Kanker door de ogen van...Chris: 'Uitbehandeld, maar nog lang niet uitgeleefd'

De diagnose viel anderhalf jaar geleden rauw op z’n dak. Mesothelioom, oftewel borstvlieskanker, beter bekend als asbestkanker. ‘Ik dacht dat ik neerging’, vertelt Chris Nanning thuis in zijn woonkamer in het oude centrum van Hoorn. ‘Kanker, dat had ik niet verwacht; ik had alleen maar een kuchje dat niet overging.’

In het streekziekenhuis waar hij de diagnose kreeg, konden artsen weinig voor Chris doen. Zo kwam hij terecht in het AVL, waar hij onder behandeling van longarts Sjaak Burgers kwam te staan. Chris is vol lof over zijn arts. ‘Ik kan met hem lezen en schrijven. Hij staat me erg goed bij. Een geweldige kerel is het, menselijk, empathisch. We noemen elkaar bij de voornaam. Toen ik voor het eerst bij hem kwam, vroeg hij me iets over mezelf te vertellen, en hij deed op zijn beurt hetzelfde. Dat vond ik geweldig. Ik voelde me meteen verbonden met hem.’ Sjaak Burgers beaamt dat: ‘We hebben een goede klik. Over het algemeen kan ik het goed vinden met die ouwe kerels die veel met hun handen hebben gewerkt.’

Blootgesteld

Want zo’n man is Chris. Zijn vader was oorspronkelijk voddenboer en haalde later oud ijzer op. Chris ging als kind altijd met hem mee en vond het maar wat mooi, dat vrije leven. ‘Ik was er verzot op om de wagen op te gaan met die man.’ Het liefst deed hij niets anders, maar hij was tot zijn 14de leerplichtig. ‘O, wat heb ik gejankt om die school. Dat ik heb geproefd van die vrijheid, heeft me in zekere zin voor het leven verpest.’

Al op zijn 13de stopte hij met school om zich volledig te richten op het werk dat hem zo trok. In garages en machinefabrieken haalde hij ijzer uit sloopmateriaal. In die tijd werd er nog veel asbest gebruikt in de bouw. Waarschijnlijk is hij er destijds aan blootgesteld, met zijn huidige ziekte als gevolg. ‘In Nederland komt asbestkanker zo’n 550 keer per jaar voor, voornamelijk bij mannen die in het verleden met asbest hebben gewerkt’, legt zijn arts uit. ‘Het valt onder de zeldzame tumoren. Het meest voorkomende symptoom is kortademigheid, veroorzaakt door vocht achter de longen.’ 

Verslagen naar huis

Asbestkanker is nog niet te genezen, maar er zijn wel palliatieve, mogelijk levensverlengende behandelingen. Niet iedere patiënt heeft daar baat bij. Sjaak Burgers: ‘Als mensen horen dat ze kanker hebben, is hun eerste reflex dat daar zo snel mogelijk iets aan moet worden gedaan. Maar deze vorm van kanker is hoogstens een tijdje tegen te houden of terug te dringen. Er moet dan een goede balans zijn tussen wat een behandeling een patiënt kost en wat het oplevert. Ja, je wint gemiddeld genomen tijd met chemo- en/of immuuntherapie. Maar “gemiddeld” betekent ook dat sommige mensen niets winnen en alleen maar bijwerkingen ervaren. We hebben nog geen goede methode om uit te zoeken bij wie het wel werkt en bij wie niet.’

Chris onderging wel immuuntherapie en chemotherapie. ‘Op het moment dat ik in het AVL kwam, ging ik heel snel achteruit. Ik moest steeds meer hoesten, was verzwakt, begon te wankelen. Het leven ging eruit.’ De behandelingen verbeterden dat aanzienlijk. Op een CT-scan bleek volgens Chris na enige tijd zelfs dat vrijwel alle kanker weg was, ‘op een paar spikkeltjes na’. Maar na verloop van tijd ging de kanker toch weer groeien. ‘En toen kreeg ik te horen dat ik uitbehandeld ben. Ik ging verslagen weer terug naar huis.’

Longarts Burgers heeft in zijn carrière al veel slechtnieuwsgesprekken moeten voeren, maar het went nooit, vertelt hij. ‘Soms moet ik op een dag drie, vier, vijf mensen slecht nieuws geven. Daarna ben ik óp, het zuigt je leeg. Gelukkig mag ik ook heel regelmatig goed nieuws geven. Dankzij nieuwe geneesmiddelen heb ik een veel blijere baan dan pakweg vijftien jaar geleden.’

Kansje bij asbestkanker

Mensen met uitgezaaide longkanker en melanomen genezen soms met immuuntherapie. Burgers: ‘De vraag is nu: is er een kansje dat dat ook kan bij mensen met asbestkanker? Er zijn signalen dat het mogelijk is. Van de week heb ik twee patiënten gezien met asbestkanker die zijn behandeld met immuuntherapie en bij hen allebei is de kanker niet meer terug te zien op de scans. Maar of dat over acht jaar nog zo is, dat is afwachten.’

Immuuntherapie kan de ziekte terugdringen, maar zoals ook bij Chris het geval was gaat de kanker bij veel patiënten na verloop van tijd weer groeien. Standaard immuuntherapie haalt dan niets meer uit. Maar een onderzoek in het AVL liet zien dat een ander soort immuuntherapie in combinatie met een ander middel de tumor in veel gevallen toch nog kan doen krimpen. ‘Ons onderzoek is alleen nog te klein om dit als standaardbehandeling te kunnen aanbieden. Een groter onderzoek is nodig, we zijn ermee bezig dat op te zetten.’

Grote liefdes

Chris heeft daar nu niets aan. Hoelang hij nog in relatief goede gezondheid met de ziekte kan leven, kan niemand zeggen. ‘Op dit moment voel ik me goed. Als ik veel heb gedaan, wordt het rechts onder mijn schouderblad soms wat branderig. Dan ga ik even liggen en daarna gaat het wel weer.’

Als alle behandelingen zijn uitgeput, hoe ga je dan verder? Chris blijft doen wat hij altijd deed, zij het soms met wat pijn op de koop toe. Behalve zijn dierbaren houden twee grote liefdes hem op de been: zijn duiven en zijn auto’s. Achter zijn huis runt hij een soort duivenopvang waar hij inmiddels 38 stuks een thuis biedt. Het merendeel heeft hij gered van een wisse dood op straat. ‘Ik zie ze in de stad lopen met touwtjes om hun pootjes.’ Hij pakt zijn portemonnee en haalt er een tornmesje uit. ‘Deze draag ik altijd bij me. Ik bevrijd de duiven van de touwtjes en dan laat ik ze weer vrij. Als het nodig is, neem ik ze mee en lap ik ze hier thuis op. En als ze niet meer terug willen of kunnen, dan mogen ze lekker bij mij komen wonen.’

Wat hij vooral moeilijk vindt aan zijn ziekte, is dat zijn eigen einde straks ook het einde van zijn vogels zal betekenen. ‘Ik ken niemand die ervoor zou willen en kunnen zorgen, dus dan houdt het gewoon op voor ze. Dat doet me verdriet.’

Hij is erg begaan met het lot van zijn geliefde duiven. Waar de meeste wilde duiven volgens Chris niet ouder dan 2 worden, werd een van zijn duiven wel 24 jaar oud. ‘Hij liep als een meccanodoos, vliegen kon hij al jaren niet meer. Zes weken geleden lag-ie dood in z’n hokkie. Nou, dat deed me nog zeer ook.’

In zijn tuin laat hij even later de zelfgebouwde hokken zien waar zijn duiven huizen. ‘Vijf, zes keer per dag loop ik even naar achteren, om te kijken naar mijn beesten. Kijk, daar zitten twee tortels. Geinig toch?’ Hij wijst naar een andere duif. ‘Zie je dat? Die mist een teentje. Zó’n kluwen met touw zat er om zijn pootje.’

In zijn duivenopvang ontbreekt het de vogels aan niets. Het is nog net geen wellnesscentrum. ‘Daar onder die bank staan een paar bakken. Daar doe ik lauw water in en dan is het strijden om een plekje. Ze gaan gerust een uur zitten badderen hoor. Heel vermakelijk om te zien.’

Schitterend mooi

Waar hij ook intens van geniet, zijn zijn Mercedessen uit de jaren tachtig. ‘Daar ben ik gek mee.’ Hij heeft er vier. Eentje staat voor de deur, de andere drie staan in een loods 6 kilometer verderop. Hij gaat er vaak na het eten even heen. ‘Al is het alleen maar om ze even te bewonderen.’

Dat mogen wij ook doen. ‘Kijk, dit was mijn eerste. Een Mercedes 190, een erfenis van mijn vader en moeder. Die heb ik helemaal gerestaureerd en opgeknapt. Nieuwe motor erin. Staat er prachtig bij. Later heb ik nog exact zo'n zelfde op de kop getikt. Schandalig goedkoop was die. Kon ik niet laten lopen.’ Vanonder een paar doeken tovert hij nog een wagen tevoorschijn. ‘Deze is iets groter, een zwarte coupé. En deze groene cabrio ernaast komt uit Amerika. Schitterend mooi toch?’

Er is altijd wel wat aan te doen of te poetsen. ‘Als het nodig is, krik ik ze op en ga ik er zelf nog onder. Wielen eraf, schoonmaken, opnieuw zilver spuiten. Ik mag graag knoeien aan die dingen. En ermee rijden natuurlijk. Autorijden verveelt me nooit. Voor een boodschap pak ik al de auto. Heerlijk.’ 

Zoals hij zich nu voelt, ziet hij zichzelf ook nog wel met zijn lief naar Italië rijden dit jaar. ‘Met de cabrio, vorig jaar zijn we ook twee keer geweest. Ik heb nog zoveel plezier in het leven. Zolang het gaat, gaat het. Ik weet niet wat morgen brengt, dus ik pluk de dag.’

Mesothelioom meten met AI

Bij mesothelioom is op CT-scans moeilijk te zien hoe groot een tumor precies is. ‘Het borstvlies is een heel dun vel, dat over de hele omvang van de ribbenkast zit’, legt longarts Sjaak Burgers uit. ‘Het is een heel groot oppervlak, en bij tumorgroei wordt het weefsel wat dikker. Maar het groeit niet op elke plek even hard.’ Daarom is het bij asbestkanker heel lastig te bepalen of een behandeling aanslaat of niet. ‘Op de ene plek is de tumor misschien een beetje gegroeid, op een andere plek wat kleiner geworden, maar de netto groei of krimp is moeilijk in te schatten. Dan weet je dus niet of je moet doorgaan of stoppen met behandelen.’

Kunstmatige intelligentie helpt daar nu bij. ‘We hebben de computer geleerd om het volume van de gehele tumor te herkennen en te meten. Na een scan weten we nu binnen een half uurtje of een tumor per saldo kleiner of groter is dan op de vorige scan.’ Het is nog niet feilloos, dus er komt nog een menselijke check aan te pas, maar het haalt artsen al veel werk uit handen. ‘We worden er érg blij van. Het werkt zo boven verwachting goed, dat het nu ook als een speer wordt ontwikkeld voor veel andere tumoren.’