Radiotherapie

Radiotherapie bij hersentumoren

Hersentumoren kunnen uitgaan van het hersenweefsel (primaire hersentumoren) of uitzaaiingen zijn van een tumor op een andere plaats. In dat laatste geval spreken we van metastasen.

Primaire hersentumoren

Afhankelijk van de grootte en de ligging van de tumor wordt in overleg met alle betrokken specialisten (o.a. de neurologen en de neurochirurgen) bepaald wat de beste behandeling is. Radiotherapie is vaak een belangrijk onderdeel van de behandeling van hersentumoren (gliomen). Afhankelijk van verschillende (patiënt en tumor) gerelateerde factoren wordt er een bepaald schema met u besproken voor de bestraling. Het is mogelijk om de tumor te bestralen na de operatie of na een biopsie waaruit blijkt wat de diagnose is. Ook bestralen we in sommige gevallen een tumor die weer groeit na eerdere behandeling. Met onze technieken wordt het omliggend weefsel zoveel mogelijk gespaard. We maken hiervoor gebruik van de nieuwste bestralingstechnieken en beeldvorming (o.a. de MRI scan). Op onze afdeling en in ons ziekenhuis zijn er ook wetenschappelijke studies die kijken naar nieuwe technieken en behandelmethoden om de behandeling van gliomen te verbeteren. Uw behandelteam zal deze studies met u bespreken indien u daar voor in aanmerking komt.

Hersenmetastasen

Is er sprake van uitzaaiingen in de hersenen van een tumor elders in het lichaam dan spreken we van hersenmetastasen. De bestraling is er op gericht om de klachten van de uitzaaiingen te behandelen, de groei van de tumor te beperken en/of  te zorgen dat op die plek alle tumor cellen worden uitgeschakeld. Dit kan door middel van bestraling van de gehele hersenen of door bestraling lokaal op de hersenmetastasen. In het laatste geval noemen we dit stereotactische radiochirurgie. We maken ook hier gebruik van de nieuwste technieken en voeren deze bestraling uit op onze lineaire versnellers en de Gammaknife. Op onze afdeling en in ons ziekenhuis zijn er ook wetenschappelijk studies die kijken naar nieuwe technieken en behandelmethoden om de behandeling van hersenmetastasen te verbeteren. Uw behandelteam zal de studies met u bespreken indien u daar voor in aanmerking komt.

Verloop van de behandeling

Gesprek met de radiotherapeut

Afspraak voor CT-scan

Voorafgaand aan de bestraling wordt een CT-scan gemaakt. Een CT-scan is nodig om het bestralingsplan te maken.

Uitwendige bestraling

U komt met uw hoofd in een hoofdsteun op het bestralingstoestel te liggen. Voorafgaand aan de bestraling is een masker voor u gemaakt. Het masker dient voor het goed fixeren van het hoofd. Uw hoofd mag namelijk niet bewegen tijdens de bestraling.

Controle bedieningsruimte

Tijdens de bestraling houden de radiotherapeutisch laboranten u vanuit de bedieningsruimte nauwlettend in de gaten. Op monitoren volgen ze uw bestraling. In de bestralingsruimte hangt een camera en een microfoon, zodat ze u kunnen zien en horen.

Wat gaat er gebeuren?

De grootte, typering, plaats en uitbreiding van de tumor kan bij elke patiënt verschillen. Daarom bieden wij behandeling op maat aan. Daarbij wordt rekening gehouden met uw conditie. Vaak wordt in overleg met andere specialisten bepaald wat voor u de beste behandeling is. Uw radiotherapeut of physician assistant geeft u hierover uitleg.

Voorbereiding

Na het gesprek met een radiotherapeut volgen er afspraken ter voorbereiding op de bestraling. Als u in de bestralingsperiode ook chemotherapie krijgt, wordt er een afspraak met een neuroloog gemaakt. Op de afdeling radiotherapie volgt een voorlichtingsgesprek. Hierin komen ook veel praktische zaken aan bod.

Daarna maken we een masker. Dit is een eenvoudige procedure. Het masker zorgt ervoor dat u zich tijdens de bestraling niet kunt bewegen, zodat het gebied dat bestraald moet worden niet verschuift. Na het maken van het masker, krijgt u een CT-scan. We brengen dan lijnen aan op het masker. Dit is nodig voor de nauwkeurigheid bij de bestralingen.

De behandeling

De radiotherapeut bepaalt het aantal bestralingen, wat kan variëren van 1 tot 30 bestralingen. De behandeling duurt telkens een kwartier, maar de daadwerkelijke bestralingstijd is veel korter, tussen de 1 en 2 minuten. Radiotherapeutisch laboranten voeren de behandeling uit.

Tijdens de behandeling ligt uw hoofd altijd in het masker dat we eerder gemaakt hebben. Bij een bestraling met hoge precisie maken we vaak controlescans op het bestralingstoestel om de nauwkeurigheid te garanderen. In de behandelperiode heeft u regelmatig contact met de radiotherapeut om eventuele vragen en klachten te bespreken. Krijgt u tijdens de bestraling ook chemotherapie, dan wordt u regelmatig gezien door de neuroloog.

Bijwerkingen

Of en hoeveel last u krijgt van bijwerkingen, verschilt per persoon. Het bestralingsgebied en de dosis die u krijgt, zijn daarbij van invloed. In het eerste gesprek licht de radiotherapeut dit toe.

De meest voorkomende bijwerkingen zijn vermoeidheid, hoofdpijn en misselijkheid. Ook kan uw haar tijdelijk uitvallen. Meestal groeit dit 3 tot 4 maanden na de bestraling weer aan. Is de bestraling gericht op het verlichten van uw klachten, dan zult u dit ongeveer twee weken na het einde van de behandeling merken, maar soms ook al eerder.

Nazorg

Tijdens de bestralingsperiode krijgt u ‒ meestal wekelijkse ‒ controleafspraken bij de radiotherapeut of physician assistant. Diegene beantwoordt uw vragen, kan medicijnen voorschrijven en geeft uitleg over de controles na afloop van de bestralingsperiode.

Als u tijdens of na de behandeling behoefte hebt aan extra zorg, dan kan de radiotherapeut of physician assistant u doorverwijzen naar diverse hulpverleners binnen het Antoni van Leeuwenhoek. Denk aan fysiotherapeuten, ergotherapeuten, diëtisten, maatschappelijk werkers en psychologen. Al deze hulpverleners zijn zeer ervaren in het verlenen van zorg aan kankerpatiënten, zowel tijdens als na het behandelingstraject.