Voorkom huidkanker

Huidkanker is de meest voorkomende vorm van kanker in Nederland. De belangrijkste oorzaak van huidkanker is UV-straling. Het is daarom belangrijk om uzelf te beschermen tegen de zon. Op deze pagina ontdekt u wat u vandaag al kunt doen om huidkanker te voorkomen.

Dermatologie Buiten In Zon 20240611 Hres

Samen tegen huidkanker

Binnen het Antoni van Leeuwenhoek (AVL) weten wij als geen ander welke schade de zon kan aanrichten. Daarom hebben wij ons sinds 2024 aangesloten als strategisch partner bij het Zonvenant, een initiatief van het Huidfonds. Met het tekenen van deze intentieverklaring spannen wij ons extra in om publiek, patiënten en medewerkers bewust te maken van de risico’s op huidkanker door de zon.

Onze missie: alle Nederlanders bewuster, verstandiger en daarmee veiliger met de zon om te laten gaan. Samen creëren we een beweging in de strijd tegen huidkanker!

Zonkracht 3 of hoger: Weren, kleren, smeren

Vanaf zonkracht 3 is er al risico op huidschade als u onbeschermd de zon in gaat. Daarom is het belangrijk om vooral in de lente en zomer (van april tot en met september) de zonkracht te controleren voordat u naar buiten gaat. Bij zonkracht 3 of hoger adviseren wij daarom weren, kleren en smeren:

  • Weren

    Zoek de schaduw zo veel mogelijk op, zeker tussen 12:00 en 15:00 uur

  • Kleren

    Draag bedekkende kleding, pet en zonnebril

  • Smeren

    Smeer uzelf in met zonnebrandcrème (factor 30+)

Feiten en fabels

Er zijn veel beweringen over het ontstaan van huidkanker en hoe u zich daar het beste tegen kunt beschermen. Wij hebben de meest voorkomende beweringen voor u op een rij gezet én gecheckt bij dermatoloog Elsemieke Plasmeijer.

Algemeen

Elke keer als u verbrandt, vergroot u het risico op huidkanker

Feit: "Zelfs één keer flink verbranden in uw jeugd vergroot al uw kans op huidkanker later in het leven."

Mensen met een lichte huid en veel moedervlekken lopen meer risico op huidkanker

Feit: “Dit klopt, maar deze risicofactoren kunnen misleidend zijn. Mensen die snel verbranden weten dit vaak van zichzelf en letten daarom goed op. Mensen die niet (snel) verbranden kunnen juist onbewust toch veel zonschade oplopen. Mensen met veel moedervlekken (meer dan honderd) hebben een grotere kans op het krijgen van een melanoom.”

Schaduw, beschermende kleding én zonnebrand bieden samen de beste bescherming

Feit: "Zonnebrandcrème alleen is niet genoeg. Combineer maatregelen voor optimale bescherming. Vanaf zonkracht 3 is daarom het advies: Weren, kleren, smeren!"

Weren

In de schaduw kunt u niet verbranden

Fabel: "Tot wel 50% van de UV-straling kan via zand, water of muren weerkaatsen en u alsnog bereiken."

Tussen 12.00 en 15.00 uur moet u niet in de zon zitten

Feit: “Tijdens deze uren staat de zon het hoogst en dan is de kans op verbranden het grootst. Het beste kunt u tijdens deze uren dus de zon vermijden.”

U kunt niet verbranden op bewolkte dagen

Fabel: "Ook op bewolkte dagen kunt u verbranden, de zonkracht is misschien wat minder maar de UV-stralen kunnen nog steeds uw huid binnendringen en die beschadigen. Daarom is het belangrijk dat u zichzelf alsnog insmeert."

Kleren

Kleding beschermt beter dan zonnebrandcrème

Feit: "Een dichtgeweven stof, hoed en zonnebril bieden fysieke bescherming die niet ‘afneemt’ zoals zonnebrandcrème."

Een T-shirt beschermt altijd voldoende tegen de zon

Fabel: "Niet elk T-shirt biedt genoeg bescherming tegen UV-straling. Dunne, lichte of natte T-shirts kunnen veel UV-stralen doorlaten. Er bestaat speciale UV-werende kleding die een hogere beschermingsfactor heeft (zoals SPF 50+)."

Donkere kleding beschermt beter tegen UV-straling dan lichte kleding

Feit: "Donkere, dichtgeweven kleding biedt de beste bescherming tegen UV-straling, ook al is het warmer. Lichte kleding is luchtiger maar laat meer UV-straling door."

Smeren

Factor 50 betekent dat u 50 keer langer kan zonnen

Fabel: “De crème moet voor dit effect zo dik gesmeerd worden dat er een dikke witte laag op de huid zit. Dat doet niemand. Een hogere factor betekent wel een betere bescherming, maar alsnog moet u elke twee uur smeren. Zeker na het zwemmen of zweten.”

Zonnebrandcrème gaat een jaar mee

Feit: “Zonnebrandcrème kan tot een jaar na opening gebruikt worden. Een jaar na opening of als de fles veel temperatuurverschillen heeft gehad, beschermt de crème minder goed. Bewaar de fles dus niet te lang en laat deze ook niet in hete auto of volle zon liggen.”

Een zongebruinde huid hoeft u niet meer in te smeren

Fabel: "Een zongebruinde huid is altijd een beschadigde huid. Deze moet u altijd insmeren met een zonnebrandcrème met ten minste factor 30."

Wat is huidkanker?

Huidkanker is een ziekte waarbij sommige huidcellen ongecontroleerd beginnen te groeien en zich abnormaal gedragen. Deze cellen vormen uiteindelijk een tumor. Huidkanker ontstaat meestal door beschadiging van het DNA van huidcellen, vaak veroorzaakt door UV-straling van de zon

Zon Op Gras Adobestock

Over de zonkracht

Zonkracht geeft aan hoe sterk de UV-straling van de zon is op een bepaald moment. Hoe hoger de zonkracht, hoe sneller de huid kan verbranden. De zonkracht hangt af van dingen zoals het tijdstip van de dag, het seizoen, locatie (bijv. dicht bij de evenaar) en of er bewolking is. Zonkracht wordt meestal gemeten op een schaal van 1 (zwak) tot 11 of hoger (zeer extreem). Gebruik een weer-app om de zonkracht te checken. Zonkracht 3 of hoger? Weren, kleren, smeren!

Welke soorten huidkanker zijn er?

Er zijn verschillende soorten huidkanker. De ene soort komt vaker voor dan de andere. Deze 3 soorten huidkanker komen het meeste voor:

Basaalcelcarcinoom

Een basaalcelcarcinoom begint meestal als een roze, huidkleurig of lichtbruin bultje dat steeds groter wordt, al dan niet met een korstje in het midden. Ook kan het eruit zien als een eczeemplek die niet weggaat. 

Plaveiselcelcarcinoom

Een plaveiselcelcarcinoom ziet er meestal uit als een lichtroze, knobbeltje dat langzaam groeit, een verhoornd plekje of als een klein wondje dat groter wordt.

Melanoom

Een melanoom herkent u aan (moeder)vlekken die van grootte, kleur of uiterlijk veranderen, maar in de helft van de gevallen ontstaan ze nieuw op de huid, dus niet uit een moedervlek.

 

De belangrijkste risicofactoren voor huidkanker

UV-straling

Te veel zonlicht is de belangrijkste oorzaak van huidkanker. Ook UV-straling van zonnebanken is schadelijk. Hoe meer UV-straling uw huid heeft gehad, hoe groter het risico.

Erfelijkheid

Het hebben van veel moedervlekken (meer dan honderd). Dan is de kans groter op het krijgen van een melanoom. Sommige vormen van huidkanker zijn erfelijk.

Huidtype

Mensen met een lichte huid (huidtype I of II) zijn gevoeliger voor UV-straling. De zon is voor hen schadelijker dan voor mensen met een donkerdere huid.

Leeftijd

Vanaf ongeveer vijftig jaar neemt het risico op huidkanker toe. Basaalcelkanker en plaveiselcelkanker komen dan vaker voor. Een melanoom kan echter ook op jongere leeftijd ontstaan.

Medicijnen

Medicijnen die het afweersysteem onderdrukken, bijvoorbeeld na een orgaantransplantatie. Ook dan is de kans op huidkanker groter.

Hoe herken ik een melanoom?

Een melanoom is de meest gevaarlijke vorm van huidkanker die zich via uitzaaiingen door het lichaam kan verspreiden. Als een melanoom in een vroeg stadium wordt ontdekt, is de kans op genezing veel groter. Het is daarom belangrijk om de alarmsignalen te herkennen. De ‘ABCDEF-methode’ kan daarbij helpen:

  • Asymmetrie: de ene helft van de moedervlek ziet er anders uit dan de andere helft, in vorm of kleur
  • Border (rand): de rand is niet mooi rond, maar is onregelmatig, grillig of vaag 
  • Colour (kleur): er zijn meer kleuren in één vlek zichtbaar, zoals lichtbruin, donkerbruin, zwart en/of blauw
  • Diameter: de diameter is vaak groter dan ongeveer 6 mm
  • Evolving: de plek verandert in grootte, vorm, kleur, jeukt of bloedt
  • Funny looking: het plekje ziet er duidelijk anders uit dan je andere plekjes

Ziet u één of meerdere van deze signalen? Laat het plekje dan controleren door uw huisarts.

onload