CT Scan

Radiotherapie bij hoofd-halskanker

Onder hoofd-halskanker worden alle vormen van kanker bedoeld die uitgaan van verschillende weefsels in het hoofd-halsgebied. Veel voorkomend zijn kanker van de tong, de tongbasis, het verhemelte, de keelholte en de stembanden.

Verschillende bestralingsbehandelingen

Een bestralingsbehandeling gericht op genezing in het hoofd-hals gebied bestaat meestal uit 35 bestralingen die gegeven worden in 6-7 weken tijd. In sommige gevallen worden de bestralingen gecombineerd met chemotherapie of immunotherapie. We noemen dit chemo- of bioradiatie. Hiervoor worden de middelen Cisplatin of Cetuximab gebruikt. Cisplatin doodt de kankercellen en remt de celdeling. Ook maakt het de kankercellen gevoeliger voor bestraling, wat tot een versterkt effect van de bestraling leidt. Er worden dan 35 bestralingen gegeven, gecombineerd met 3 keer chemotherapie. Cetuximab is een medicijn dat de afweer tegen kankercellen stimuleert. Ook maakt het de kankercellen gevoeliger voor bestraling, wat tot een versterkt effect van de bestraling leidt. Er worden dan volgens een bepaald schema 35 bestralingen gegeven met 7 giften van de immunotherapie.

Als er na een operatie het vermoeden bestaat dat er nog tumorcellen achtergebleven zijn, dan wordt u na de operatie nog aanvullend bestraald. Het aantal bestralingen dat nodig is varieert tussen 23-35 keer en is afhankelijk van de pathologie uitslag .

Bestraling kan in een palliatieve situatie ook gebruikt worden om klachten te verlichten, bijvoorbeeld als de kanker is doorgegroeid en/of uitgezaaid, of als er veel klachten zijn van de gegroeide tumor. De tumor wordt kleiner en in zijn groei geremd, maar het werkt niet genezend. Het aantal benodigde bestralingen wordt individueel bepaald en varieert meestal tussen 1-16 keer.

Onze werkwijze

Nieuwste bestralingstechnieken en zeer geavanceerde apparatuur

Op de afdeling Radiotherapie worden veel nieuwe technieken ontwikkeld en wordt gebruik gemaakt van zeer geavanceerde apparatuur. Dat geldt voor zowel beeldvormend onderzoek, voorbereiding op de bestraling als de bestraling zelf. Hierdoor kunnen we u de meest effectieve behandeling geven, met zo min mogelijk belasting van gezond weefsel.

Gesprek met uw radiotherapeut

Tijdens een afspraak met uw radiotherapeut wordt uitgebreid gesproken over uw specifieke situatie en de best passende behandeling voor u. Het doel van de behandeling, de verwachte uitkomst, de voorbereiding, de uitvoering en de eventuele bijwerkingen komen in dit gesprek aan bod.

Multidisciplinair overleg

In een overleg met specialisten van verschillende disciplines (bijvoorbeeld internisten, chirurgen en radiotherapeuten) wordt aan de hand van uw situatie, de uitslagen en uw medische gegevens overlegd welke behandeling voor u het beste is. Deze zal uw radiotherapeut met u bespreken. 

Onderzoek

We voeren veel onderzoek uit naar nieuwe ontwikkelingen en verbeteringen van de bestraling. Is er een onderzoek waar u aan mee zou kunnen doen, dan zal uw radiotherapeut u hiervoor vragen. U krijgt dan veel informatie waardoor u een weloverwogen beslissing kan nemen. Meedoen is uiteraard geheel vrijblijvend. Besluit u niet mee te doen, dan wordt u behandeld volgens de laatste protocollen en de huidige inzichten.

Meer informatie

Voorbereiding

Voor de behandeling van kanker in het hoofd-halsgebied zal een masker gemaakt worden. Met het masker zal het te bestralen gebied altijd stil liggen. Het masker wordt gemaakt in de moulagekamer. Het bestaat uit een vervormbaar plastic, dat in warme toestand over uw gezicht gelegd wordt. De contouren van uw gezicht worden in het masker gevormd. Het wordt vastgeklikt op de tafel. Het masker heeft allemaal gaatjes, waardoor u kunt ademen en gewoon alles kunt horen en zien.

Ter voorbereiding wordt er altijd een CT-scan gemaakt. De CT-scan wordt gemaakt met het masker op. Laserlijnen worden op het masker geprojecteerd en deze lijnen worden op het masker getekend. Zo  kunnen we uw houding terugvinden als u voor uw bestralingen komt. Mogelijk krijgt u contrastvloeistof bij het maken van de CT-scan.

Soms wordt er een MRI- of PET-scan gemaakt met het masker op om het bestralingsgebied nog beter te kunnen bepalen. Hierover wordt u dan geïnformeerd.  

In een voorlichtingsgesprek komen vooral praktische zaken over uw behandeling aan bod. Er is veel ruimte voor het stellen van vragen.

Het bestralingsplan

Op de afbeeldingen van de CT- en /of MR-scan wordt het bestralingsgebied ingetekend met behulp van alle aanwezige informatie door uw radiotherapeut. Met speciale computerprogramma’s wordt berekend wat de meest optimale opzet van de bestralingsbundels is. Dit wordt een bestralingsplan genoemd.  Hierbij is het belangrijk dat het te bestralen gebied de juiste dosis straling ontvangt en dat de omliggende gezonde weefsels zo weinig mogelijk worden belast.

De bestraling

Radiotherapeutisch laboranten zorgen ervoor dat u goed op de bestralingstafel komt te liggen. Zij doen het masker op. Laserlijnen schijnen op het masker en moeten samenvallen met lijnen die op het masker zijn gezet.  

Regelmatig wordt uw positie gecontroleerd met behulp van een CT-scanner die aan het toestel is gekoppeld. Zo kunnen er kleine aanpassingen worden gedaan zodat u precies in de juiste positie bent en de bestraling zo nauwkeurig mogelijk  plaats vindt. Op de monitoren volgen de laboranten uw bestraling.

Het bestralingstoestel kan in een hele cirkel om u heen draaien zodat u vanuit de gewenste posities bestraald kan worden. 

De effectieve bestralingstijd is slechts enkele minuten. De gehele behandeling zal ongeveer een kwartier duren. Van de bestraling zelf voelt u niets. Op den duur bemerkt u wel de effecten van de bestraling.

Controles bij uw radiotherapeut of Physician Assistant

In de periode van de bestraling heeft u een aantal keer contact met uw behandelaar, soms ook met de Physician Assistant, om het verloop van de behandeling met u te bespreken en uw vragen te kunnen beantwoorden. U krijgt advies hoe u het beste met de bijwerkingen om kunt gaan en zo nodig wordt er medicatie voor voorgeschreven. U krijgt te horen hoe de behandeling wordt opgevolgd als u klaar bent met de bestralingen.  

Bijwerkingen

De mate waarin bijwerkingen op zullen treden varieert per persoon. Uw conditie en uw situatie zijn hierbij van invloed, evenals het gebied dat bestraald wordt en de bestralingsdosis. Uw behandelaar zal u uitleg geven over de bijwerkingen die bij u verwacht worden.  Acute bijwerkingen ontstaan meestal twee tot drie weken na de start van de behandeling en nemen in de loop van de behandeling toe. Na het beëindigen van de behandeling kunnen deze klachten nog enkele weken tot maanden aanhouden. Sommige klachten kunnen blijvend zijn. Uw behandelaar zal uitgebreid ingaan op de bijwerkingen die bij u verwacht worden.

Bij de bestraling in het hoofd-hals gebied zijn klachten van een droge mond, dikker slijm, smaakverlies, slikklachten (pijn en moeilijker slikken) en huidklachten het meest ingrijpend. Dat geldt ook voor vermoeidheid. Tijdens de controles is hier aandacht voor, ook zullen er afspraken gemaakt worden met een diëtiste en mondhygiëniste.

Wat u zelf kunt doen

Als uw klachten, situatie en conditie dit toelaten, is het aan te bevelen om dagelijks te bewegen. Dit is bewezen effectief voor uw herstel. Denk hierbij aan fietsen of wandelen. U kunt ook gaan sporten onder begeleiding van een fysiotherapeut. Verder raden wij aan om, zover dat gaat, zoveel mogelijk uw dagelijks ritme op te pakken.

Tevens raden wij u aan om niet te roken en alcohol gematigd te gebruiken. Mocht u hulp nodig hebben bij het stoppen met roken, dan verwijzen wij u graag naar de stoppen met roken poli in ons ziekenhuis.

Tijdens de behandeling gelden de richtlijnen voor gezonde voeding. Deze zijn te vinden op de website www.voedingscentrum.nl. Op de website www.voedingenkankerinfo vindt u ook veel informatie. Neemt u extra vitamines of voedingssupplement, wilt u dan met uw behandelaar bespreken of u kunt doorgaan met het innemen hiervan?

Revalidatie
Abrahim Al Mamgami in gesprek (hoofd-halskanker)