemeenschap.

Wanneer moet ik beginnen met herstel van mijn erectie?

Het is belangrijk om hier vroeg mee te beginnen. Meestal wordt geadviseerd om vanaf zes tot twaalf weken na de operatie weer seksueel actief te zijn. Bespreek altijd met uw arts wat in uw situatie verstandig is. Vroege stimulatie geeft een betere kans op herstel. Door vroeg te starten, blijft het erectieweefsel beter in conditie.

Wat kan ik zelf doen om herstel te ondersteunen?

U kunt zelf al vroeg stappen zetten. Denk aan praten met uw partner, opnieuw beginnen met aanraking en intimiteit zonder druk, uw leefstijl optimaliseren en het oefenen van erecties, bijvoorbeeld met masturbatie of een vacuümpomp.

Wanneer mag ik weer beginnen met intimiteit?

Dat verschilt per persoon, maar vaak kan dit weer zodra de katheter eruit is en de wond goed is genezen. Meestal kan het opwekken van een orgasme als snel weer, maar na een operatie is het goed om dit even te vragen bij uw zorgverlener.

Wat als mijn erecties in het begin zwak zijn of helemaal wegblijven?

Dat is normaal in de eerste periode na de behandeling. Bespreek dit met uw zorgverlener en laat u voor meer uitleg zonodig verwijzen naar de PSK of leest het boek van dr Nicolai om zelf de kennis op te doen die u nodig heeft voor uw herstel. Samen kunt u kijken wat kan helpen bij het herstel.

Welke hulpmiddelen kunnen helpen bij erectieproblemen?

Er zijn verschillende mogelijkheden, zoals erectiebevorderende medicijnen, een vacuümpomp, injectietherapie, hormoontherapie en begeleiding door een seksuoloog.

Wat kan een seksuoloog voor mij betekenen?

Een seksuoloog kan u en uw partner begeleiden bij veranderingen in seksualiteit, intimiteit en zelfbeeld en helpen de seksuele functies weer terug te krijgen of te optimaliseren.

onload