Bestraling CT man bekken (2)

Radiotherapie bij prostaatkanker

De bestraling van kanker in de prostaat gebeurt met grote nauwkeurigheid. Aangezien de positie van de prostaat per dag enkele millimeters tot meer dan een centimeter kan verschillen, worden er goudmarkers in de prostaat geplaatst. Hiermee wordt de positie van de prostaat op het bestralingstoestel voorafgaand aan de bestraling nauwkeurig bepaald middels de CT-scan die aan het bestralingstoestel is gekoppeld. Het inbrengen van de goudmarkers gebeurt enkele dagen voor de voorbereidende scans. Het aantal bestralingen kan variëren. Indien er naast de prostaat ook klieren in het bekken bestraald gaan worden, zal dit zonder goudmarkers gebeuren.

Als de prostaat verwijderd is, maar de PSA blijft oplopen, dan is het mogelijk dat er nog kankercellen zijn achtergebleven. Ook dan zal een bestralingsbehandeling kunnen worden ingezet. De bestraling wordt dan gericht op het gebied waar de prostaat is weggehaald en zo nodig op de klieren in het bekken. Meestal worden er 35 bestralingen gegeven.

Is de tumor in de prostaat nog maar klein, dan kan ook voor een uitwendige bestraling gekozen worden. Het aantal keer dat u naar het AVL moet komen is dan minder. De bestralingen worden op een klein gebied met hoge dosis gegeven. De bestralingen worden met uiterste precisie gegeven. Vaak zal tevens een behandeling met hormonen gestart worden. Het aantal bestralingen kan variëren en is afhankelijk van de uitgebreidheid van het gebied en ligt tussen de 5 en 35 bestralingen.

Onze werkwijze

De nieuwste technieken en zeer geavanceerde apparatuur

Op de afdeling Radiotherapie worden veel nieuwe technieken ontwikkeld en wordt gebruik gemaakt van zeer geavanceerde apparatuur. Dat geldt voor zowel beeldvormend onderzoek, voorbereiding op de bestraling als de bestraling zelf. Hierdoor kunnen we u de meest effectieve behandeling geven, met zo min mogelijk belasting van gezond weefsel.

Gesprek met uw radiotherapeut of Physician Assistant

Tijdens een afspraak met één van de radiotherapeuten of Physician Assistants wordt uitgebreid gesproken over uw specifieke situatie en de best passende behandeling voor u. Het doel van de behandeling, de verwachte uitkomst, de voorbereiding, de uitvoering en de eventuele bijwerkingen komen in dit gesprek aan bod.

Multidisciplinair overleg

In een overleg met specialisten van verschillende disciplines (bijvoorbeeld internisten, chirurgen en radiotherapeuten) wordt aan de hand van uw situatie, de uitslagen en uw medische gegevens overlegd welke behandeling voor u het beste is. Deze zal uw radiotherapeut of Physician Assistant met u bespreken.

Onderzoek

We voeren veel onderzoek uit naar nieuwe ontwikkelingen en verbeteringen van de bestraling. Is er een onderzoek waar u aan mee zou kunnen doen, dan zal uw radiotherapeut u hiervoor vragen. U krijgt dan veel informatie waardoor u een weloverwogen beslissing kan nemen. Meedoen is uiteraard geheel vrijblijvend. Besluit u niet mee te doen, dan wordt u behandeld volgens de laatste protocollen en de huidige inzichten.

Meer informatie

Voorbereiding

Ter voorbereiding wordt er altijd een MRI en een CT-scan gemaakt. Voor zowel de MRI- als de CT-scan gelden er bepaalde instructies voor zowel blaas- als endeldarmvulling. Het is niet nodig om nuchter te zijn.

De CT-scan wordt gemaakt in de bestralingshouding. U ligt hierbij op uw rug. Laserlijnen worden op huid geprojecteerd en er worden kleine tatoeagepuntjes gezet op deze lijnen. Hiermee kunnen we uw houding terugvinden als u voor uw bestralingen komt.

Naast de CT-scan zal er ook een MRI-scan gemaakt worden in de voorbereiding.

In een voorlichtingsgesprek komen vooral praktische zaken over uw behandeling aan bod. Er is veel ruimte voor het stellen van vragen.

Bestralingsplan

Op de afbeeldingen van de MRI- en/of CT-scan wordt het bestralingsgebied ingetekend door uw radiotherapeut of Physician Assistant. Met speciale computerprogramma’s wordt berekend wat de meest optimale opzet van de bestralingsbundels is. Dit wordt een bestralingsplan genoemd. Hierbij is het belangrijk dat het te bestralen gebied de juiste dosis straling ontvangt en dat het omliggende gezonde weefsel zo min mogelijk worden belast.

De bestraling

Lineare versneller

Radiotherapeutisch laboranten zorgen ervoor dat goed op de bestralingstafel komt te liggen. Laserlijnen schijnen op uw lichaam en moeten samenvallen met de tatoeagepuntjes die op uw lichaam zijn gezet.

Regelmatig wordt uw positie gecontroleerd met behulp van een CT-scanner die aan het toestel is gekoppeld. Als er goudmarkers geplaatst zijn, wordt het Zo kunnen er kleine aanpassingen worden gedaan zodat u precies in de juiste positie bent en de bestraling zo nauwkeurig mogelijk plaats vindt. Op de monitoren volgen de laboranten uw bestraling.

Het bestralingstoestel kan in een hele cirkel om u heen draaien zodat u vanuit de gewenste posities bestraald kan worden.

De effectieve bestralingstijd is slechts enkele minuten. De gehele behandeling zal ongeveer een kwartier duren. Van de bestraling zelf voelt u niets. Op den duur bemerkt u wel de effecten van de bestraling.

MR Linac

Bestralingen kunnen ook uitgevoerd worden met een MR-Linac. Een MR-linac is een met een MRI-scanner uitgeruste lineaire versneller. Hiermee kunnen we het te bestralen gebied in beeld brengen en de bestraling kan hierop worden aangepast.

Controles bij uw radiotherapeut of Physician Assistant

In de periode van de bestraling heeft u een aantal keer contact met uw behandelaar om het verloop van de behandeling met u te bespreken en uw vragen te kunnen beantwoorden. U krijgt advies hoe u het beste met de bijwerkingen om kunt gaan en zo nodig wordt er medicatie voor voorgeschreven. U krijgt te horen hoe de behandeling wordt opgevolgd als u klaar bent met de bestralingen.

Bijwerkingen

De mate waarin bijwerkingen op zullen treden varieert per persoon. Uw conditie en uw situatie zijn hierbij van invloed, evenals het gebied dat bestraald wordt en de bestralingsdosis. Uw behandelaar zal u uitleg geven over de bijwerkingen die bij u verwacht worden. Vaak zijn dit darm- en/of plasklachten. Ook kan vermoeidheid optreden.

Acute bijwerkingen ontstaan meestal twee tot drie weken na de start van de behandeling en nemen in de loop van de behandeling toe. Na het beëindigen van de behandeling kunnen deze klachten nog enkele weken tot maanden aanhouden. Sommige klachten kunnen blijvend zijn. Uw behandelaar zal uitgebreid ingaan op de bijwerkingen die bij u verwacht worden.

Wat u zelf kunt doen

Als uw klachten, situatie en conditie dit toelaten, is het aan te bevelen om dagelijks te bewegen. Dit is bewezen effectief voor uw herstel. Denk hierbij aan fietsen of wandelen. U kunt ook gaan sporten onder begeleiding van een fysiotherapeut. Verder raden wij aan om, zover dat gaat, zoveel mogelijk uw dagelijks ritme op te pakken.

Tijdens de behandeling gelden de richtlijnen voor gezonde voeding. Deze zijn te vinden op de website www.voedingscentrum.nl. Op de website www.voedingenkankerinfo vindt u ook veel informatie. Neemt u extra vitamines of voedingssupplement, wilt u dan met uw behandelaar bespreken of u kunt doorgaan met het innemen hiervan?

Nazorg

Als u tijdens of na de behandeling behoefte heeft aan extra zorg, dan kan de radiotherapeut of physician assistant u doorverwijzen naar het Centrum Kwaliteit van Leven in het Antoni van Leeuwenhoek. Denk aan fysiotherapeuten, ergotherapeuten, diëtisten, maatschappelijk werkers en psychologen.

Al deze hulpverleners zijn zeer ervaren in het verlenen van zorg aan kankerpatiënten, zowel tijdens als na het behandelingstraject.

Floris Pos in gesprek (peniskanker)