Kanker tijdens de zwangerschap

Jaarlijks krijgen zo’n tweehonderd zwangere vrouwen in Nederland de diagnose kanker. Borstkanker komt het vaakst voor, gevolgd door bloedkankers, baarmoederhalskanker en melanomen. Tien jaar geleden behandelden artsen zelden tijdens de zwangerschap, uit angst voor de impact op de ongeboren baby. Er werd vaker gekozen om de zwangerschap te beëindigen of om de bevalling vroegtijdig in te leiden.

Inmiddels krijgt bijna driekwart van de zwangere vrouwen een behandeling en komt 90 procent van de baby’s levend ter wereld. Die verandering in behandelaanpak komt mede door onderzoek en advies van Christianne Lok. Samen met 27 andere experts vormt ze sinds 2012 de Adviesgroep Kanker in de Zwangerschap die zorgbehandelaars advies geeft over de beste behandelaanpak. Verschillende Europese landen zijn bezig iets soortgelijks op te zetten. Voor heel zeldzame tumoren in de zwangerschap wil dr. Lok samen met collega’s een Europese adviesgroep opzetten.

Symptomen

Symptomen van kanker kunnen ook bij een normale zwangerschap voorkomen. Daardoor wordt de diagnose kanker bij zwangere vrouwen soms later gesteld dan bij niet-zwangere vrouwen.

Hieronder vind je de symptomen die vaak voorkomen in de zwangerschap. Het zijn ook symptomen die bij kanker kunnen voorkomen. Gelukkig gaat het bijna nooit om kanker en is meestal de zwangerschap de oorzaak.

  • Veranderingen aan de borsten
    Je borsten kunnen tijdens de zwangerschap anders aanvoelen dan normaal. Bij een knobbel of een andere verandering lijkt de zwangerschap dan vaak een logische oorzaak te zijn. Dat geldt ook voor veranderingen in de borsten tijdens borstvoeding. Hierdoor kan borstkanker langer onopgemerkt blijven.
  • Vaginaal bloedverlies
    Sommige vrouwen hebben tijdens hun zwangerschap te maken met bloedverlies uit de vagina. Dit kan ook een symptoom zijn van kanker.
    Heb je vaginaal bloedverlies, ga naar je huisarts en vraag om een verwijzing naar een gynaecoloog.
  • Vermoeidheid en kortademigheid
    Lymfeklierkanker of leukemie kan voor ernstige vermoeidheid of kortademigheid zorgen. Sommige zwangere vrouwen ervaren ook dit soort klachten tijdens de zwangerschap.
  • Moedervlekken
    Sommige vrouwen krijgen nieuwe moedervlekken als ze zwanger zijn, of bestaande moedervlekken worden groter. Als moedervlekken veranderen of als je er last van hebt, ga dan altijd naar je huisarts. Hij of zij kan je doorverwijzen naar een dermatoloog om uit te sluiten dat het om een melanoom gaat.
  • Problemen met de ontlasting
    Veranderingen in je stoelgang zoals verstopping en aambeien zijn veel voorkomende klachten tijdens je zwangerschap. Verstopping en bloedingen kunnen ook een symptoom zijn van darmkanker, al komt dit heel weinig voor in de zwangerschap. Blijf je last houden van dit soort klachten en zit er ook bloed bij je ontlasting? Helpt een behandeling niet en nemen je klachten alleen maar toe? Bespreek dit dan met je gynaecoloog of verloskundige.

Soms wordt kanker juist eerder ontdekt door de zwangerschap. Bijvoorbeeld als je prenataal onderzoek krijgt. In de NIPT (bloedtest) of tijdens prenatale echo’s kan de arts soms afwijkingen zien die op kanker kunnen wijzen. Ook bij gynaecologisch onderzoek of een echo ontdekt de gynaecoloog soms gynaecologisch kanker.

Diagnose

Sommige onderzoeken maken gebruik van straling. Dat kan schadelijk zijn voor het kind. Daarom zijn niet alle onderzoeken op elk moment in de zwangerschap mogelijk. Je leest hier welke onderzoeken wel mogelijk zijn.

Vaak is het bij kanker nodig om een röntgenfoto, echografie of een CT-scan te maken. Daarmee kan de arts een beeld krijgen van een orgaan. Sommige van deze onderzoeken maken gebruik van röntgenstraling. Een hoge dosis röntgenstraling kan schadelijk zijn voor het kind. Daarom kun je dit soort onderzoeken niet op elk moment in de zwangerschap krijgen.

Onderzoeken die niet schadelijk zijn voor het kind

Echografie tijdens de zwangerschap
Echografie is een onderzoek met geluidsgolven. De weerkaatsing (echo) van de golven maakt organen en weefsels zichtbaar op een beeldscherm.Een echografie is niet schadelijk voor het ongeboren kind. Dit onderzoek gebeurt zonder röntgenstraling.

MRI-scan tijdens de zwangerschap
Een MRI-scan is niet schadelijk voor het ongeboren kind. Dit onderzoek gebeurt zonder röntgenstraling. Wel is soms een contrastmiddel nodig. Dit middel lijkt veilig in de zwangerschap, maar er is nog meer onderzoek nodig om hier een definitieve uitspraak over te kunnen doen. Daarom krijg je bij voorkeur een MRI-scan zonder contrast.

PET-scan tijdens de zwangerschap
Bij een PET-scan krijg je eerst een radioactieve stof ingespoten in een bloedvat in de arm. Na ongeveer 1 uur hebben de kankercellen genoeg radioactieve stof opgenomen. Dan kan er een PET-scan gemaakt worden. De PET-scan wordt meestal gecombineerd met een CT-scan. Een PET-scan is mogelijk in de zwangerschap. Maar vaak kan de arts op een MRI-scan voldoende zien om een behandeling te kunnen starten. Wanneer er toch een PET-scan nodig is, dan krijg je deze altijd in combinatie met een ‘low-dose-CT-scan’. Je krijgt dan een zo’n laag mogelijke hoeveelheid röntgenstraling.

Onderzoeken die een risico kunnen zijn voor het kind

Onderzoeken die gebruik maken van röntgenstraling, kunnen schadelijk zijn voor het kind. Er is een maximale hoeveelheid straling die een ongeboren kind mag krijgen. Zijn er verschillende onderzoeken nodig, dan moet de totale hoeveelheid straling onder deze maximale toegestane hoeveelheid blijven.

Röntgenfoto tijdens de zwangerschap
Een röntgenfoto is een foto of digitale opname die is gemaakt met röntgenstraling. De hoeveelheid straling bij röntgenonderzoek is heel laag. Daarom brengt het maken van een röntgenfoto meestal geen risico’s met zich mee.

Mammografie tijdens de zwangerschap
Een mammografie is een röntgenfoto van de borst. De hoeveelheid straling bij een mammografie is heel erg laag. Daarom is een mammografie mogelijk tijdens de zwangerschap.

CT-scan tijdens de zwangerschap
Een CT-scanner maakt gebruik van röntgenstraling en een computer. Soms is het gebruik van contrastvloeistof nodig. Voor het maken van een CT-scan is veel meer straling nodig dan bij een röntgenfoto. De hoeveelheid straling hangt af van het gebied dat gescand wordt. De arts bespreekt met je of een CT-scan nodig is. Krijg je in de eerste 3 maanden van je zwangerschap toch een CT-scan? Dan gebeurt dit bijna altijd zonder contrastmiddel. De contrastvloeistof kan in die periode schadelijk zijn voor het kind.

Behandelopties

Een kankerbehandeling tijdens de zwangerschap is meestal mogelijk. Wel is het soms nodig om de behandeling uit te stellen of aan te passen.

Het behandelteam overlegt wat in jouw situatie de beste behandeling is. En wanneer je met de behandeling kunt starten.

Het team houdt daarbij rekening met:

  • Het aantal weken dat je zwanger bent
  • Je ziekte
  • De standaardbehandeling die je zou krijgen als je niet zwanger was
  • Het doel van je behandeling

Wanneer je dezelfde behandeling kunt krijgen als een niet-zwangere vrouw, heeft dit altijd de voorkeur. Het kan ook nodig zijn de behandeling aan te passen of uit te stellen vanwege de zwangerschap.

Nieuws

Posters Pia 2020 Final Preview

Adviesgroep Kanker in de Zwangerschap

Kanker in de zwangerschap is zeldzaam. Om te zorgen dat iedere arts en patiënt kan profiteren van de experts en het onderzoek op dit gebied, werken Nederlandse ziekenhuizen samen in deze adviesgroep.

Relevante websites