Informatie extra methodieken bestraling AVL

In het AVL (Plesmanlaan 212, 1066 CX, Amsterdam) is een aantal software pakketten ontwikkeld die gebruikt worden bij (de ondersteuning van) de behandeling. Deze softwarepakketten zijn vervaardigd volgens de wettelijke eisen die gesteld worden aan dergelijke pakketten. Meer specifieke informatie over deze software is hieronder te vinden.

  • Applicatie: Match42 (Adaptieve radiotherapie voor prostaat)
    Afhankelijk van het soort tumor, kan de behandeling van prostaattumoren enkele weken in beslag nemen. Gedurende de behandeling kan de draaiing van de prostaat, bijvoorbeeld door meer of minder vulling van de endeldarm of blaas variëren. De afdeling radiotherapie van het AVL heeft een methode ontwikkeld om deze draaiing goed in kaart te brengen gedurende de behandeling en indien nodig na een paar bestralingen voor de gemiddelde draaiing te corrigeren. Omdat we daardoor preciezer bestralen kan het gebied dat bestraald moet worden om de tumor onder controle te krijgen iets kleiner gemaakt worden, en dat zorgt er weer voor dat de kans op bijwerkingen kleiner wordt.

  • Applicatie: Worldmatch (Bibliotheek van plannen voor cervix carcinoom)
    Bij patiënten die behandeld worden voor baarmoederhalskanker (cervixtumor) wordt in sommige gevallen de cervix en de baarmoeder bestraald. Deze bestraling is lastig, want de ligging en vorm van deze organen is erg afhankelijk van het blaasvolume. De afdeling radiotherapie van het AVL heeft een methode ontwikkeld waarmee we op basis van twee CT scans, één met een volle blaas en één met een lege blaas, de ligging en vorm van cervix en uterus kunnen voorspellen bij verschillende blaasvullingen. Vervolgens wordt voor een aantal verschillende blaasvullingen een specifiek bestralingsplan gemaakt, een “bibliotheek” van bestralingsplannen. Op de dag van de bestraling wordt vlak voor de behandeling nog een scan gemaakt op basis waarvan het best passende plan uit de bibliotheek wordt gekozen. Op deze manier zijn we er zeker van dat de tumor goed bestraald wordt, en kunnen de veiligheidsmarges klein gehouden worden, waardoor bijwerkingen verminderen.

  • Applicatie: XVI (Meerdere toepassingen op het vlak van beeldgestuurde radiotherapie)
    Het AVL heeft in samenwerking met de fabrikant Elekta een applicatie ontwikkeld voor het analyseren van cone-beam CT beelden ten behoeve van beeldgestuurde radiotherapie. Het AVL heeft hier een aantal speciale toepassingen aan toegevoegd. Voor patiënten  die bestraald worden op het hoofdhals gebied is het een extra uitdaging om de houding van de patiënt goed in beeld te krijgen. Vlak voor de bestraling worden de verschillende botstructuren in het hoofdhalsgebied goed in beeld gebracht. De dagelijkse variatie van bijvoorbeeld de draaiing van de nek is wel te beperken maar niet helemaal te voorkomen. De methode die door het AVL is ontwikkeld kan belangrijke botstructuren goed in kaart te brengen en alle informatie te gebruiken om de patiënt optimaal te positioneren. Daardoor is het bestraalde volume een stuk kleiner en is de kans op vervelende bijwerkingen kleiner. Een tweede toevoeging is de zogenaamde ademhalingsbeweging-gecompenseerde cone-beam CT scan. Met deze scan, kan net zoals bij een 4D cone-beam CT scan, de bewegende anatomie ten gevolge van de ademhaling van de patiënt in kaart worden gebracht. Een groot voordeel van deze techniek is echter dat de scan niet 4 minuten, maar slechts 1 minuut kost, waardoor de patiënt minder lang op tafel hoeft te liggen.

  • Applicatie: XVIMRL (4D-MR gestuurde radiotherapie)
    De afdeling radiotherapie heeft een unieke methode ontwikkeld om MRI datasets, die opgenomen worden terwijl de patiënt rustig doorademt, zodanig te bewerken dat er een bewegende beeld ontstaat. Hiermee is het mogelijk geworden om een 4D beeld te krijgen van de beweging van de tumor gedurende de bestraling. Middels deze 4D MRI werkwijze kunnen wij levermetastasen zonder markers visualiseren, en verwachten wij in de nabije toekomst het bestraald volume te kunnen verkleinen. Deze verkleining zal naar verwachting bijdragen aan sparing van gezonde weefsels, en daarmee aan een vermindering van vervelende bijwerkingen, of maakt het mogelijk hoger te kunnen doseren in nabijheid van gevoelige structuren. Ook zal herbestraling naar verwachting vaker tot de mogelijkheden behoren. Daarnaast heeft deze methode het voordeel dat het non-invasief is, met andere woorden, er hoeven geen markers in de lever te worden geplaatst. Het is daarmee patiënt vriendelijker, en wellicht voor steeds meer patiënten te verkiezen boven een invasieve chirurgische behandeling.

  • Applicatie: WIMP (Analyse en bewerking van ademhaling-gecorreleerde CT scans)
    Voor bepaalde aandoeningen wordt een ademhaling-gecorreleerde CT scan (zogeheten 4D CT scans) gemaakt waarmee de beweging van bijvoorbeeld longtumoren  en tumoren in de buik goed in beeld gebracht kan worden. Het AVL heeft een methode ontwikkeld om van deze beelden een reguliere CT scan te maken als input voor de radiotherapiebehandeling. Deze unieke methode, ontwikkeld en ontworpen op de afdeling radiotherapie, maakt het mogelijk om preciezer de beweging van de tumor mee te nemen in het behandelplan. Op deze manier wordt de kans op bijwerkingen  kleiner terwijl de tumor beter bestraald wordt.